فصلی تازه برای پیگیری مطالبات رهبر معظم انقلاب

تلنگری به متولیان حوزه معارف

سیدمهدی قریشی تهیه‌کننده برنامه فصل نو، ده سالی است که در حوزه رسانه فعالیت می‌کند و برای شبکه‌های مختلف از جمله شبکه خبر، یک، سه و قرآن برنامه‌سازی می‌کند. بیشتر برنامه‌های او در حوزه سیاسی بوده است که از میان آنها می‌توان به برنامه‌های 9 دی انقلاب سوم، سونامی دموکراسی با موضوع انتخابات سال 88 ریاست جمهوری، جنایتکاران (در مورد شهدای هسته‌ای)، نشانی از بی‌نشانی (درباره شهدای گمنام) اشاره کرد. البته او در زمینه ساخت تله‌فیلم نیز فعال است که آخرین کارش «آقامدیر» بود که روز عید فطر امسال در قالبی طنز از شبکه یک پخش شد.قریشی درخصوص چگونگی شکل‌گیری این برنامه می‌گوید: حدود دو سال پیش با جمعی از دوستان به این نتیجه رسیدیم که برنامه‌ای در خصوص شخصیت والای رهبر معظم انقلاب و درایت‌های ایشان در رهبری نظام طی حدود 25 سال تهیه کنیم. مراحل تحقیق را شروع کردیم، قرار بود این برنامه از شبکه خبر در 23 قسمت پخش شود، ولی به دلیل مشکلاتی که پیش‌ آمد ساخت آن به تعویق افتاد. بعد از آن با توجه به تاکید رهبر معظم انقلاب در حوزه‌های فرهنگی به نظرمان رسید مطالبات معظم‌له را در این حوزه پیگیری کنیم. یک تیم تحقیقاتی تشکیل دادیم و به بررسی و آنالیز موضوعات پرداختیم.

وی در ادامه می‌افزاید: بعد از تحقیقات، محور‌های برنامه مشخص شد؛ محورهایی همچون مساجد، قرآن، امر به معروف، حجاب و عفاف، جنگ نرم، کرسی‌های آزاد اندیشی، هیات‌های مذهبی، فیلم و سینما و...

تهیه‌کننده برنامه فصل نو درباره ساختار برنامه توضیح می‌دهد: برای برنامه ساختار چالشی طراحی کردیم که متولیان امر به برنامه بیایند و پاسخگوی عملکرد دستگاه خود در این حوزه‌ها باشند. با توجه به تاکیدات و دغدغه‌های رهبر معظم انقلاب در حوزه‌های فرهنگی و تاکید ایشان به کار شبانه روزی در این حوزه به نظر رسید پیگیری این موضوعات شاید تلنگری باشد برای آن دسته از متولیان که بخشی از وظایف خود را فراموش کرده‌اند.

انتخاب موضوع به فراخور زمان

با توجه به تنوع موضوعات و گستردگی آن تقریبا تمامی اقشار جامعه از حوزه‌های علمیه گرفته تا دانشگاهیان و رسانه‌ها مخاطبان اصلی این برنامه هستند. با این گستردگی بدون شک موضوعات برنامه باید از اهمیت بالایی برخوردار باشد.

قریشی در پاسخ به این پرسش که موضوعات بر چه اساسی انتخاب می‌شوند، توضیح می‌دهد: ما یک اتاق فکر تشکیل دادیم و در آن با توجه به فراخور زمان، موضوع برنامه را انتخاب می‌کنیم برای مثال با توجه به این‌که هفته اول محرم هفته امر به معروف و نهی از منکر است از چند هفته قبل به این موضوع پرداخته‌ایم و در هفته امر به معروف به بررسی موضوعاتی چون تبیین مصادیق امر به معروف و نهی از منکر ـ که رهبر معظم انقلاب در چند سخنرانی اشاره‌ای به این موضوع داشتند که مصادیق امر به معروف را برای مردم تبیین کنید ـ مردم و مسئولان، نقش رسانه‌ها در این حوزه، نقش سینما و تئاتر، نقش حوزه‌های علمیه، نقش دانشگاهیان و نقش دولت خواهیم پرداخت.

