برخی شرکت‌های بیمه به‌مردم ترفند می‌زنند

مردم گلایه‌های زیادی از بیمه‌های تجاری دارند. به نظر شما دلیل اصلی این مساله چیست؟

دلیل اصلی این مساله توانمند‌نبودن شرکت‌های بیمه است؛ یعنی وجود عواملی که در ورودی و خروجی مالی آنها بی‌تعادلی ایجاد کرده است. لذا زمانی که بحث گلایه‌های مردم از بیمه‌ها مطرح می‌شود این سوال برای بیمه مرکزی وجود دارد که آیا بنگاه بیمه اصولا می‌تواند همه خسارات وارده را بپردازد؟ بیمه‌ها یک ورودی و یک خروجی مالی دارند که اگر بین آنها تعادل برقرار نشود، بعد از دوره‌ای آنها نمی‌توانند به تعهدات خود جامه عمل بپوشانند.

یکی از بیمه‌های مورد استفاده عموم مردم، بیمه شخص ثالث است. با این حال مردم از حق بیمه بالای این بیمه گلایه دارند. دراین باره چه کرده‌اید؟

ما اگرچه کار ارائه و فروش بیمه شخص ثالث را به شرکت‌های بیمه بازرگانی واگذار کرده‌ایم، ولی مقرراتی که بر آنها حاکم است، ضوابط بازرگانی نیست. دولت برای جلوگیری از نارضایتی مردم، خود میزان حق بیمه شخص ثالث را تعیین کرده و می‌کند. البته این اقدام و نگاه اولین انحراف از معیارهای بیمه‌ای است، چرا که وقتی به یک شرکت بیمه بازرگانی می‌گویید عهده‌دار فروش بیمه شخص ثالث شود باید همزمان به او اجازه دهید بر اساس موازین بیمه‌ای، ارزیابی و مدیریت ریسک، نرخ حق بیمه و شرایط پرداخت خسارت را تعیین کند.

اما اگر حاکمیت میزان حق بیمه را تعیین کند، محاسبات شرکت‌های بیمه‌ای محقق نشده و در نتیجه ورودی صندوق آنها تامین نمی‌شود. از سوی دیگر، آنها بر خروجی‌هایشان هم نظارتی ندارند و خروجی آنها را قوه‌قضاییه تعیین می‌کند. بنابراین بیمه‌گر ضررکرده و در نتیجه تلاش می‌کند خروجی‌ها را کنترل کند تا ضرری متوجه او نشود.

از نظر مردم پرداخت خسارت بیمه شخص ثالث کافی نیست. برای رفع این مشکل چه می‌کنید؟

اگرچه سیاست‌های حاکمیتی، بیمه‌گر را در شرایطی قرار می‌دهد که ورودی و خروجی صندوق بیمه در دست او نیست، اما مقرراتی بر بیمه حاکم است که بیمه‌گر می‌تواند با استفاده از آنها بر بخشی از این پرداخت‌ها اعمال نظر کرده و در نتیجه جلوی ضرر خود را بگیرد. به طور مثال، دادگاه برای فردی که در یک حادثه فوت شده میزانی دیه تعریف می‌کند، اما شرکت بیمه با استفاده از ناآگاهی مشتریان، ترفندهای خاصی را به کار می‌برد. به عنوان مثال، رضایت شاکی را با حداقل پرداختی جلب کرده و افراد بی‌اطلاع در بسیاری از موارد این شرایط را می‌پذیرند. برخی از گلایه‌ها به این‌گونه ترفندها برمی‌گردد.

