تاریخ شفاهی زندگی و مبارزات شهید صادق امانی

یکی از این شخصیت‌ها که نقش مهم و چشمگیری در نهضت امام خمینی (ره) دارد صادق امانی است. امانی در دوره‌ی جوانی با سید مجتبی نواب صفوی آشنا شد و به گروه فدائیان اسلام پیوست. هرچند عضو رسمی این گروه نبود اما به همکاری با این جمعیت پرداخت. او ضمن تمایل سیاسی به نواب صفوی و آیت‌الله کاشانی به موازات همراهی و همکاری با جمعیت فدائیان اسلام، به همراه عده‌ای از دوستانش در گروه شیعیان که خود یکی از اعضای مؤسس آن بود، به فعالیت اجتماعی و فرهنگی مبادرت ورزید. با آغاز قیام امام خمینی(ره)، امانی ضمن پذیرش مرجعیت دینی و سیاسی ایشان در مسیر اهداف و سیاست‎های امام خمینی(ره) گام برداشت. در همین راستا با همراهی و همکاری عده‌ای از دوستان و همرزمانش دست به تشکیل ‌هیئت‌های مؤتلفه اسلامی زد. برجستگی چشمگیر و قابل توجه امانی آموزش تربیتی و عقیدتی اعضای جمعیت مؤتلفه بود، به‌طوری‌که عمده مسائل ایدئولوژیک و عقیدتی جمعیت مؤتلفه توسط امانی رهبری و سازمان‌دهی می‌شد. امانی در سازمان‌دهی قیام سرنوشت‌ساز 15 خرداد 1342 به همراه دیگر اعضای مؤتلفه ایفای نقش نمود. او همچنین نقش ویژه‎ای در تشکیل شاخه‌ی نظامی مؤتلفه داشت. با توجه به همین توانایی‌ها و فعالیت‌های چشمگیر امانی بود که به جرأت می‎توان او را از طراحان اصلی عملیات ترور منصور، نخست‌وزیر وقت، در بهمن 1343 معرفی کرد. وی پس از واقعه‌ی ترور منصور دستگیر و بعد از سال‎ها مبارزه علیه رژیم پهلوی در سحرگاه 26 خرداد 1344 به همراه دیگر همرزمانش به حکم دادگاه نظامی رژیم پهلوی به اعدام محکوم شد و به درجه‌ی شهادت نائل شد.