حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
گزارشی از پشت صحنه آخرین روز تصویربرداری مسابقه «سرزمین دانایی»
وقتی برنامهساز پابهپای شرکتکننده میدود!
آخرین روز تصویربرداری سری اول از فصل دوم مسابقه «سرزمین دانایی» به تهیهکنندگی سعید ابوطالب است و برای تهیه گزارش به کمپ اصلی این گروه در حوالی کرج میروم. سرزمین دانایی مسابقهای برای همه ردههای سنی و همه اقشار جامعه است که در آن سعی شده از فاکتورهای علمی بیشتر بهرهگرفتهشود.
این مسابقه که طی دو هفته گذشته با حضور سعید مقیسه، مدیر گروه شبکه تهران کلید خورده، برای گروه تفریحات، سرگرمی و ورزش شبکه تهران تهیه میشود. از دیگر عوامل «سرزمین دانایی» میتوان به کارگردان علمی: محسن حسینی، مدیر برنامهریزی: عقیل تقیزاده، مدیر تصویربرداری: مصطفی عبدی، مدیر فنی: سیدجعفر صابری، مدیر تولید: احمد مرادی، مدیر صدابرداری: احمد افشار و مدیر روابط عمومی: علیرضا طهرانی اشاره کرد.
***
از در ورود تا فضای میدان این محل که از سوی گروه تولید ساخته شده راه زیادی نیست، یک فضای دایرهای که وسط آن با سنگ پوشیده شده است که در آن آتش هم روشن است که شرکتکنندهها در این سرمای هوا به وسیله آن گرم شوند. شش چادر سفری دور تا دور آن نصب شده که از آنها برای استراحت شرکتکنندهها استفاده میشود. با همراهی روابط عمومی پروژه به سمت اتاق تولید راهنمایی میشوم و قبل از بالا رفتن از پلهها کارگاهی را میبینم که دو نفر از شرکتکنندهها، مشغول ساخت پروژهشان برای مسابقه هستند.
***
فصل اول این مسابقه در قالب 18 قسمت مسابقه مقدماتی در شبهجزیره میانکاله و جنگلهای بهشهر برگزار شد و شش گروه به دوره بعدی راه یافتند. یکسری مسابقه مقدماتی و یک سری فینال داشتیم. یکی ا ز طراحان مسابقه با بیان این مطلب و با تاکید بر اینکه فصل دوم با فصل اول تفاوت دارد، ادامه میدهد: تنها تفاوت فصل دوم با فصل اول در این است که فصل اول و مقدماتی به صورت امتیازی بود و فصل دوم حذفی است، آن هم به این دلیل که جذابیت مسابقه را بالا میبرد. در دوره اول در هر مسابقه شاهد سه گروه و در این دوره در هر مسابقه شاهد هفت گروه خواهیم بود. در گذشته زمانی که برای هر مسابقه میگذاشتیم 48 ساعت بود، اما الان پنج روز است و با هفت گروه مسابقه را شروع میکنیم که تا همین امروز، هیچ کدام از گروهها نتوانستهاند بخشنهایی را بسازند و به همین خاطر، یک روز به روزهایمان اضافه کردهایم.
***
در فرصت کوتاهی که دست میدهد به سراغ سعید ابوطالب میروم و دقایقی با او همکلام میشوم. سعید ابوطالب، تهیهکننده این مسابقه که در فصل اول آن در نقش کارگردان نیز ظاهر شده بود، در اینباره میگوید: الان بخش اصلی ما برای گروههای شرکتکننده در بخش نهایی، ساختن یک خودرو است که موتور بنزینی دارد و باید بعد از ساختش مسیری را از کمپ تا شهرک غزالی طی کند و گروهها اکنون در حین انجام دیگر بخشها، به ساختن خودرو نیز مشغولند.
این تهیهکننده درباره استقبال مردم از این مسابقه میگوید: بعد از پخش فصل اول هم از بازخوردها و هم از نظرسنجیها به این نتیجه رسیدیم که این مسابقه توانسته طیفی از مخاطب را به خود جذب کند و در جشنواره جامجم سال گذشته نیز موفق به دریافت جایزه در بخش پژوهش و خلاقیت و بهترین مسابقه غیر حضوری شد. همچنین در جشنواره آسیا و اقیانوسیه در دو سال پیدرپی انتخاب شده به این نتیجه رسیدیم که مسابقهای مخاطبپسند است. در فصل اول شرکتکنندهها از طریق اینترنت ثبتنام کردند و ما بعد از بررسی مدارک تحصیلی و سن آنها گزینش کردیم، اما در این فصل از بین 24 هزار نفری که ثبتنام کرده بودند ما آزمون اینترنتی علمی گرفتیم که 5000 نفر انتخاب شدند و تعدادی از آنها به آزمون عملی دعوت شدند و هم تست ورزش و هم تست روانشناسی و مدیریت دادند و دوباره در مرحله بعدی باز هم گزینش شدند.
