چرا کرزای معاهده امنیتی با آمریکا را امضا نمی‌کند؟

پایگاه اینترنتی "ویک مگزین" در گزارشی نوشته است: «جنگ 12 ساله تحت رهبری ناتو در افغانستان به طور رسمی در اواخر 2014 پایان می‌یابد، اما آمریکا درخصوص توافقنامه امنیتی دو جانبه‌ای مذاکره کرده که به آن اجازه می‌دهد برای یک دهه دیگر 10 هزار سرباز در این کشور نگاه دارد، اما حامد کرزای، رئیس‌جمهوری افغانستان گفته آن را امضا نخواهد کرد.

آمریکا برای این توافقنامه ضرب‌الاجلی را تا 31 دسامبر قرار داده است. روز یکشنبه به هنگام پایان لویه جرگه یا مجمع بزرگ رهبران قبایل که کرزای در ‌آن حاضر شده بود تا آن معاهده را مورد بررسی قرار دهد، وی اعلام کرد می‌خواهد مذاکرات را دوباره آغاز کند و توافقنامه امنیتی دو جانبه را تا زمانی که مطمئن نشود در مسیر صلح است و افغانستان رئیس‌جمهور جدید خواهد داشت، امضا نخواهد کرد. رای‌دهندگان روز پنجم ‌آوریل سال 2014 جانشین کرزای را انتخاب خواهند کرد.

لویه جرگه از توافقنامه آمریکا حمایت کرده و قطعنامه‌ای را تصویب کرد که در آن از کرزای خواسته شده بود آن را تا پایان سال امضا کند. حتی "صبغت‌الله مجددی"، رئیس جرگه و متحد طولانی مدت کرزای نیز در پایان جلسه اعلام کرد: اگر کرزای معاهده را ظرف سه روز امضا نکند، من از همه پست‌هایم استعفا می‌دهم و تقاضای پناهندگی در کشوری دیگر می‌کنم.

در حقیقت به استثنای پاکستان و طالبان، به نظر می‌رسد همه از کرزای می‌خواهند تا توافقنامه امنیتی آمریکا را امضا کند. یک خبرنگار بی بی سی می‌گوید: به نظر می‌رسد چین، هند، روسیه و کشورهای آسیای مرکزی و نیز ترکیه، عربستان سعودی و امارات متحده عربی که همه آنها یا با شبه نظامیان افراطی مواجه شده‌اند یا از آن بیم دارند، از این معاهده حمایت می‌کنند. هیچ کدام از آنها خواستار حضور نظامی دائم ‌آمریکا نیستند، اما حضور کوتاه مدت نیروهای آمریکایی در افغانستان را به عنوان "چیزی کم ضررتر" پذیرفته‌اند. آنها امیدوارند که این نیروها عامل برقراری ثبات باشند تا حضور شبه نظامیان را تنها به مرزهای افغانستان محدود کنند.

پس چرا کرزای مخالف امضای این توافقنامه در ماه آینده است؟ هیچ کس کاملا مطمئن نیست. اما بسیاری در این خصوص فرضیه‌های خاص خود را دارند.

روز یکشنبه، کرزای، خود، بی‌میلی‌اش را برای امضای موافقتنامه به نگرانی‌ها درخصوص جستجوی خانه‌های افغان‌ها گره زد. او در حالی که "جیمز کانینگهام"، سفیر آمریکا حضور داشت، به لویه جرگه گفت: اگر آمریکایی‌ها دوباره به خانه‌ای حمله کنند، آنگاه این توافقنامه امضا نخواهد شد. پیش‌نویس این توافقنامه به نیروهای آمریکایی اجازه می دهد در "شرایط فوق‌العاده و هنگامی که زندگی یا منافع آمریکایی‌ها در معرض خطر است"، وارد خانه‌های افغان‌ها شوند.

کرزای اعلام کرد، این جستجوها بیش از این ادامه نخواهد یافت. وی افزود: از این لحظه به بعد، جستجوی خانه‌ها، مسدود کردن جاده‌ها و خیابا‌ن‌ها و عملیات نظامی توسط آمریکایی‌ها پایان می‌یابد و مردم‌ ما در کشورشان ‌آزاد هستند. رئیس‌جمهور افغانستان به طور خاص درباره حمله شب هنگام 19 نوامبر ناراحت است که در آن دو برادر دو قلو در شهری در استان "ننگرهار" یا همانطور که آمریکایی‌ها مدعی‌اند با حمله مشترک نیروهای امنیتی افغانستان و یا بر طبق ادعای مقام‌های افغان توسط حمله یک جانبه آمریکا کشته شدند.

