استقبال از نقاشیخط‌های سه‌بعدی

شعفی برای خلق این آثار از تکنیک‌های مختلفی چون رنگ‌روغن، رنگ صنعتی، ترکیب مواد و اکرلیک در خلق آثارش بهره گرفته است. آثار او در این نمایشگاه شامل دو دسته حروف پیچ خورده و اشعار حافظ است که روی بوم‌های دست ساز سه‌بعدی نقش بسته‌اند. در واقع شعفی در این آثار نوآوری انجام داده و آثارش را بر بوم‌هایی بعد‌دار به شکل اشکال هندسی ارائه کرده است.

با قدم زدن میان این آثار جزئیات بیشتری رخ می‌نماید. در برخی تابلوها کنتراست و سایه روشن رنگ‌ها را می‌بینیم که از یک هاله کمرنگ جان می‌گیرند، کم‌کم تیره می‌شوند و رنگ آنها در مرکز تابلو به پردرخشش‌ترین حالت می‌رسد. بعد در ادامه مسیر خود به سمت خروج از تابلو، رنگ به میرایی کشیده می‌شود و آرام‌آرام صفحه اثر را ترک می‌کند.

در برخی دیگر از تابلوها حروف در هم تنیده فارسی با همان سایه روشن‌هایی که از آن سخن رانده شد، در هم تنیده می‌شوند و تصادف را رقم می‌زنند. در جاهایی دیگر، این حروف شکل خود را از حالت خطی صرفا عمودی یا افقی تغییر می‌دهند، به هم می‌پیچند، خمیده می‌شوند، لای هم فرو می‌روند، از روی هم عبور می‌کنند، کش می‌آیند، محو می‌شوند و پیچیدگی‌های پرکششی پدید می‌آورند.

از دیگر ویژگی‌های این تابلوها، ترکیب رنگ‌ها و تغییر شکل‌ها با زیرسازی بوم است. بوم‌های حجم‌دار به نظر می‌رسند هرمی شکل باشند، اما باز هم منتظم بودن و قرینگی را نشان نمی‌دهند. زیرسازی آنها در عین حال که به سمت قرینگی و منتظم‌بودن می‌رود، در همان حال به سمت بی‌توازنی نیز متمایل است. همچنان که رنگ‌ها و شکل‌ها در عین وحدت، به سمت و سوهای فردی خود میل می‌کنند.

پیمان شعفی کار خود را با خطاطی سنتی آغاز کرده است. مهارت وی در خطاطی نستعلیق و به کارگیری آنها در نقاشی‌های آبستره است. او سال 1353 متولد شده و تاکنون نمایشگاه‌های مختلفی در پاریس، لس‌آنجلس و دبی داشته است. اما نمایشگاهش در تهران نخستین نمایشگاه انفرادی او محسوب می‌شود. او در نمایشگاه لس‌آنجلس موفق شده هفت اثرش را به فروش برساند.

شعفی درباره این نمایشگاه به «جام‌جم» می‌گوید: تم کاری من با دیگر هنرمندانی که در زمینه نقاشیخط فعالیت می‌کنند، فرق می‌کند، چون بوم‌های من دست‌ساز هستند. من این بوم‌ها را به اشکال مختلف مانند چندضلعی، هرم، شش ضلعی، پنج ضلعی یا اشکال نامتقارن می‌سازم. من از بعد دادن به بوم‌ها بهره می‌برم. جنس مواد برای بعد دادن به بوم‌ها چوب، فلز یا مواد دیگری است. بوم‌ها طوری طراحی شده‌اند که کارها به فاصله 10 تا 15 سانتی‌متر از دیوار بیرون می‌آیند.

او درباره متن‌هایی که با نقاشیخط خلق کرده است، می‌گوید: یکسری از کارها از مجموعه سیمرغ بود. این کارها شامل هفت اثر بود که همگی فروش رفت. یکسری کارها هم حروف پیچ خورده هستند. یک تابلو، شعری از حافظ است. در سایر تابلوها حروف فارسی را با نقاشیخط خلق کردم.شعفی درباره خط فارسی معتقد است: حروف فارسی زیبایی‌های بسیاری دارد. من در خیلی از تابلوهایم از چیدمان حروف کنار هم استفاده می‌کنم. برخی حروف مثل «ح» و «الف» جذابیت بصری خوبی دارند. حروف فارسی در نقاشیخط این خاصیت را دارند که می‌توانند چاق یا لاغر نوشته شوند. حروف فارسی در کنار هم می‌توانند به رقص درآیند یا به هم دهن‌کجی کنند یا دنبال هم بگذارند.

