نسخه‌ای برای دانش‌آموزان چاق، کم‌تحرک و بدغذا

وزیر بهداشت در جلسه روز گذشته بر چند نقطه ضعف که جمعیت دانش‌آموزی را احاطه کرده، دست گذاشت. اول چاقی، که به گفته او 15 درصد از دانش‌آموزان را درگیر کرده، دوم کم‌تحرکی که مزید بر علت چاقی شده و عاملی برای توسعه بیماری‌های غیرواگیر و سوم تغذیه نامناسب که چاقی از آن ناشی می‌شود و در ترکیب با کم‌تحرکی، نسلی مستعد انواع بیماری می‌سازد.

حالا بماند آمارهایی که در این نشست از سوی معاون تربیت بدنی آموزش و پرورش در مورد کم‌تحرکی دانش‌آموزان مطرح شد تا چه حد دقیق بود، اما این‌که قبول کنیم فقط 2 یا 3 درصد از نوجوانان دانش‌آموز به باشگاه‌های ورزشی می‌روند و به اندازه لازم تحرک دارند، بحرانی است که موجش می‌تواند میلیون‌ها دانش‌آموز را دربر بگیرد.

البته اگر مدارس این قابلیت را داشتند که زنگ ورزش را غنی کنند و با قراردادن ورزش‌های منظم و اصولی در برنامه‌های صبحگاهی، بستر تحرک دانش‌آموزان را فراهم کنند، شاید همین میزان تحرک برای جلوگیری از چاقی و بروز بیماری‌های ناشی از تحرک اندک کفایت می‌کرد، اما چون اغلب مدارس چنین قابلیتی ندارند، دانش‌آموزان چاق و کم‌تحرک امروز روی دست مدارس مانده‌اند.اگر تغذیه ناسالم را در بروز چاقی میان کودکان و نوجوانان در سن تحصیل موثر بدانیم، بوفه مدارس بی‌شک یکی از متهمان اصلی است که دیروز در این صبحانه کاری مشترک بسیار از آن سخن رفت. حرف وزیر بهداشت این بود که جای نوشابه، سوسیس و کالباس در بوفه مدارس نیست، بلکه باید اقلام خوراکی سالم در بوفه‌ها فروخته شود که این حرف از زبان وزیری که متولی تامین سلامت مردم است و نیز بارها اعلام کرده که هیچ‌وقت لب به سوسیس و کالباس نمی‌زند، سخن قابل انتظاری بود.

البته در این نشست، علی‌اصغر فانی، وزیر آموزش و پرورش گرچه لزوم عرضه مواد خوراکی سالم در بوفه‌ها را تائید کرد، ولی توضیح داد که حذف اقلام خوراکی ناسالم از بوفه‌ها یکشبه اتفاق نخواهد افتاد بلکه باید زمان بتدریج بگذرد تا این خواسته جامه عمل بپوشد. سیدحسن هاشمی، وزیر بهداشت نیز تاکید کرد که منظورش حذف شتابان این اقلام و سالم‌سازی یکشبه بوفه‌ها نیست، بلکه سیاستی است که از امروز به بعد کلید بخورد و منجر به انعقاد قراداد با صنایع غذایی برای تامین بسته‌ای از خوراکی‌های سالم برای مدارس شود. هم‌اکنون بوفه بسیاری از مدارس سالم نیست و در آن می‌شود همه رقم خوراکی‌های ممنوعه را پیدا کرد. علاوه بر این که بر نحوه اداره این بوفه‌ها نظارت کافی وجود ندارد، تغییر ذائقه دانش‌آموزان نیز بر این‌که چه خوراکی‌هایی در بوفه عرضه شود، میسر است و این معضل از خانواده‌ها نشأت می‌گیرد.

خانواده‌های امروزی بیشتر از آن‌که بتوانند مذاق فرزندان را به غذاها و تنقلات سالم و سنتی عادت دهند، مجموعه‌ای از طعم‌های غریب غیروطنی را به آنها می‌خورانند که پر از نمک و چربی است. پس طبیعی است اگر فرزند خانواده، لباس دانش‌آموزی بپوشد از بوفه مدرسه نیز انتظار عرضه همان خوراکی‌های دلپسند شور و چرب و گازدار را دارد و بوفه‌ها نیز برای فروش بیشتر به این خواسته پاسخ می‌دهند. شاید عیب کار همین جا باشد، یعنی جایی که گردانندگان بوفه تسلیم ذائقه دانش‌آموزان می‌شوند به جای این که خود برای آنها ذائقه‌سازی کنند.صبحانه کاری وزیر این دو وزارتخانه نیز دیروز با این هدف تشکیل شد تا اهمیت بوفه مدارس در سلامت دانش‌آموزان بررسی شود؛ سلامت نسلی که بزرگسالان آینده هستند و تا کوچکند می‌توانند بر اعضای خانواده خود اثرگذار باشند و اصول تغذیه سالم را میان نزدیکان خود رواج دهند.

زنگ مسواک

همیشه اصلاح یک ساختار ناهنجار را از ریشه‌ها شروع می‌کنند. کودکان و نوجوانان همین ریشه‌ها هستند که چون در مدارس تجمع دارند و کاملا در دسترس‌اند، تلاش برای اصلاح سبک زندگی آنها کاری است شدنی.

مسئولان وزارت بهداشت بر این باورند که سرمایه‌گذاری بر دندان‌های دانش‌آموزان نوعی سرمایه‌گذاری اجتماعی است که سبب می‌شود تا دو دهه دیگر بزرگسالانی با دهان و دندان‌های سالم داشته باشیم.

آن‌طور که سعید عسگری، دبیر شورای سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت به فارس می‌گوید آغاز پیشگیری از پوسیدگی دندان دانش‌آموزان و برقرار شدن زنگ مسواک در مدارس نیز تلاشی است همسو با نظارت بر تغذیه دانش‌آموزان که هدفش پیشگیری از گسترش مشکلات دندانی و در نتیجه بالا بردن سطح بهداشت جامعه است.

البته اگر این طرح پیشگیری فقط به نواختن زنگی به نام مسواک در مدارس محدود باشد، بهداشت دهان و دندان کودکان و نوجوانان از آن حاصل نخواهد شد، اما اگر هدف رفع مشکلی است که امروز وجود دارد و وزارت بهداشت بارها اعلام کرده اگر همه بودجه این وزارتخانه را صرف ترمیم دندان‌های پوسیده ایرانیان کنیم، باز هم بودجه کم می‌آید، آن وقت امید به اصلاح وضع موجود وجود دارد.

اما در کنار مدارس و وزارت بهداشت، آنچه به تامین سلامت جسم دانش‌آموزان کمک می‌کند، اهتمام جدی خانواده‌هاست بر این‌که ابتدا تامین سلامت فرزندان برایشان در اولویت باشد، راه‌های تامین سلامت را بشناسند و تا حد امکان آنها را از عوامل خطرآفرین همچون چاقی، کم‌تحرکی و تغدیه ناسالم دور نگه دارند.