یک خبرنگار الجزیره می‌گوید، بر خلاف دیگر "متحدان دیکتاتور ‌آمریکا"، کرزای مخالف و منتقد عملیات نظامی به رهبری آمریکاست؛ عملیاتی که منجر به تلفات برای غیرنظامیان و زندگی مختل برای افغان‌ها می‌شود. شما نمی‌توانید این روابط پویا و پس از آن روابط غیرقابل پیش‌بینی کرزای را با آمریکا درک کنید، مگر آنکه این حکایت مهم را در کابل در نظر بگیرید که اوباما و دولتش سبب تحقیر عمدی و مکرر افغانستان و حامد کرزای شده‌اند.

کرزای در دهه 1980 عضوی ازمخالفان ضد کمونیست افغانستان بود. او به خوبی از تلاش‌های ناکام شوروی در استفاده از فرمانروایان وفادار برای رهبری رژیم‌های کمونیست در کابل آگاه است. این اقدامی تا حدودی خطرناک برای کاخ سفید بود که علنا ضرب‌الاجلی آن هم تنها برای یک ماه دیگر قرار دهد؛ آن هم در زمانی که لویه جرگه با روابطی توام با سوء ظن ملاقات کردند و منفعت کرزای در تامین ضمانت حداکثری برای خودش در چشمان مردم، استقلال ملی واقعی و آزادی عمل رئیس‌جمهور آینده افغانستان است. در اصل میراثی که کرزای می‌تواند با آن استدلال کند در زمان وضعیت فوق اضطراری به مردم اعطا شد.

یک خبرنگار نیویورک تایمز می‌گوید، کرزای تنها می‌تواند تلاش کند که آمریکایی‌ها را برای مذاکره در مورد معاهده‌ای بهتر بترساند؛ اما این یک قمار پرخطر است و توانایی او آن میزانی که فکر می‌کند، نیست. یک دیپلمات که خواست نامش فاش نشود گفت، به نظر می‌رسد کرزای بر این باور است که آمریکا با هر هزینه‌ای به این توافقنامه احتیاج دارد. اما موضع آمریکایی‌ها در داخل کاملا روشن است: اینکه این یک منفعت راهبردی حیاتی نیست و او آن را به دست نمی‌آورد.

مقامات آمریکایی به طور تلویحی تهدید می‌کنند که افغانستان را به طور کامل ترک خواهند کرد، همانگونه که پس از آنکه مذاکرات مشابه درخصوص توافقنامه امنیتی، پس از جنگ با عراق، بی‌نتیجه ماند، این کشور را ترک کردند. یک مقام غربی به نیویورک تایمز گفت: گمان می‌کنم کرزای می‌تواند به آسانی هر چه تمامتر در محاسباتش دچار اشتباه شود. به همین ترتیب آمریکا نیز مستثنی نیست و بنابراین تردید در همه جا وجود دارد. عواطف به میزان بسیار بالایی رسیده‌اند و ما باید تلاش کنیم و در این زمان بحرانی به اندازه کرزای عاطفی نشویم.

خبرنگار بی بی سی می‌گوید: کرزای به آمریکا اعتماد ندارد، می‌ترسد که آمریکایی‌ها در امور افغانستان مداخله کنند و نگران میراثش است. او در جستجوی ضمانت است تا مسئول توافقنامه‌ای نباشد که در آینده به آن به عنوان "فروختن خود به منافع خارجی" نگریسته می‌شود. اما او به فشارها بر او برای امضای سریع‌ توافقنامه آمریکا اهمیت نمی‌دهد.

کرزای ممکن است امیدوار باشد که تصمیم "جرگه" منجر به تغییر عقیده طالبان در لحظه آخر برای توقف درگیری‌ها و ملحق شدن به فرآیند سیاسی شود. طالبان ظاهرا امیدوار بودند که پس از عقب‌نشینی نیروهای ناتو در سال 2015، آزادانه فعالیت داشته باشند، اما با وجود این توافقنامه معادلات آنها اشتباه از آب در خواهد آمد و این می‌تواند یک تاکتیک مذاکره‌ای مفید باشد.»

(ایسنا)