وی تاکید می‌کند: موضوعاتی که ما مطرح می‌کنیم تماما مطالبات فرهنگی و معارفی رهبر معظم انقلاب هستند. موضوعاتی که ایشان طرح می‌کنند مطالعاتی و کارشناسی شده هستند و صرفا آکادمیک و غیرضروری نیستند و هر فردی با بررسی هر کدام از این مطالبات به اهمیت آن پی می‌برد و افسوس می‌خورد از این بابت که هر روزی که دیرتر این مطالبات پیگیری شوند، جامعه دچار ضایعات بیشتری در عرصه‌های فرهنگی خواهد شد. به عنوان مثال ما تاکنون مسجد در تراز اسلامی و امر به معروف و نهی از منکر را بررسی کرده‌ایم و زمانی که این موضوعات برای جامعه تشریح شود همه به اهمیت و لزوم آنها پی خواهند برد. قریشی با اشاره به این‌که برنامه فصل نو پشتوانه تحقیقاتی دارد، تصریح می‌کند: قبل از آغاز برنامه در مرحله پیش‌تولید اقدام به تشکیل گروه پژوهش کردیم و اتاق فکر هم کار خود را آغاز کرد و مطالبات رهبر معظم انقلاب را مورد بررسی قرار دادیم و بخصوص در چند سال گذشته، محور آنها مشخص شد و زیر مجموعه هرکدام از سخنان معظم‌له استخراج گردید و برای هرکدام از موضوعاتی که می‌خواهد مورد بررسی قرار گیرد، تحقیقات ریزتر و مفصل‌تری انجام شد. هم اکنون نیز برای سرعت و دقت بیشتر در کار از یک گروه پژوهشی دیگر بهره می‌بریم.

متاسفانه برنامه‌های معارفی کمتر معرفی می‌شوند و شاید برخی از مردم خبری از پخش برنامه‌ای با عنوان فصل نو از تلویزیون نداشته باشند. قریشی در این ارتباط می‌گوید: مخاطبان شبکه قرآن شناخت نسبی به برنامه پیدا کرده‌اند، اما بازهم نیاز به تبلیغات در روزنامه‌ها، پایگاه‌های خبری و همین‌طور دیگر شبکه‌های تلویزیون احساس می‌شود. وی می‌افزاید: در خصوص برنامه‌های معارفی تلویزیون هم باید بگویم به این شکل نیست که برنامه‌های معارفی کمتر دیده می‌شوند، ما برنامه‌های موفق معارفی نیز داریم. به نظر من برنامه‌های مناسبتی جایگاه خود را بین مخاطبان پیدا کرده‌اند. قریشی تاکید می‌کند: همان‌طور که همه برنامه‌های ورزشی و سیاسی و حتی برنامه‌های طنز و مجموعه‌های تلویزیونی نمی‌توانند مورد استقبال مردم قرار گیرند، برنامه‌های معارفی هم گاهی با استقبال مخاطب روبه‌رو نمی‌شوند. مسلما قالب‌های کلیشه‌ای و غیرجذاب در توفیق نداشتن برنامه‌ها موثرند.

وی توجه به عنصر جذابیت را برای موفقیت یک برنامه بسیار موثر می‌داند و ادامه می‌دهد: با توجه به نوع برنامه و موضوعاتی که در فصل نو بررسی می‌شود، سعی شده مدعوین برنامه از مسئولان درجه اول باشند. همچنین کارشناسان مطرح و طراز اول و دارای جایگاه سیاسی و فرهنگی را به برنامه دعوت می‌کنیم تا علاوه بر جذابیت چهره‌ها و مهمانان حاضر در برنامه موضوع مورد نظر به صورت ریشه‌ای بررسی شود.

وی با بیان این‌که موضوع برنامه فصل نو تازه و بکر است، تصریح می‌کند: چنین موضوعی تاکنون در تلویزیون مغفول بوده و به آن پرداخته نشده است و در شبکه قرآن و معارف تلویزیون برنامه گفت‌وگو محور چالشی و مطالبه‌گر وجود نداشته است. قریشی درباره مجری برنامه فصل نو می‌گوید: ساختار برنامه فصل نو جدید است، مجریان این شبکه نیز قاعدتا در این سطح آزمایش نشده بودند. ابتدای کار مجری برنامه آقای حسن سلطانی بود که به دلایلی نتوانستیم در خدمتشان باشیم و از آن به بعد آقای هادی ربیعی اجرای برنامه را به عهده گرفت و بخوبی توانست خود را به سطح انتظارات نزدیک کند. وی دارای اطلاعات خوبی در حوزه‌های مد نظر ماست و گروه تحقیق برنامه نیز اطلاعات ریزتر و کامل تری را در اختیارشان قرار می‌دهد تا تسلط کافی نسبت به موضوع برنامه و چگونگی طرح پرسش‌ها داشته باشد.

شفاف‌سازی در حوزه موضوع‌های معارفی

به نظر می‌رسد برنامه‌های گفت‌وگو محور و معارفی باید زمان کافی داشته باشند تا بتوانند بخش‌های مختلفی را طراحی کنند و در کنار گفت‌وگو با کارشناسان و مسئولان از گزارش‌های مستند و مصاحبه‌های مردمی و کارشناسی و برای تعامل دوسویه با مردم از نظرات تلفنی و پیامکی آنان استفاده کنند.