بیمه مرکزی نباید برای این ترفندها فکری کند؟

بیایید منصفانه به ماجرا نگاه کنیم. آیا می‌شود ترفندهای شرکت‌های بیمه را دید، اما فشاری را که آنها به خاطر تصمیمات حاکمیتی تحت آن قرار دارند در نظر نگرفت؟ سرزنش و بازخواست یکطرفه شرکت‌های بیمه‌ای کار درست و صادقانه‌ای نیست. همچنین بیمه مرکزی به عنوان دستگاه ناظر برای رسیدگی به این موضوع ابزار لازم را در دست ندارد. بیمه مرکزی نمی‌تواند بالای سر همه بیمه‌گر‌ها قرار گیرد، چراکه هم این مورد فرآیند‌های قضایی و قانونی پیچیده‌ای را به دنبال دارد وهم بیمه مرکزی نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای نظارتی کافی در دست ندارد. جریان اطلاعات از شرکت‌های بیمه به بیمه مرکزی و برعکس نیز منتقل نمی‌شود. بنابراین این ظلم‌ها در برابر بیمه‌گذاران انجام می‌شود، مگر کسی در این باره شکایت کند.

البته نظارت جزو اختیارات قانونی بیمه مرکزی است، اما با توجه به این‌که تعداد شرکت‌های بیمه زیاد شده، نظارت با ابزارهای سنتی جواب نمی‌دهد و نیازمند طراحی ساختارهای نظارتی امروزی است. متاسفانه ما از ابزارهایی استفاده می‌کنیم که حداقل مربوط به 20 سال پیش است.

آیا امکانی برای یکپارچه‌سازی سیستم‌های بیمه‌ای کشور با شیوه‌های مدرن وجود ندارد تا تمام قراردادها در نظارت بیمه مرکزی قرار گیرد؟

چنین اقدامی بسادگی امکان‌پذیر نیست. مکانیسم‌های اداره بیمه‌ها را باید طوری به کار گرفت که سهامداران و مدیران سرمایه‌گذار نیز از آن سود ببرند. تاکنون ما در تدوین و اعمال استاندارد، ضابطه و مقرراتی که جنبه هدایتی، حمایتی و نظارتی بیمه‌ها را دارد غفلت کردیم. بدون توجه، سهامداران شرکت‌های بیمه را تعیین کرده و متوجه نشده‌ایم آنها با چه هدفی به شرکت‌های بیمه وارد شده‌اند.

بسیاری از شرکت‌های بیمه‌ای خسارت‌ها را به‌طور کامل نمی‌پردازند. آیا این مساله موجب سلب اعتماد مردم به بدنه بیمه نمی‌شود؟

بیمه‌نامه، یک قرارداد تجاری بین بیمه‌گذار و بیمه‌گر است. آیا بیمه‌گذار وقتی این قرارداد را امضا می‌کند، آن را نخوانده و از مفادش خبردار نشده است؟ آیا ما نباید بخشی را هم به انتقاد از مردمی که قرارداد امضا می‌کنند اما به مفاد آن آشنایی ندارند و متن قرارداد را به دقت نمی‌خوانند اختصاص دهیم.

چرا کسی که بیمه را به آنها می‌فروشد برای آنها توضیح نمی‌دهد؟

وقتی نمایندگی‌ها به هر کسی که آشنایی کافی با مقررات و ضوابط بیمه ندارد نمایندگی می‌دهند، بیشتر از این نیز نمی‌توان انتظار داشت.

قراردادهای بیمه‌ای نیز غیرشفاف تدوین شده‌ است، شما برای شفاف‌کردن این قراردادها چه کرده‌اید؟

من به شما یک بیمه‌نامه شخص ثالث نشان می‌دهم و شما بگویید کجای آن غیر شفاف است، مجموع موارد در این قراردادها عنوان شده است و اگر بیمه‌ای خدماتی را نمی‌دهد حتما گزینه‌ای از آن پوشش بیمه‌ای حذف شده و شخص هنگام خرید به این موضوع توجه نکرده و بیمه ارزان‌تر را انتخاب کرده است.

اما بیمه یک قرارداد حقوقی است که درک آن برای بسیاری از افراد سخت است.

اینجا چه مشکلی به بیمه‌گران بر‌می‌گردد؟ کسی که می‌خواهد بیمه‌نامه‌ای را بخرد باید با شرایط آن آگاه باشد. افراد می‌توانند کارشناس بیمه استخدام کنند تا وی با اطلاعاتی که دارد بهترین بیمه را با بهترین شرایط به فرد معرفی کند.