4 سالگی طرح رمان نوجوان با 70 فرزند

بدون شک افزایش تعداد رمان‌های تالیف شده، دستاورد مهمی در زمینه رمان نوجوان محسوب می‌شود، اما با وجود افزایش تعداد عنوان‌های چاپ شده، برخی نویسندگان رمان نوجوان بر این باورند که باید کیفیت آثار با پرداختن به مبانی تئوریک در حوزه رمان نوجوان بالاتر رود. آنها همچنین می‌گویند برای دیده شدن. رمان‌های منتشر شده در این طرح باید اطلاع‌رسانی بهتری صورت گیرد و زمینه توزیع رمان‌های نوشته شده در گستره بیشتری خارج از حوزه کتابخانه‌های کانون فراهم شود.

محمدکاظم اخوان، نویسنده کتاب «کلاس مخفی» که کتابش برای انتشار به تصویب رسیده است، درباره طرح رمان نوجوان به «جام‌جم» می‌گوید: اجرای طرح رمان نوجوان که از چند سال پیش آغاز شده حرکت خوبی است و امید‌های تازه‌ای را در نویسندگان رمان نوجوان ایجاد کرده و گام اولیه این طرح افزایش کمی کتاب‌های رمان نوجوان بود که توانست محقق شود، اما با حفظ این حرکت باید به بحث کیفی هم بیشتر توجه شود.

وی به ضرورت همفکری و هم‌آوایی در بین نویسندگان رمان نوجوان اشاره می‌کند و ادامه می‌دهد: در حوزه رمان یکسری مبانی تئوریک وجود دارد و رمان نوجوان باید بیشتر شناخته و معرفی شود تا تعریف دقیق‌تر و جامع‌تری از مقوله رمان نوجوان برسیم، البته حمایت هم از بعد مادی و معنوی لازم است.

اخوان یکی از مشکلات موجود را مناسب نبودن ساز و کار توزیع کتاب‌های رمان نوجوان می‌داند و می‌افزاید: آثار نویسندگان در طرح رمان نوجوان در سطح جامعه کمتر دیده می‌شود و باید ساز و کاری تعریف شود تا این کتاب‌ها در دسترس مخاطب عام قرار گیرد، زیرا کتاب‌های منتشر شده در قالب این طرح هم‌اکنون فقط در خود کانون و کتابفروشی‌های آن عرضه می‌شود.

وی ادامه می‌دهد: ضعف اصلی بیشتر به سیستم توزیع برمی‌گردد و بر این باورم که توزیع کتاب‌ها باید از محدوده کانون فراتر رود و سطح وسیع‌تری را در بر گیرد تا بیشتر در سطح دید مردم قرار گیرد و از آنجا که طرح رمان نوجوان حرکت نویی است، جنبه تبلیغی این مساله هم باید بیشتر رعایت شود، چون حرکتی که کانون شروع کرده به دلیل نبود اطلاع‌رسانی مناسب، م هجور مانده است.

نویسنده کتاب «دوست غارنشین» من می‌گوید: کانون برای اطلاع‌رسانی، سفرهایی را به شهرستان‌های مختلف انجام می‌دهد، اما لازم است این سفرها برنامه‌ریزی شده‌تر باشد. بر این باورم که در درجه اول به مقوله نویسندگی و نگارش خلاقه جدی‌تر نگاه کرده و حساس‌تر باشیم و آن را به‌عنوان یک حرفه در سطح جامعه جا بیندازیم و بستر را به گونه‌ای فراهم کنیم تا نویسنده دیگر دغدغه مالی و مادی نداشته باشد و بتواند وقتش را صرف نوشتن کند.

برگزاری جلسات نقد و بررسی دیگر راهکاری است که در این زمینه مطرح می‌شود. اخوان در این‌باره توضیح می‌دهد: حرکت‌هایی در زمینه برگزاری نشست‌های نقد و بررسی انجام شده، اما به نظر می‌رسد ما علاوه بر این اقدامات به همایش‌ها و ساز و کارهایی نیاز داریم تا به تعریف مشترکی درخصوص مبانی تئوریک رمان نوجوان برسیم.

وی می‌افزاید: جریان نقد کتاب‌ها بسیار مهم است و باید در کنار تولید رمان نوجوان حرکت نقد رمان نوجوان اتفاق بیفتد، چون ادبیات بالنده در کنار نقد جدی و مفید اتفاق می‌افتد و باید در کتاب رمان نوجوان به یک تعریف مشترک از مبانی تئوریک رمان نوجوان برسیم، مهم برنامه‌ریزی کلی است و بحث بررسی و نظارت به دنبال این نظام کلی صورت می‌گیرد و تا سازماندهی درست نباشد نمی‌توان انتظار داشت نتایجی که ذیل آن است، اتفاق بیفتد.

