یک جانبه گرایی واشنگتن و احساسات ضدامریکایی

تمام کارشناسان سیاسی از اواخر ماه ژانویه به این نتیجه رسیده اند که جنگ علیه عراق غیرقابل اجتناب است از هنگام سخنرانی جورج دبلیو بوش درباره محور شرارت در بیست ونه ژانویه مقامات امریکایی تهدیدات خود را افزایش داده اند

کد خبر: ۷۰۹۶

حتی برخی از آنها به طور خصوصی ، درباره لزوم تهاجم سخن نمی گویند ؛ بلکه فقط مساله زمان و چگونگی حمله به عراق را مطرح می کنند از نظر مفسران سیاسی امریکایی ، هیچ شک و تردیدی باقی نیست که واشنگتن دیگر نمی خواهد عراق را تحت کنترل داشته باشد؛ بلکه می خواهد به حکومت صدام حسین پایان دهد. مایکل اوهانلون کارشناس مسائل دفاعی در انستیتوی بروکینگز عقیده دارد:احتمال سرنگونی صدام توسط ایالات متحده حدود60 درصد است ؛ اما تصور می کنم تصمیم بوش هنوز قاطعانه نیست و صدام می تواند با پذیرش یا نپذیرفتن نظارت سازمان ملل متحد درباره تسلیحات خود،برعزم بوش تاثیربگذارد.برای نخستین بار، کالین پاول که به مرد ضد جنگ دولت بوش مشهور است در برابر کنگره اعلام کرد که دولت امریکا تمهیداتی را برای سرنگونی صدام در نظر گرفته است حتی وی تاکید کرد که رئیس جمهور یک اقدام دیپلماتیک و سیاسی را برای رسیدن به این هدف آغاز کرده است و خاطرنشان کرد که در صورت لزوم ، ایالات متحده به تنهایی عملیات را اجرا خواهد کرد به گفته منابع دولت بوش ، شاید صدام حسین هیچ ارتباطی با وقایع یازدهم سپتامبر نداشته باشد ؛ اما وی مصمم به تولید سلاحهای کشتار جمعی است و ممکن است روزی این سلاح را در اختیار تروریست ها قرار دهد سایر کشورهای جهان به استثنای بریتانیا با تشدید دشمنی های تازه علیه عراق موافق نیستند فرانسه ، روسیه و کشورهای عرب با طرح حمله علیه عراق مخالفت کرده اند با این حال ، بوش در سفر آسیایی خود به ژاپن ، کره جنوبی و چنین این موضوع را مطرح می کند اما از همه مهمتر، سفر دیک چنی معاون رئیس جمهور در ماه مارس به 4 کشور همجوار عراق است: کویت، عربستان سعودی، اردن و ترکیه با وجود فشارهای موجود، عراق بازرسان خلع سلاح سازمان ملل متحد را نمی پذیرد؛ بنابراین ایالات متحده ناگزیر است به حمله متوسل شود و این اقدام ، آرزوی اکثریت اعضای دولت بوش است پنتاگون و سازمان سیا وظیفه دارند، طرحها و نقشه های نبرد احتمالی را بررسی کرده و اهداف را مشخص کنند سناریوی "ترجیحی "، تحریک به منظور ایجاد یک برخورد داخلی به سبک جنگ افغانستان است ؛ اما برای چنین طرحی ، نیاز به وجود نیرویی مشابه ائتلاف شمال افغانستان احساس می شود؛ مبارزانی تعلیم یافته و جنگ آزموده که با کمک مالی و تسلیحاتی و به لطف پشتیبانی نیروی هوایی و نیروهای ویژه امریکایی بتوانند رژیم بغداد را سرنگون کنند.اما باید توجه داشت عراق هیچ شباهتی با افغانستان ندارد: نیروهای مخالف ، متفرق و ناتوانند ؛ تنها نیروهای مخالف قابل توجه ، کردهای شمال و شیعیان جنوب هستند.کمک کردن به هر یک از این دو گروه برای تسلط بر بغداد، موجب ایجاد مشکلاتی با ترکیه و عربستان سعودی خواهد شد.