درباره انتخاب شرکتکنندهها باید بگویم سعی شده تا از ترکیبی نسبتا جامع استفاده شود به این طریق که هم از خانوادهها و هم آقایان و خانمها استفاده کنیم و اینکه تا حد امکان رشتههای تحصیلی نزدیکی به هم داشته باشند، ضمن اینکه ما بخشهای مسابقه را براساس دانش این افراد طراحی میکنیم.
***
وارد اتاق تولید میشوم و بعد از مدتی استراحت متوجه میشویم که باید به محل استقرار امروز گروه که حوالی همین کمپ قرار دارد، برویم. با هدایت عوامل، با ماشینی که از گروه حمل و نقل در اختیارمان قرار میگیرد، به محلی دیگر میرویم. امروز گروه علاوه بر ضبط داخل کمپ اصلیشان در فضای استخر قرار دارند و در آنجا باید غواصی کنند. برای هماهنگی بیشتر، دقایقی در بیرون از محوطه استخر منتظر میشویم و بعد به گروه میپیوندیم. کارگردان و تهیهکننده مشغول انجام کارهای اجرایی هستند و چهار نفر از شرکتکنندهها نیز با لباس غواصی کنار استخر ایستادهاند. تصویربرداران هم هر از گاهی به داخل آب میروند تا شرایط موجود را بررسی کنند. یکی از گروههایی که امروز در اینجا حضور دارد از یک دندانپزشک و دو پزشک تشکیل شده که جالب توجه است. هدف از این بخش این است که از هر گروه یک نفر باید بهعنوان غواص زیر آب برود و تابلویی را که روی آن فرمول ریاضی پیچیدهای نوشته است، حل کند و جواب، کلید باز شدن صندوق برای رفتن به مرحله بعدی از سوی آنهاست.
***
ابوطالب به جمع گروه ملحق میشود و گروه مشغول تصویربرداری بخشهایی دیگر از این مرحله میشود. نکته جالب توجه این است که در این استخر یک مربی غواصی برای شرکتکنندهها حضور دارد و او به افراد حاضر در مسابقه که با غواصی آشنایی ندارند، آموزش میدهد. پس از این زمان استراحت گروه بود که علاوه بر استراحت، وقت صرف ناهار نیز بود.
در این فرصت به سراغ یاسر سنایی، کارگردان هنری سرزمین دانایی میروم. او به قاب کوچک میگوید: در این مسابقه شاید به معنای واقعی کارگردان نداشته باشیم، بلکه مجموعهای از دوستان هستند که هر فرد با توجه به تخصص خودش ایدهپردازی میکند و من این ایدهها را هماهنگ میکنم و آنها را در قالبی به اجرا درمیآورم. چون کار به صورت پویاست و در هر زمانی ممکن است اتفاقی جدید و غیرمترقبه رخ دهد.
در ابتدای هر مسابقه جلسات توجیهی برای عوامل داریم، بخصوص برای تصویربردارهایمان، زیرا در اواسط ضبط آنها از ما فاصله میگیرند و ممکن است اصلا ما آنها را در شرایطی گم کنیم.
وی ادامه میدهد: گاهی اوقات خود تصویربردارها خودشان کارگردانی هم میکنند، آن هم از این نظر که از چه قاببندی استفاده کنند، چطور حرکت کنند و نتیجه کارشان چه شود و در آن لحظه کارگردان شاید خود تصویربردار باشد. ما در ابتدای هر مسابقه این توضیح را برای تصویربرداران میدهیم. در کل دست عوامل را باز میگذاریم تا در روند تولید و بهتر شدن برنامه، با ایدههایشان به گروه کمک کنند. در حقیقت ما پلان کلی را طراحی میکنیم و این ذهنیت را در افراد ایجاد میکنیم که اگر موقعیتی پیش آمد خودتان ادامه کار را در دست بگیرید و به این طریق میتوان گفت همه عوامل در پیشبرد کار دخیل هستند.
سنایی که علاوه بر کارگردانی، طراحی دکور را نیز به عهده دارد، در اینباره میگوید: قبل از این باید بگویم که مدرک کوهنوردی دارم و مدتها طبیعت گردی میکردم. به همین دلیل در گفتوگوی اول خودم با تهیهکننده، اینکه این مسابقه کار استودیویی نیست و تا حدی پویایی دارد، از دکور ثابت برخوردار نیست بهنظرم جذاب و جالب آمد.