نویسندگان مطرح جهانی به ایران می‌آیند

مسئول طرح رمان نوجوان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیز می‌پذیرد که برای افزایش کیفیت آثار باید گام‌های بیشتری برداشت.

حمیدرضا شاه‌آبادی درباره برنامه‌ریزی و سیاست‌های آینده این کانون برای ارتقای کیفیت رمان نوجوان به «جام‌جم» می‌گوید: اصلی‌ترین سیاست ما بها دادن به تالیف و گسترش تالیف رمان نوجوان است، اعتقاد ما این است که رمان مورد علاقه نوجوانان است، اما متاسفانه در سال‌های گذشته قبل از اجرای طرح رمان نوجوان بنا به دلایلی عرضه این رمان در قالب تالیف به بازار کم بوده است.

در این طرح تلاش کردیم با ایجاد انگیزه و گردهم آوردن نویسندگان مختلف آنها را به نوشتن رمان تشویق کنیم. به طور قطع گام اول ما گردآوردن نویسندگان و جمع کردن آنها زیر یک سقف با هدف تالیف رمان بود، اما در گام دوم توجه بیشتری به کیفیت آثار خواهیم داشت که البته این گام هم شروع شده است، اگرچه اعتقاد داریم برخی از آثاری که در این مجموعه چاپ شده بسیار خوب و برخی خوب و متوسط است و معدل این مجموعه اگر از معدل رمان‌نویسی در کشور بالاتر نباشد، قطعا پایین‌تر نیست، اما در دوره جدید تلاش می‌‌کنیم با نظرهای کارشناسی که درباره آثار داده می‌شود و همچنین با تعاملاتی که نویسندگان باهم دارند شرایطی فراهم کنیم تا کیفیت آثار از گذشته بالاتر رود.

وی در پاسخ به این پرسش که برای افزایش کیفی چه برنامه‌هایی دارید هم می‌گوید: ما دو کار در بررسی آثار انجام می‌دهیم، اول آن‌که هر نویسنده‌ای که فعال است یک نویسنده همراه دارد، بنای ما آن است که نویسندگان دو به دو به هم مشاوره بدهند و در بررسی آثار همدیگر را کمک کنند، بعد از آن آثاری که نهایی شده در شورایی شش نفره متشکل از نویسندگانی که در این گروه عضو هستند مورد بررسی قرار می‌گیرد تا در نهایت آثار با کیفیت مناسب تصویب شود، در این شورا ما به نویسندگان برای تقویت کار پیشنهاد اصلاحی می‌دهیم و گاهی برای یک نویسنده جوان‌تر یک مشاور از دل شورا در نظر می‌گیریم و شرایطی فراهم می‌کنیم تا راحت‌تر بنویسند.

شاه‌آبادی همچنین از برگزاری چند کارگاه آموزشی با مشارکت نویسندگان برتر دنیا خبر می‌دهد و می‌افزاید: به دنبال آن هستیم تا با دعوت از نویسندگان مطرح ادبیات نوجوان در سطح جهانی سطح توانایی نویسندگان ایرانی را ارتقاء دهیم که امیدواریم این اتفاق در نمایشگاه کتاب سال آینده رخ دهد.

وی می‌گوید: ایجاد اشتراک نشریات تخصصی، فراهم کردن کتاب‌های مناسب و برگزاری برنامه‌های فوق‌العاده‌ای بجز جلسات مرسومی که نویسندگان تاکنون داشته‌اند و حتی برگزاری جلساتی که عامه مردم هم بتوانند در آن شرکت کنند از دیگر راهکارهایی است که قصد داریم با فراهم کردن آن شرایط تعامل، نقد و بررسی آثار را بیشتر برقرار کنیم.

مسئول طرح رمان نوجوان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان درباره تعداد رمان‌های منتشر شده در چهار سال اجرای طرح رمان نوجوان اظهار می‌کند: تاکنون 142 قرارداد با نویسندگان رمان نوجوان منعقد شده است که از این تعداد 50 عنوان منتشر شده و نزدیک 20 عنوان هم مراحل آماده‌سازی برای چاپ را پشت سر می‌گذارد و باقی آثار در دست نگارش است. امیدوار هستیم اگر امکانات چاپ فراهم باشد 20 عنوان کتاب را تا پایان سال به بازار عرضه کنیم.

وی درباره توزیع کتاب‌های منتشر شده در حوزه وسیع‌تر از کانون می‌گوید: این یک ضعف بزرگ در این طرح است که کتاب‌ها تاکنون فقط در چرخه کتابخانه‌های کانون توزیع و تعداد کمی در فروشگاه‌ها عرضه می‌شده است که به دنبال توزیع گسترده‌تر آثار هستیم.

سیما رادمنش ‌‌/ ‌‌گروه فرهنگ و هنر