قرص‌های هوشمند و برچسب دیجیتال روی پوست امکان پایش بیماران و نظارت بر نحوه مصرف دارو را فراهم می‌کند

جاسوسی قرص‌های هوشمند از بیماران

گروهی از دانشمندان توانسته‌اند نوعی قرص بسیار کوچک هوشمند و البته قابل هضم از جنس سیلیکون طراحی کنند که می‌تواند درون قرص‌های معمولی قرار گیرد و اطلاعات دقیقی درباره نحوه مصرف دارو و واکنش بدن به آن تهیه کند.

کد خبر: ۶۸۵۷۲۶

داروها وقتی بیشترین کارایی را دارند که طبق تجویز پزشک مصرف شوند. متاسفانه هر سال خسارت‌های جانی و مالی زیادی به دلیل درست مصرف نشدن داروها به بیماران و نظام سلامت کشورهای مختلف جهان وارد می‌شود. فقط در ایالات متحده هر سال خسارتی بین 100 تا 300 میلیارد دلار به دلیل فراموش کردن مصرف دارو یا اجتناب از آن به دلیل اثرات نامطلوب جانبی متوجه مردم و سازمان‌های دخیل در امر سلامت می‌شود. مصرف نشدن دقیق دارو حتی به مرگ حدود 125 هزار نفر در این کشور می‌انجامد.

تاکنون تلاش‌های گوناگونی برای حل این مشکل صورت گرفته که برای نمونه طراحی نرم‌افزارهای ویژه یادآوری دارو قابل نصب روی تلفن همراه هوشمند یا درپوش‌های هوشمند قوطی قرص ـ که می‌تواند زمان باز کردن قوطی را ثبت کند ـ ازجمله این اقدامات بوده است.

با این حال هیچ‌یک از این اقدامات نمی‌تواند پزشک را از مصرف دقیق و درست دارو توسط بیمار مطمئن کند، اما شاید قرص هوشمند سیلیکونی ساخته شده از سوی شرکت هلیوس (Helius) بتواند برای همیشه این دغدغه را از بین ببرد و به کاهش چشمگیر هزینه‌های جانی و مالی ناشی از سوء مصرف داروها بینجامد.

این قرص چند میلی‌متری دارای مقداری منیزیم و مس است. وقتی این دو عنصر در مجاورت اسید معده قرار ‌گیرند، سیگنالی الکتریکی تولید می‌کنند. این سیگنال با برچسب ویژه‌ای که روی پوست بیمار قرار می‌گیرد، دریافت می‌شود و به این ترتیب زمان دقیق تولید سیگنال ثبت می‌شود. در عین حال حسگرهای دیگر قرار گرفته روی برچسب، اطلاعات دیگر نظیر دمای پوست، میزان فعالیت، الگوی خواب و نیز ضربان قلب را ثبت می‌کنند. همه این اطلاعات از طریق اتصال بلوتوث به یک رایانه یا تلفن همراه هوشمند منتقل می‌شود. آزمایش‌های انجام شده روی بیماران مختلف نشان‌دهنده میزان بالای کارایی این فناوری نوین است. برای نمونه سال گذشته در یکی از آزمایش‌ها حدود 1000 عدد از این قرص‌های هوشمند به 30 بیمار داده شد. نتیجه این که در 95 درصد موارد، اطلاعات ثبت شده با وضع واقعی بیمار انطباق داشت. البته از آن زمان تاکنون فناوری این قرص هوشمند بهبود یافته و احتمال خطا در آن به طور قابل توجهی کاهش یافته است.

یکی دیگر از نتایج آزمایش این بود که بیماران از مصرف این قرص‌های هوشمند احساس نامطلوب نداشتند و برخلاف بسیاری از فناوری‌های نو ـ که ابتدا با مقاومت روبه‌رو می‌شود ـ از آن استقبال کردند.

همچنین در آزمایشی دیگر برای تائید میزان کارایی این فناوری، تعدادی قرص بدون اثر که دارای این سامانه هوشمند بود به داوطلبان داده شد تا همزمان با هر قرصی که به تجویز پزشک مصرف می‌کنند، یکی از آنها را بخورند. به این ترتیب اطلاعاتی درباره نحوه جذب قرص اولیه به دست آمد و نتیجه آزمایش نیز موید کارایی بالای این قرص سیلیکونی هوشمند بود.

هنوز مشخص نیست چه وقت این فناوری در اختیار عموم قرار می‌گیرد، اما آنچه مشخص است این که قرص‌های هوشمند می‌تواند موجب ایجاد تحولی در دانش امروز پزشکی شود. از آنجا که شیوه توصیه شده برای مصرف داروها به شکلی میانگین تعیین می‌شود، دریافت اطلاعات هر بیمار می‌تواند به تعیین دقیق‌تر این نحوه مصرف کمک کند و در نتیجه میزان اثربخشی داروهای تجویزی را به طور قابل ملاحظه‌ افزایش دهد.