در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گازگرفتگی چرا و چگونه رخ میدهد؟
قاتل خاموش همچنان قربانی میگیرد
«وارد خانه که شدم احساس کردم بوی گاز میآید. زنم را صدا زدم اما جواب نداد. از دخترم هم خبری نبود. او عادت داشت همیشه وقتی وارد خانه میشدم به طرفم میدوید و بغلم میکرد. من هم معمولا برایش خوراکی میخریدم. آن روز پفک خریده بودم اما از زن و بچهام خبری نبود.» اینها را محسن مرادی میگوید، مردی از اهالی استان اصفهان که همسر و فرزندش بر اثر گازگرفتگی در حمام خانه جان باختند. صحبتهای او به اینجا که میرسد دیگر نمیتواند ادامه دهد و بغضش میترکد. بعد از چند لحظه میگوید: «تقصیر من بود. همهاش تقصیر من بود باید آبگرمکن را درست میکردم. هیچوقت خودم را نمیبخشم.»
سرما و گازگرفتگی کلماتی هستند که سالهاست همنشین شدهاند. هرچند گازگرفتگی ممکن است در تمام طول سال رخ بدهد، در پاییز و زمستان آمار این حوادث بشدت افزایش مییابد. نخستین قربانیان گازگرفتگی سرمای امسال زنی سی و پنج ساله و پسر پنج سالهاش بودند که در خانهشان واقع در محله خزانه تهران جان باختند و خبر آن همان زمان در رسانهها منتشر شد. به گفته سید جلال ملکی، سخنگوی سازمان آتشنشانی تهران، علت گازگرفتگی آن مادر و فرزند نصب نشدن کلاهک H شکل روی لولههای آبگرمکن دیواری و بسته بودن منافذ ورود و خروج هوا بود. حقیقت این است که قاتل خاموش همیشه از غفلت و سهلانگاری طعمههای خود برای بر پا کردن ضیافت مرگ نهایت بهره را میبرد. یک خطای کوچک کافی است تا منواکسیدکربن کار را یکسره کند.
مرگ دو دانشجو در شهرستان بجنورد یکی دیگر از اولین حادثههای مربوط به گازگرفتگی در فصل سرمای امسال است. این دو با دانشجویی دیگر در خانهای مشترک سکونت داشتند و انتشار منواکسیدکربن چنین حادثهای را رقم زد. نفر سوم که او نیز دچار گازگرفتگی و بدحال شده بود توسط آتشنشانان نجات داده شد.
یکی از دلایل اصلی اینگونه حوادث استفاده از وسایل گازسوز غیراستاندارد است.سری که به بازار لوازم خانگی بزنید و وسایل گرمازا را بررسی کنید، متوجه میشوید تقریبا همه آنها نشان استاندارد را روی خود دارد اما مشکل از آنجا آغاز میشود که برخی افراد وسایل گرمازا را تغییر کاربری میدهند. تبدیل وسایل نفتسوز به گازسوز تاکنون جان بسیاری را گرفته است با این وجود هنوز عدهای هستند که به این موضوع بیتوجه هستند و خودشان برای تغییر سوخت دست به کار میشوند. فرید جعفری تعمیرکار مجاز یکی از کارخانههای تولید بخاری است. او میگوید: گاز واقعا شوخی ندارد کاری که بعضیها میکنند و نفتسوز را به گازسوز تغییر میدهند واقعا خطرناک است. بعضیها هم از لوازم جانبی غیراستاندارد استفاده میکنند مثلا لوله شلنگ گاز ویژگیهای خودش را دارد اما خودم دیدهام که بعضیها از شلنگ آب به جای گاز استفاده کردهاند.
استفاده از بستهای نامناسب یکی دیگر از دلایلی است که باعث نشت گاز میشود اما مهمترین نکته دودکش است. متاسفانه خیلیها به این موضوع توجه کافی ندارند. دودکش حتما باید شبیه حرف اچ انگلیسی باشد وگرنه به درد نمیخورد. بهتر است هر فردی قبل از راه انداختن وسیله گرمازا سیبی را به یک نخ ببندد و آن را از دودکش رد کند تا مطمئن شود دودکش در طول مسیر گرفتگی ندارد. بیشتر کسانی که دچار گازگرفتگی میشوند این نکتهها را رعایت نمیکنند.