تیموتی مک کارتی ناظر اعزامی اسبق سازمان ملل به عراق و کارشناس امروز انستیتوی مطالعات بین المللی مونت ری عقیده دارد که نباید اهمیت بالقوه مخالفان را در صورت مداخله مستقیم ایالات متحده دست کم گرفت وی می گوید:نباید به مخالفت جدی ترکیه در صورت مداخله نظامی فکر کرد ؛ در ضمن تصور نمی کنم که مخالفان رژیم عراق فقط کردها و شیعیان باشند به عقیده مک کارتی ، اگر ایالات متحده بوضوح اراده و تصمیم خود را برای پیروزی در این اقدام نشان دهد، عوامل بسیاری علیه رژیم عراق بویژه از داخل ارتش یا از بین عشایر مسلح به پا خواهند خاست پس از پیروزی در افغانستان ، کارشناسان نظامی امریکایی اعتماد به نفس خود را بازیافته اند آنها عقیده دارند که یک مداخله نظامی در زمان کنونی ، هیچ شباهتی باعملیات طوفان صحرا که 11 سال پیش صورت گرفت ، ندارد، عملیاتی که طی آن 500 هزار سرباز علیه صدام حسین بسیج شده بودند بنابراین ادوارد آتکسون ژنرال اسبق و کارشناس مرکز استراتژیک و مطالعات بین المللی خاطرنشان می کند:امروز ما به مراتب بیش از گذشته دارای چنان سلاح های پیشرفته ای هستیم که نیازی نداریم نیروهای خود را با مخاطرات جدی مواجه کنیم ؛ هر گونه دشمن متعارف را می توانیم تشخیص دهیم و نابود کنیم اما همه با این عقیده موافق نیستند از نظر مایکل اوهانلون ، تصرف بدون مخاطره عراق ، فقط وهم و خیال است به عقیده وی ، اعزام 200 هزار تفنگدار زمینی امریکایی برای در هم شکستن 400 هزار سرباز و100 هزار گارد ریاست جمهوری غیرقابل اجتناب است وی پیش بینی می کند: ایالات متحده چند صد نفر و شاید چند هزار نیرو را در این عملیات از دست بدهد این خطر وجود دارد که عراقیها برای دفاع از خود، عملا به سلاحهای شیمیایی یا باکتویولوژیک متوسل شوند در ضمن ، کسانی که تصور می کردند از فردای یازدهم سپتامبر، امریکایی ها دیگر کمتر به یکجانبه گرایی در جهان دست خواهند زدو منافع سایر کشورها را بیشتر در نظر خواهند گرفت و همچنین به سازمان های بین المللی بیشتر احترام خواهند گذاشت ، متوجه تصور باطل خود شدند.جورج دبلیو بوش بدون کمترین تردیدی ، پیمان ضد موشکهای بالستیک را ملغا اعلام کرد و پرونده آن را به همراه دهها پرونده دیگر به سطل زباله انداخت پروتکل کیوتو درباره پدیده عوارض گلخانه ای ، پیمان عدم تولید مینهای ضدنفر، پیمان دادگاه جزایی بین المللی ، پروتکل سلاحهای بیولوژیک ، پیمان ممنوعیت آزمایش های هسته ای و توافق درباره سلاحهای کالیبر کوچک ازجمله این موارد است.در پایان ماه ژانویه ، رئیس جمهور امریکا بدون مشورت با متحدان خود،محور اهریمنی شامل ایران ، عراق و کره شمالی را اعلام کرد و به اصطلاح خود هشدار داد: "برخی از دولتها در مقابل ترور از خود تردید نشان می دهند؛ اما اشتباه نکنید! اگر آنها اقدام نکنند، امریکا اقدام خواهد کرد. برای فراهم آوردن امکانات لازم ، وی تصمیم گرفت بودجه دفاعی امریکا را48 میلیارد دلار افزایش دهد؛ افزایشی که معادل یک و نیم برابر کل بودجه دفاعی فرانسه است مقامات امریکایی که از تصور اقدام به یک جنگ صحیح به هیجان آمده اند، از خود مطمئن هستند و احساس می کنند که قادرند به تنهایی جهان را اداره کنند. پس چرا دست به این اقدام نزنند؛از نظر نئومحافظه کارانی که پیرامون بوش جمع شده اند، آنچه برای ایالات متحده مفید است دمکراسی ، اقتصاد بازار برای جهان نیز مناسب است به عقیده آنها، بهترین روش برای تضمین ثبات جهان ، تقویت بی وقفه قدرت این امپراتوری قیم و با حسن نیت ! است با توجه به این نگرش ، آنها معتقدند