یادداشت

نقش رسانه‌ در کاهش آسیب‌های اجتماعی

رسانه به عنوان پرنفوذترین پدیده فرهنگی می‌تواند از طریق اقناع و تاثیر بر نگرش‌ها به انتقال مفاهیم و آموزش هنجارها بپردازد. رسانه کارکردهای مثبت و منفی دارد که اگر بخواهیم از منظر مسائل و آسیب‌های اجتماعی به آن نگاه کنیم، علاوه بر این که تاثیر مثبت آن مشهود است گاهی کارکرد منفی رسانه نیز می‌تواند به انحراف منجر شود که این موضوع خود عوامل تأثیرگذار آسیب‌های اجتماعی در پی دارد. تلویزیون، رادیو، سینما، ماهواره، اینترنت، مجلات، کتب و... در زمره رسانه‌های جمعی می‌تواند نقش بسیار تاثیرگذاری در حیات اجتماعی و مشخصا برون رفت از آسیب‌های اجتماعی داشته باشد.

کد خبر: ۶۴۱۵۰۶

تعمیق اندیشه‌های دینی و تبیین فرهنگ، ترویج قانون، هنجارهای زندگی، سبک و سیاق‌های تازه، شکل‌گیری فکر و عقیده، کنترل اجتماعی و... از کارکرد رسانه‌ است. رسانه‌ها به‌دلیل ارتباط با طیف گسترده‌ای از افراد جامعه، قابلیت دارد در بسیاری موارد بر رفتارها و بعضا نگرش‌های آنها تاثیرات عمیق و بنیادین داشته باشد. پیام‌های انتقال داده شده توسط این ابزار قدرتمند و پرنفوذ باعث متعادل‌کردن روابط انسان‌ها و شکل‌دهنده اعمال آنها در عرصه حیات فردی یا اجتماعی می‌شود. انتقال مفاهیم اخلاقی توسط رسانه‌ها می‌تواند وسیله‌ای برای هدایت افراد جامعه در پیروی از قوانین و هنجارها باشد و در مقابل با کوچک‌ترین لغزش و انحراف می‌تواند افراد را به ارتکاب جرم ترغیب کند. پس می‌توان گفت رسانه نقش تنویر یا تشویش افکار عمومی را به عهده دارد.

اما یکی از زمینه‌های آسیب‌زای رسانه‌ها بویژه رسانه‌های غربی، آمیختگی آنها با سیاست‌ است. سیاست‌های غلط رسانه‌ها با تحت‌تاثیر قرار دادن مسائل سیاسی خود را نشان می‌دهد. به محض این که در رسانه‌ها سیاست دغدغه باشد، شاهد فراموشی و نپرداختن کامل به مسائل اجتماعی خواهیم بود و مصداق آن سیاست‌های غلط رسانه‌ها در غرب است. دکترین رسانه‌های غربی به سمت تمایلات و خواسته‌های شهوانی پیش می‌رود و به ادعای آنان، تنظیم برنامه‌های رسانه‌ای بر اساس امیال مردم شکل می‌گیرد. یعنی اگر خواسته مردم دچار انحراف شد ما هم آنها را به انحراف تشویق می‌کنیم! از این رویکرد می‌توان فهمید اغلب رسانه‌ها در غرب، سطح فکر اجتماعی را به پایین‌ترین مرحله اخلاقی رسانده است در حالی که آنها داعیه هدایت افکار عمومی و ارشاد خلق را هم دارند!

اما در مواجهه با حیات اجتماعی، اخلاق اسلامی دکترین هنجارهای اجتماعی در کشور ماست و این خط قرمز رسانه‌های وطنی به شمار می‌رود. اگر رسانه‌ای از این خط تخطی کند مروج آسیب‌های اجتماعی خواهد بود و در مقابل اگر رسانه‌ای همسو با این دکترین باشد، در برون‌رفت جامعه از آسیب‌ها تأثیرگذار است.

نگاه آرمانی به رسانه و مشخصا سیاستگذاران و برنامه‌سازان در جهتی است که با پرداختن بیشتر به مسائل اجتماعی و تعامل هر چه بیشتر با نهادهای متولی مسائل و آسیب‌های اجتماعی، تجزیه و تحلیل زیرساخت‌ها و ارائه نسخه‌های کاربردی و دور از فرافکنی، مسائل اجتماعی از حیاط خلوت به متن آورده شود و تحت کنترل قرار گیرد، زیرا کوتاهی و کارکرد نامناسب رسانه، خود می‌تواند موجب ریشه‌دار شدن آسیب‌های اجتماعی شود.