سنایی درباره مشکلاتی که حین تولید این مسابقه تلویزیونی با آن روبهرو شده است، میگوید: افراد گروه باید از توانایی بدنی خاصی برخوردار باشند. حالا اینجا شهر است و سری قبلی ما فقط امکانات اولیه داشتیم و جاده ماشینرو هم در نزدیکیمان نبود و همه وسیلهها را خودمان سر صحنه مورد نظر میبردیم و کارها را انجام میدادیم تا دوستان دیگر بیایند، ضمن اینکه تجربه خودم در کوهنوردی در این مسابقه بسیار به کمکم آمد. از این حیث، شاید تنها مسابقهای باشیم که تمام گروه با افراد شرکتکننده در حال مسابقه دادن باشند و
پابهپای آنها حرکت میکنیم!
بعد از اتمام گفتوگو، کارگردان هنری به گروه ملحق میشود و طراحی و ضبط بخشی دیگر از مسابقه با حضور او شکل میگیرد.
***
امیرحسین علیزاده، مجری این مسابقه تلویزیونی میگوید: شهرداری منطقه 21 تهران در این کار همکاری شایان توجهی با ما داشت. لوکیشنی که
اکنون در آن به سر میبریم، در شهرک دانشگاه تهران واقع شده است. علاوه بر این شرکت کوثر و کرمان موتور و مدیریت بحران هم با ما در این زمینه مشارکت داشتند.
وی ادامه میدهد: به دلیل اینکه منطقهای که در آن قرار داریم در حاشیه تهران است، فضای سبز کمی داریم و نمیتوانیم از محوطه فضای سبز استفاده کنیم، اما یکی از نکات جالب توجهی که در این فصل از مسابقه دیده میشود این است که ما بخشی از مسابقه را در موزه خودرو ضبط کردیم که در همین منطقه 21 تهران واقع شده است. با این کار به عبارتی با یک تیر دو نشان زدیم یعنی علاوه بر ضبط مسابقه این موزه را نیز در قاب تصویر به مردم نشان دادیم.
علیزاده با اشاره به گروه 85 نفری تولید این مسابقه تلویزیونی، به سختیهای این کار هم اشاره میکند و میگوید: در زمان تولید بیش از هر چیزی سرمای هوا، گروه و مخصوصا تصویربرداران را اذیت میکند و بهدلیل اینکه این مسابقه حرکت محور است، نمیشد که در آن لوکیشن ثابت زیادی داشته باشیم.
***
حالا دیگر یکی از گروهها حذف شده و در این بخش سه گروه دیگر باقی ماندهاند. گروههای باقی مانده باید به مرحله بعد بروند تا مسابقه به پایان برسد. کار امروز گروه در این استخر به اتمام میرسد و کمکم همه عوامل با وسایل نقلیه شان به کمپ بازمیگردند.
دانایی، دوستداشتنی است
مستند مسابقه عنوانی است که برای سرزمین دانایی در نظر گرفته شده است. سعید ابوطالب در این زمینه میگوید: اگرچه ما داریم در ژانر مستند مسابقه میسازیم (که نام حقیقیاش نمایش واقعی است)، اما به هرحال، این مسابقهای نسبتا علمی است که شرکتکنندگان آن هم اغلب مدارک تحصیلی بالایی دارند. همه تلاش ما این است که به اندازه کافی برای مخاطب عام قابل فهم باشد و او هم بتواند با این مسابقه ارتباط برقرار کند.
او درباره شیوه این کار میگوید: طراحی بخشی از این کار بهعهده ماست و بخش دیگرش به عهده ما نیست و باید ببینیم که شرکتکنندهها، مسابقهها را به کدام سمت پیش میبرند. تصور ما بر این است که خیلی از این افرادی که تحصیلات دانشگاهی دارند، نمیتوانند کارهایی عملی را انجام دهند و خیلیهای دیگر که رشته دانشگاهی هم ندارند، میتوانند کارهای علمی و فعالیتهایی را از این دست انجام دهند و بیشتر مدنظرمان این است که شرکتکننده علوم پایه را داشته باشد و خیلی با این رشتهها بیگانه نباشد و مانعی برای تحصیلات این افراد وجود ندارد.
ما در این مسابقه میخواهیم بگوییم که علم و دانایی دوستداشتنی و فهمیدنی و البته کاربردی است و علمی که کاربردی نباشد، هیچ لزومی برای دریافت مدرکش هم نیست.
مائده میرفندرسکی
گفت و گو