این هنرمند درباره پیشینه خوشنویسی خود می‌گوید: من 14 سال است خطاطی می‌کنم. خطاطی را در تهران نزد چند استاد فرا گرفتم. ولی پنج سال است آثارم را روی بوم خلق می‌کنم.

شعفی درباره ایده کار روی بوم‌های بعددار می‌گوید: حدود نیم قرن است خطاطان و نقاشان یا هنرمندان نقاشیخط روی بوم‌های مسطح و تخت کار می‌کنند. قبل از نمایشگاهم در آمریکا، از نمایشگاهی در میامی دیدن می‌کردم که این نمایشگاه مرا تحت تأثیر قرار داد. فهمیدم می‌توانم از حجم در طراحی بوم‌هایم استفاده کنم. به همین دلیل تصمیم گرفتم بوم‌هایم را از حالت تخت خارج کنم و از این به بعد هم به همین شیوه به کارم ادامه خواهم داد.

او درباره تابلوهایی که در آن با نقاشیخط واژه «الله» کشیده است، می‌گوید: تابلوهای «الله»و تعدادی کار‌های سیمرغ را با قلم خط‌های بزرگ می‌کشم. یکسری هم نقاشیخط‌های «ح» دارم که اشکال مختلفی دارند و متناسب با برداشت بیننده، معناهای مختلفی را تداعی می‌کنند.

شعفی درباره ظرفیت خط نستعلیق در هنر می‌گوید: خط نستعلیق خط زیبایی است. این خط آن‌قدر ظرفیت داشت که خیلی از هنرمندان مفاهیم مورد نظر خود را با استفاده از این خط ارائه کردند. مثلا زنده‌رودی و احصایی این خط را به سمت دیگری بردند و من هنوز هم فکر می‌کنم هنرمندان بسیاری می‌توانند این خط را به مسیرهای تازه ببرند.

این هنرمند درباره تک اثر اینستالیشن خود در این نمایشگاه می‌گوید: این اثر از چهار تابلوی بعددار با ابعاد و اشکال هندسی متفاوت از هم که می‌توانند چیدمان‌هایی متفاوت داشته باشند تشکیل شده است. در واقع اینها مانند تکه‌هایی از پازل هستند که به چند مدل متفاوت چینش می‌شوند. ولی اگر این تکه‌ها را مانند پازل کنار هم بچینیم یک مربع را تشکیل می‌دهند.

او در گالری سیحون در آمریکا نیز ایستالیشنی شبیه این ارائه کرد با این تفاوت که این چهار لت در هم می‌نشینند.

مژده طباطبایی، مدیر گالری مژده نیز درباره نمایشگاه شعفی به «جام‌جم» می‌گوید: سیاست کلی گالری ما بر این است کارهایی را معرفی کنیم و نمایش دهیم که یک خصوصیت خاص داشته باشند. یعنی آثار یا حرف تازه‌ای داشته باشند یا هنرمند از تکنیک خاصی برای خلق اثر استفاده کرده باشد. به عبارت دیگر یا مفهومی که قرار است ارائه شود، خاص باشد یا نحوه اجرای هنرمند.

او ادامه می‌دهد: در نمایشگاه پیمان شعفی این ویژگی وجود دارد، چون در آثارش نوگرایی دیده می‌شود. این کار ساده‌ای نیست که هنرمند بوم‌ها را به حالت سه‌بعدی در آورد و بافت هم داشته باشد. از طرفی با همه این سختی‌ها، نتیجه کار خیلی تمیز از آب درآمده است و خبری از خط‌خوردگی یا روغن پس دادن نیست.

نمایشگاه پیمان شعفی به مدت ده روز در گالری مژده واقع در سعادت آباد، علامه شمالی، خیابان 18 شرقی، پلاک 27 واحد یک برپا خواهد بود و علاقه‌مندان می‌توانند از ساعت 16 تا 20 از آن دیدن کنند.

سجاد روشنی ‌/‌ گروه فرهنگ و هنر