استفاده از لوازم استاندارد شرط لازم برای جلوگیری از گازگرفتگی محسوب میشود، اما کافی نیست. کارشناسان توصیه میکنند هرگز تمام درزها و منفذهای خانه خود را مسدود نکنید تا امکان عبور جریان هوا وجود داشته باشد. همچنین باید مرتب وسایل گازسوز را بررسی کنید و توجه داشته باشید گاز مونواکسیدکربن در بیشتر مواقع بر اثر سوخت ناقص منتشر میشود. در زمانی که احتراق کامل انجام شود شعله به رنگ آبی درمیآید بنابراین اگر شعله بخاری زرد بود احتمال خطر و حادثه وجود دارد و سریع برای رفع مشکل اقدام کنید. ضمن اینکه لوله بخاری در زمانی که دودکش درست کار میکند باید داغ باشد پس حتما به طور مرتب لوله را بررسی کنید.
اسماعیل حسنی یکی از شهروندان تهرانی است که از حادثه گازگرفتگی جان سالم به در برده است. او میگوید: من در مغازهای که محل کارم بود میخوابیدم. در آنجا برای بخاری دودکش نداشتیم و به جای آن از سطل آب استفاده میکردیم. آن شب من خوابیدم و متوجه چیزی نشدم. یکی از همکارانم که صبح زود آمده بود متوجه شده گاز در مغازه پر شده است. او با آتشنشانی تماس گرفته بود و این طوری مرا نجات دادند. یک روز در بیمارستان بستری بودم و بعد مرخصم کردند همه میگفتند خیلی شانس آوردهام و اگر دوستم کمی دیرتر میرسید من میمردم، اما خودم واقعا متوجه هیچ چیز نشدم.
یکی از دلایلی که به گاز لقب قاتل خاموش دادهاند این است که قربانیان اصلا متوجه آن نمیشوند. منواکسید کربن بتدریج وارد خون میشود و فرد را بیحال میکند.
فرج صمیمی ـ پزشک ـ میگوید: این طور نیست که گازگرفتگی هیچ نوع علائمی نداشته باشد. سردرد، سرگیجه و حالت تهوع از مهمترین علائم آن است همچنین فردی که دچار گازگرفتگی شده است تعادل خودش را از دست میدهد. کاهش سطح هوشیاری از دیگر عوارض گازگرفتگی است که همین امر سبب میشود برخی قربانیان که در لحظات آخر متوجه خطر شدهاند نتوانند واکنش مناسب نشان بدهند و بموقع فرار کنند. نباید فراموش کرد منواکسیدکربن میزان اکسیژن خون را کاهش میدهد و مسمومیت با این گاز بسیار سریع اتفاق میافتد.
هنوز معلوم نیست امسال از شروع سرما در نقاط مختلف کشور تا کنون چند نفر جان باختهاند، اما آمار رسمی نشان میدهد در سه ماهه اول امسال 134 نفر قربانی گازگرفتگی شدند که از این تعداد 90 نفر مرد و 44 نفر زن بودند. تهران در این مدت با 30 کشته بیشترین آمار گازگرفتگی را به خود اختصاص داد البته تهران صدرنشینی در فهرست مرگ را سالهاست که تجربه میکند. سال 91 از 697 نفری که در سراسر کشور به دلیل گازگرفتگی کشته شدند 181 نفر تهراننشین بودند. سال گذشته بیشتر قربانیان گاز (490 نفر) را مردان تشکیل میدادند. این اتفاق سال 90 هم رخ داده و آن سال 712 نفر از قربانیان مرد و 253 نفر زن بودند. آمار سال 90 در حالی 965 نفر را نشان میدهد که سال قبلتر از آن فقط 180 نفر بود. در واقع آمار از سال 89 به بعد روند صعودی داشته است. آیا این رویه امسال نیز ادامه خواهد یافت؟
علی رحیمی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
