تحریک مولکول‌های آب با تابش امواج رادیویی

 به بیانی ساده‌تر، این روش تشخیصی ـ ابتکاری یک دگرگونی در ام‌آرآی برای گرفتن تصاویر ارگان‌های داخلی در مغز به وسیله تصاویر مغناطیسی است. دی‌تی‌آی جهت حرکت مولکول‌های آب در مغز را جدا کرده و به پزشکان اجازه می‌دهد مناطقی را که در مغز عملکرد درستی ندارند، مجزا کنند. از آنجا ‌که دی‌تی‌آی اطلاعات بیشتری درباره جهت رشته‌های عصبی و دندریت (الیاف‌گیرنده‌ سلول‌های عصبی) نشان می‌دهد، پزشکان می‌توانند با استفاده از این داده‌ها برای توضیح تومورهای مغزی، راهبردهای جراحی ـ برای این‌که کمترین آسیب را به مغز برسانند ـ پیش‌آگهی بعد از عمل جراحی، ضایعه‌های عفونی ـ التهابی، بیماری‌های تحلیل‌برنده و ناشی از ضربه و مباحث پزشکی دیگر استفاده کنند.

این روش می‌تواند در تشخیص موارد دیگر بویژه هنگامی که بیمار به سکته مغزی یا ام‌اس مشکوک است، کمک‌کننده باشد. این نوع تصویربرداری می‌تواند اطلاعات بیشتری درباره شرایط مغز نسبت به ام‌آر‌آی معمولی فراهم و اختلال‌ها را برجسته ‌کند؛ زیرا این روش با توانایی دنبال کردن مولکول‌های آب، وضوح دید آن منطقه را برای پزشکان بیشتر می‌کند. برای مثال در یک بیمار سکته مغزی ممکن است به ماده خاکستری مغز چنان آسیبی نرسیده باشد که در یک ام‌آر‌آی دیده شود اما تغییر در ماده سفید مغز را می‌توان در دی‌تی‌آی مشاهده کرد.

آگاهی از الگوهای دی‌تی‌آی که شامل یک تومور مغزی و رشته‌های عصبی نزدیک آن است برای جراحان مغز و اعصاب در برنامه‌ریزی برداشتن تومور تا پیش‌آگهی بیماری و راه ورود به مغز ـ که کمترین آسیب به مغز را برساند ـ بسیار مفید و حیاتی است؛ البته به شرط آن‌که تصویر از نظر کیفی قابل قبول باشد. از آنجا که تصاویر رایانه‌ای است، امکان دارد از نظر ظاهر بسیار خوب و جذاب باشد اما باز ممکن است پزشک را دچار اشتباه کند. بنابراین بناچار باید ضریب کنترل کیفی FA در نظر گرفته شود که فعلا در این مقال نمی‌گنجد.

نحوه آماده‌سازی بیمار

هنگامی که درخواست دی‌تی‌آی از سوی پزشک متخصص داده شود، بیمار باید به مرکزی مراجعه کند که دستگاه ام‌آر‌آی و نرم‌افزار ایجاد تصاویر را داشته باشد؛ البته تعداد معدودی در ایران قادر به انجام این روش تصویربرداری با کیفیت قابل قبول هستند. ابتدا از بیمار خواسته می‌شود اشیای فلزی همراه خود را به متصدی یا همراهانش تحویل دهد. به دلیل کاهش خطر فراموش کردن وسایلی مانند پرچ فلزی و دکمه یا هر چیز فلزی دیگر، از بیمار خواسته می‌شود لباس بیمارستان بپوشد. سپس بیمار روی تخت ام‌آر‌آی دراز می‌کشد. تکان نخوردن برای اطمینان از وضوح کامل تصاویر هنگام عملیات ضروری است.

مزایا

دی‌تی‌آی یک روش غیرتهاجمی است و در طول آزمایش‌ها دستگاه با بدن تماس ندارد.

دی‌تی‌آی از فناوری ام‌آر‌آی استفاده کرده و نیازی به تجهیزات جدید ندارد. دی‌تی‌آی بدون استفاده از مواد حاجب یا مواد شیمیایی انجام می‌شود. بیمار برای تکمیل عملیات نیاز به عملکرد خاصی ندارد.

دکتر همایون هادی‌زاده‌خرازی

متخصص رادیولوژی