دوستی «واژه و خمپاره» در مشاعره دفاع مقدس

***

برنامه واژه و خمپاره از سه قسمت تشکیل شده است. قسمت اول که «بیت تا بیت» نام دارد، در هشت بخش شعرخوانی انجام می‌شود و شرکت‌کننده‌ها در این بخش، شعرهای دفاع مقدس خودشان را می‌خوانند که مسابقه‌ای سنتی است. در قسمت دوم مشاعره مشروط است که شرکت‌کنندگان از شماره یک تا 50 را انتخاب می‌کنند. براساس هر شماره‌ای که سهم آنها می‌شود، واژه‌ای در نظر گرفته می‌شود و شرکت‌کنندگان براساس همان واژه، یک بیت شعر می‌خوانند. این بخش شامل دو مرحله است و هر مرحله ده امتیاز دارد. در هر مسابقه سه تا چهار نفر شرکت‌کننده با رده‌های مختلف سنی حضور دارند. بخش‌های اولیه برنامه با حضور فعال شرکت‌کنندگان برنامه ضبط می‌شود.

در فرصتی که پیش می‌آید با الیاس اسدزاده،
بیست و یک ساله، جوان‌ترین شرکت‌کننده همکلام می‌شوم. او می‌گوید چون به شعرهای دفاع مقدس علاقه داشتم با برنامه تماس گرفتم و قبل از شرکت در برنامه هم برای حضور قدرتمند در این رقابت رادیویی، خیلی فشرده و خاص مطالعه کردم. او که در گذشته خیلی کمتر به حفظ شعرهای دفاع مقدس مبادرت کرده است، می‌گوید: باید بگویم برنامه مشاعره باعث شد بیشتر از حد معمول مطالعه کنم.

اسدزاده می‌افزاید: بیشتر اشعار شاعران امروزی و معاصر را حفظ کرده‌ام. در این خصوص از مجموعه‌های دفاع مقدس و کتاب ننه‌علی که یکی از معروف‌ترین کتاب‌ها بود، برگزیده رباعیات دفاع مقدس و از روزنه ماه و سایت‌های اینترنتی استفاده کردم.

***

در کنار اجرای مشاعره دفاع مقدس، در برخی فواصل برنامه با هنرمندان عرصه دفاع مقدس گفت‌وگو می‌شود. در این بخش از برنامه، سراغ خواننده‌ها، شاعران، بازیگران، کارگردانان و هنرمندانی می‌روند که به‌گونه‌ای با دفاع مقدس در ارتباط هستند. آنها نه‌تنها مهمان این برنامه می‌شوند بلکه به اجرای برنامه هم می‌پردازند و با هم‌صنفی‌های خود، در این برنامه صحبت می‌کنند. به‌طور مثال اگر یک خواننده در این برنامه مجری باشد، با ترانه‌سرایان، آهنگسازها و تنظیم‌کننده‌های مختلفی که کارهای دفاع مقدس انجام داده‌اند، صحبت می‌کند. درواقع هنرمندان دفاع مقدس، مجری‌گری را برای اولین بار در رادیو ایران و برنامه واژه و خمپاره تجربه می‌کنند.

در برنامه امروز محمدجواد آسمان، شاعر عاشورایی کشور، مجری برنامه واژه و خمپاره شده و با دختر حاج حبیب‌الله معلمی، شاعر فقید دوران دفاع مقدس ـ کسی که شعرهای حاج صادق آهنگران را در زمان دفاع مقدس می‌‌سروده ـ و همچنین با عزیز مهدی یکی از شاعران هندوستان گفت‌وگو می‌کند.

سیده زهرا صالحی، کم‌سن و سال‌ترین تهیه‌کننده رادیو ایران که غیر از این برنامه، تهیه‌کنندگی برنامه رادیویی حماسه ماندگار را نیز به عهده دارد، در این خصوص می‌گوید: هدف از تهیه برنامه، آشنایی مخاطبان و شنوندگان این برنامه با ادبیات دفاع مقدس است. در ضمن ما اطلاعات ادبی خوبی در اختیار شنونده‌های برنامه قرار می‌دهیم.

***

در بخش سوم برنامه، شعرخوانی ضبط می‌شود. شرکت‌کنندگان در این بخش، شعرهای دفاع مقدس را می‌خوانند. اگر شاعر باشند، شعرهای سروده شده خودشان را می‌خوانند و اگر هم شاعر نباشند یک شعر به انتخاب خودشان با موضوع دفاع مقدس. نحوه صحیح خواندن اشعاردر این بخش اهمیت زیادی دارد و شعرها باید بدون ایراد وزنی و واژگانی خوانده شود، ضمن این‌‌که این بخش 30 امتیاز دارد.

***

از علی نمازی هشتاد و پنج ساله درخصوص انگیزه‌اش از شرکت در مسابقه می‌پرسم که می‌گوید: من از نوجوانی به شعر علاقه داشتم. در مسابقه‌های مختلف مشاعره شرکت کردم و چندی پیش وقتی شنیدم در رادیو مسابقه مشاعره دفاع مقدس برگزار می‌شود، با برنامه تماس گرفتم و آمادگی خود را اعلام کردم.

وقتی از او می‌پرسم چقدر شعر حفظ است، می‌گوید: آنقدر می‌دانم که نصف روز می‌توانم شعر بخوانم!

مشاعره‌ای با حضور هنرمندان

بیشتر شبکه‌های رادیویی برای به وجود آوردن فضایی شاد و شورانگیز در صدد تهیه برنامه مشاعره هستند. رادیو ایران دو برنامه مشاعره دارد؛ «سیمرغ» با اجرای امیر نوری و برنامه واژه و خمپاره.جالب اینجاست که در این برنامه از خواننده‌ها، بازیگران و کارگردانانی که با دفاع مقدس در ارتباط هستند دعوت می‌شود تا در برنامه حضور یابند و خودشان مجری برنامه باشند.

تنظیم موج

برنامه واژه و خمپاره شنبه و یکشنبه‌ هر هفته ساعت 21 و 30 دقیقه از رادیو ایران روی موج اف‌ام ردیف 90 مگاهرتز پخش می‌شود. علاقه‌مندان می‌توانند در ساعت‌های اداری با شماره 22167943 تماس بگیرند تا ترتیب حضور آنها در برنامه داده شود.

زهره زمانی