که چندجانبه گرایی یک مانع دست وپاگیر است مسلما همکاری گاهی اوقات مفید است ، مثلا هنگام تعقیب تروریست ها و مبارزه علیه تروریسم ؛ اما همکاری هیچ ارتباطی با چندجانبه گرایی ندارد؛ زیرا این مورد منوط به پیمان ها و یا سازمان های بین المللی است و این به مفهوم تقسیم قدرت است در واشنگتن یا نقاط دیگر، بسیاری از کارشناسان آشکارا اعلام می کنند و به دولت بوش هشدار می دهند: "یک جانبه گرایی ، نفرت سایر کشورها را برمی انگیزد و بر احساسات ضدامریکایی دامن می زند عاقبت امپراتوری ها همواره محتوم بوده است یک دنیای یکقطبی نمی تواند باثبات و پایدار باشد نگرش آنها شبیه صحرانشینان است ؛ زیرا یک جانبه گرایی دولت بوش کاملا با اشتیاق انزواطلبی سنتی رای دهندگان حزب جمهوریخواه مطابقت و هماهنگی دارد این دو نگرش ، با وجود برخی تفاوت ها، آنقدر به یکدیگر متصل هستند که حتی گاهی اوقات تشخیص و تفکیک آن دو از یکدیگر مشکل است هردو نگرش درباره بی اعتنایی به سایر نقاط جهان ، وجه اشتراک دارند تا به امروز، هرگز در نظرسنجی ها، این سیاست عجیب تا این اندازه در امریکا مقبول نبوده است هر اقدامی که ایالات متحده انجام دهد، سایرین تکان نخواهند خورد برخلاف پیش بینی ها،مردم کوچه و بازار جهان عرب هنگام جنگ امریکا علیه افغانستان شورش نکردند و واکنش قابل ملاحظه ای درباره حمایت امریکا از آریل شارون ، نخست وزیر اسرائیل از خود نشان ندادند روسها نیز هنگام لغو پیمان موشکهای ضدبالستیک اعتراض چندانی نکردند و به کسانی با احداث پایگاه های امریکایی در آسیای مرکزی کنار آمدند در پکن نیز چینی ها، چشمان خود را بسته اند هنگامی که چینی ها کشف کردند در بوئینگ سفارشی جیانگ زمین ، وسایل استراق سمع کار گذاشته شده است ، ترجیح دادند سکوت اختیار کنند دستگاه های استراق سمع ، نشان دهنده آن است که دیگر هیچ چیز نمیتواند در مقابل این غول عرضاندام کند.با توجه به این سیاست جدید، متحدان اروپایی ایالات متحده باید نقش "ضربه گیر" این ابرقدرت را در حاشیه به عهده داشته باشند دنیا به اروپا نیاز دارد؛ نیاز به یک دیالکتیک و یک صدای دوم واکنش نشان ندادن و ابراز تاسف از این واقعیت که اتحادیه اروپا نه از نظر نظامی و نه از نظر دیپلماتیک توان برابری با امریکا را ندارد و ادامه این وضع ، یک سیاست غیرعاقلانه است بدیهی است که توان نظامی اروپا در مقایسه با ایالات متحده چندان قابل ملاحظه نیست ؛ اما قدرت اقتصادی و بازرگانی اتحادیه اروپایی قابل قیاس با ایالات متحده است دیگر دوران پس از جنگ جهانی دوم سپری شده است اگر15 کشور اتحادیه اروپا، عزم و اراده خویش را به کار بندند، دیپلماسی مشترک آنها بسرعت به یک وزنه قابل توجه در جهان تبدیل خواهد شد، بویژه اتحادیه اروپا می تواند در خاورمیانه نقشی قاطع در حل سیاسی درگیری موجود ایفا کند ایالات متحده با سوءاستفاده از قدرت خود، بی وقفه هماهنگی میان اتحادیه اروپا را تهدید می کند اما اکنون قاره کهن ، گاه درباره برخی مسائل از ایالات متحده توضیحاتی خواسته است ، ازجمله مساله زندانیان محبوس در گوانتانامو هرگاه اعضای اتحادیه اروپا بویژه انگلستان نزدیک ترین متحد امریکا و فرانسه توانسته اند متفق القول در مقابل امریکا بایستند، امریکاییها ناگزیر شده اند به سخنان آنها بدقت گوش فرا دهند.