گردانندگان فصل نو می گویند قرار است در این برنامه با شفاف‌سازی، برخی از مشکلات پیش روی کشور مورد بررسی قرار بگیرد.

قریشی در این باره می‌گوید: ما سعی کرده‌ایم که خط قرمزمان مطالبات رهبری باشد و در گفت‌وگوها ضمن حفظ ادب و احترام، بی‌پرده و صریح از مسئولان بخواهیم گزارش فعالیت‌هایشان را مطرح کنند. همچنین در چینش کارشناسان سعی ما بر این است که از نماینده تمام تفکرات بدون درنظر گرفتن جریانات سیاسی دعوت کنیم که به برنامه بیایند واین کار کمی مشکل است.

این تهیه کننده در پایان با اشاره به جریان‌سازی این برنامه در سطح کشور خاطر نشان می‌کند: برای ایجاد تمدن نوین اسلامی و ایرانی چاره‌ای جز تحقق خواسته‌ها و مطالبات رهبر معظم انقلاب نداریم و به این منظور همه باید وارد میدان شویم. این برنامه یک فتح باب است و همه رسانه‌ها اعم از خود تلویزیون و مطبوعات و خبرگزاری‌ها لازم است به این موضوع ورود پیدا کنند.

مجری باید با مخاطب صادق باشد

هادی ربیعی، مجری برنامه فصل نو سابقه اجرا در رادیو قرآن و جوان را دارد. البته در شبکه قرآن و معارف سیما نیز اجرای برنامه‌هایی همچون بیان جاودان، صبح و امید و مرثیه خورشید را به عهده داشته است.

ربیعی برای اجرای برنامه‌ها، معیارهای خاص خودش را دارد. وی در این باره می‌گوید: اجرای برنامه‌هایی را می‌پذیرم که تاثیرگذارند. چون پس از گذشت سال‌ها فعالیت در حوزه اجرا و کسب تجربه نمی‌توانم صرفا یک مجری ساده باشم. مخاطب هم از من نمی‌پذیرد، مجری برنامه‌ای باشم که پیامی را منتقل نمی‌کند. همیشه دوست دارم برنامه‌ای را اجرا کنم که در آن، حرف‌های جدی مطرح شود و اصل موضوع در سایه حاشیه‌های برنامه به فراموشی سپرده نشود.

وی معتقد است: بخشی از اعتمادسازی مخاطب از طریق مهارت مجری و بیش از آن صداقتش در ارتباط با مخاطب رقم می‌خورد. مجری باید با مخاطب کاملا صادق باشد.

وی ادامه می‌دهد: گروه تحقیق و پژوهش برنامه فعالیت‌ گسترده‌ای دارند و متن و تحقیقات چند روز قبل از برنامه آماده می‌شود تا من ضمن مطالعه آنها، اطلاعات مورد نیازم را جمع‌آوری ‌کنم. فصل نو از جهات مختلفی قابل بررسی است و با پیگیری چند قسمت از این برنامه می‌توان فهمید که پشتوانه تحقیقاتی خوبی دارد چرا که همه بخش‌های برنامه در یک جهت هستند و مجری برنامه نیز نسبت به موضوع احاطه کاملی دارد.

وی می‌‌گوید: این روزها برنامه‌های گفت‌وگو محور در شبکه‌های مختلف زیاد شده است، اما باید دید موضوعات برنامه تا چه اندازه براساس نیاز مخاطبان است و برنامه چقدر پشتوانه تحقیقاتی دارد. ما باید برنامه‌ای تولید کنیم که اثرگذار باشد، برای اثرگذاری فقط مجری موثر نیست، بلکه همه عوامل در برنامه باید وظایف خود را بخوبی انجام دهند تا مخاطبان بتوانند با برنامه ارتباط برقرار کنند.برخی اوقات دیده می‌شود مهمانان برنامه‌های گفت‌وگومحور، پرسش‌هایی را از پیش آماده می‌کنند و در اختیار مجری برنامه قرار می‌دهند یا حتی قبل از شروع برنامه، پرسش‌ها را با مجری مرور می‌کنند. ربیعی در این باره می‌گوید: در برنامه‌هایی که چالشی نیستند، می‌توان پرسش‌ها را با مهمان برنامه هماهنگ کرد تا برنامه با محتوای بیشتری پخش شود اما وقتی برنامه چالشی است، نیازی به هماهنگی قبلی نیست ضمن این‌که من در برنامه فصل نو خودم را جای مخاطب می‌گذارم و اگر پاسخ مسئولی مرا متقاعد نکند، دوباره پرسشم را تکرار می‌‌کنم چون من باید به عنوان نماینده مردم در برنامه پرسش‌ها را مطرح و بهترین پاسخ‌ها را دریافت کنم.

فرشید شکیبا‌ /‌ جام‌جم