اثر مضاعف استرس بر حافظه

شاید در روزگار گذشته، سخن از استرس و فشارهای درونی کمی عجیب و دور از ذهن به نظر می‌رسید، اما امروزه کمتر شخصی را می‌بینیم که مبتلا به این عارضه نباشد. استرس، یکی از مسائل عمده جوامع مدرن است که در بروز یا تشدید بیماری‌های روانی نقش بسزایی دارد.

کد خبر: ۶۷۲۳۱۳

تحقیقات محققان و دانشمندان از قرن نوزدهم میلادی بر عملکرد و سیستم بدن باعث شد تا آنها به فعالیت‌های مغزی معطوف شوند. در یک موقعیت استرس‌زا، زنگ سیستم‌های مغزی و عصبی برای آزاد کردن هورمون‌ها به صدا درمی‌آید تا به واسطه این آزادسازی، شخص برای مبارزه یا فرار از خطر آماده شود.

استرس و فشار روانی در حد طبیعی می‌تواند اثرات مفید سلامت مانند بهبود حافظه، افزایش توانایی، یادگیری و به خاطر سپردن مطالب را برای شخص به همراه داشته باشد، اما در مقابل استرس بیش از حد می‌تواند اثرات منفی و سوئی داشته باشد. تاثیرات منفی استرس می‌تواند سیستم ایمنی بدن را تحت کنترل قرار دهد و شخص به مرور زمان ضعیف و ناتوان‌تر شود تا جایی که بدن به سوی بیماری‌های روانی و جسمی سوق داده شود. مطالعات محققان نشان می‌دهد، تاثیر استرس در بدن به مدت زمان شرایط استرس‌زا، نوع استرس وارده به شخص و همین طور درجه آن بستگی دارد. مسلما شخصی که بیشترین درصد و درجه استرس را متحمل می‌شود، آسیب بیشتری را تجربه خواهد کرد.

استرس و فشار درونی به شکل‌های مختلف در هر شخص بروز می‌کند. از فرد شاغلی که هر روز باید در جلسات مختلف حاضر شود و صورت جلسه‌های متعددی را ارائه کند تا خانم خانه‌داری که مسئولیت منزل را بر عهده دارد. استرس با تغییرات فیزیولوژیک بسیار همراه است. فشار درونی گاهی تا جایی پیش می‌رود که به وسواس باطنی تبدیل می‌شود و تمام افکار، ذهن و رفتار یک شخص را مورد تهاجم قرار می‌دهد. استرس بر میزان فشار خون، ضربان قلب و شدت تنفس تاثیر دارد و علاوه بر آن می‌تواند در سطح یادگیری و حافظه اختلال ایجاد کند. محققان اخیرا در تحقیقات خود به تاثیر بسیار استرس بر خلق و خو و همین طور صفات درونی اشخاص پی برده‌اند که نتایج باورنکردنی را در برداشته است. استرس و آشفتگی‌های روانی با خلق و خوی اشخاص در ارتباط است زیرا زمانی که شخصی از سطح استرس بالایی برخوردار است، به سادگی و با کوچک‌ترین تحرک بیرونی یا باطنی، دچار آشفتگی و فشار درونی می‌شود.

از سوی دیگر، محققان معتقدند استرس می‌تواند ذخیره‌سازی اطلاعات مغزی را نیز مختل یا دستخوش تغییر کند. این جمله با یک مثال ساده قابل توضیح است: «آیا دوران تحصیل و امتحانات خود را به یاد می‌آورید؟ برای مثال، در امتحانی که فردا باید بگذرانید، احساس تسلط کامل دارید، اما زمانی که هنگام توزیع ورقه‌های امتحانی فرامی‌رسد، دچار شک و تردید می‌شوید که آیا تمام قسمت‌های کتاب را خوانده‌اید یا خیر؟ در همین زمان و با خواندن اولین پرسش، پاسخ پرسشی که تا لحظه‌ای پیش کاملا به آن تسلط داشتید را فراموش می‌کنید! این اتفاق تنها با یک کلمه قابل توضیح است: استرس. استرس مضاعف باعث فراموشی اطلاعاتی می‌شود که ذخیره کرده بودید. این جملات شاید از نظر بسیاری از مخاطبان واضح و آشکار باشد و نیازی به تشریح و توضیح بیشتر نداشته باشد، اما جالب است بدانید تحقیقات مختلف یافته‌های متفاوتی را نشان داده‌اند. حافظه‌های مختلف نسبت به استرس واکنش‌های متفاوتی را بروز می‌دهند که حائزاهمیت است. حافظه و ذهن برخی افراد در برابر استرس نه‌تنها واکنش منفی نشان نمی‌دهد بلکه مثمرثمر نیز هست. محققان هنوز بدرستی علت این تفاوت را نمی‌دانند، اما معتقدند نوع و شیوه ذخیره اطلاعات می‌تواند در یادآوری و همین طور ذخیره سهم بسزایی داشته باشد. چند تیم تحقیقاتی از دانشگاه‌های سراسر دنیا در ارتباط با استرس به این نتیجه رسیده‌اند که اثرات استرس به مدت و همین طور چگونگی آن بستگی دارد.