کتاب، موتور حرکت نهضت نر‌م‌افزاری

دست‌اندرکاران حوزه کتاب و کتابخوانی و صاحب‌نظران فرهیخته تاکید دارند اگر بنا باشد موضوعی در جامعه نهادینه و به تاثیرگذاری کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت منجر شود، حضور رسانه برای افزایش ضریب نفوذ پیام، ضروری است. رسانه‌ها به عنوان یک ابزار کارآمد در حوزه تبلیغ و ترویج به شمار می‌روند که نقشی مهم در حوزه تولید و آماده‌سازی، توزیع، نشر و مطالعه دارند. بر این اساس باید گفت رادیو کتاب بر اساس این احساس نیاز و آن ضرورت آرمانی تاسیس شد.

تفکیک مخاطبان در رادیو کتاب

تفکیک مخاطبان در رادیو کتاب بر اساس چهار سطح کتاب‌شنو، کتابخوان، اهل کتاب و فعالان عرصه کتاب تعریف شده است. بیشترین سطح مخاطبان ما کسانی هستند که رادیو را به عنوان رسانه انتخاب می‌کنند تا با موضوع کتاب برنامه‌هایی را بشنوند. بر این اساس، در جدول پخش شبکه سهمی به هر کدام از سطوح اختصاص داده شده است و این سهم می‌تواند موضوعی، جنسیتی یا بر اساس هر کدام از شاخصه‌ها و مولفه‌های مخاطبان باشد؛ به عنوان مثال برنامه «کودکانه با کتاب» براساس رده سنی مخاطب دسته‌بندی شده است یا مجموعه برنامه‌های «پیشخوان» ـ که به مدت 25 دقیقه هر روز ساعت 20 پخش می‌شود ـ به یکی از موضوعات خانواده، دین و اندیشه، اقتصاد، سیاست، علوم و فنون، تفریح و سرگرمی و مهدویت اختصاص دارد. این که دو حوزه سیاست و اقتصاد در دو روز مشخص بیان می‌شود، به‌دلیل اهمیت این دو محور بر اساس شعار سال است. همچنین وقتی موضوع خانواده مطرح می‌شود، خانواده به صورت یک مجموعه یکپارچه در نظر گرفته شده و در برنامه کتاب‌هایی معرفی می‌شود که با موضوعات خانواده در ارتباط باشد. در این برنامه کتاب‌هایی معرفی می‌شوند که از سه خصوصیت برخوردار باشند؛ بتازگی چاپ شده باشند، تجدید چاپ شده‌اند یا کتاب‌های ارزنده و مفیدی هستند که در دسترس مخاطبان قرار دارند.

مخاطبان عام و خاص

در کنداکتور و جدول پخش رادیو کتاب که از ساعت 17 شروع می‌شود و تا 2 بامداد ادامه دارد، ساعت‌های عصر برای مخاطبان عام و ساعت‌های پایانی شب برای مخاطبان خاص پیش‌بینی شده است.

تلاش رادیو کتاب، کتابخوان کردن مخاطبان است. معرفی کتاب به بهانه‌های گوناگون و به شیوه‌های مختلف رادیویی ازجمله روش‌های موثر در این زمینه به شمار می‌رود. به عنوان مثال، برنامه «قدم با قلم» این شبکه رادیویی، در گفت‌وگو با نویسندگان و مولفان، ضمن آشناسازی مردم با مولفان به معرفی آثار نیز می‌پردازد.

بخشی از برنامه‌های رادیو کتاب، به فرهیختگان و نخبگان اختصاص دارد که در ساعات خاصی از شبکه برای آنها برنامه پخش می‌شود. در این ساعات، موضوعاتی ازجمله نقد و میزگردهای تخصصی، ویژه مباحثی درخصوص صنوف مرتبط با کتاب، ناشران، کتابفروشان، نویسندگان، مترجمان و تصویرگران در نظر گرفته شده است.

مشارکت اهالی کتاب

خوشبختانه حضور اهالی کتاب در برنامه‌های رادیو کتاب، صرفا یک نقش صوری و ظاهری نیست، بلکه هم‌اکنون چند برنامه با طراحی و حضور اهالی کتاب تدوین و آماده تولید و پخش شده است. حضور اهالی کتاب در برنامه‌ها در مراحل پیشنهاد، طراحی و تدوین طرح‌ها و برنامه‌های با نشاط، عالمانه و مسئولانه است که ثمرات آن در برنامه‌ها، بروز و ظهور می‌یابد. باید گفت حضور اهل قلم در برنامه‌ها بر غنای محتوایی و ارزش عنصر پیام در برنامه‌ها افزوده و موجب مفید، هدفمند و ثمربخش بودن برنامه‌ها شده است.

رادیو کتاب، یک شبکه عمومی با موضوعات تخصصی و خاص است. از این نظر عمومی است که مخاطبان عام و خاص را در دایره مخاطبان خود قرار می‌دهد و از این نظر تخصصی است که به یک موضوع خاص یعنی کتاب می‌پردازد.

حمیدرضا ولیان/ مدیر رادیو کتاب