نگاه

نویسنده رادیو با کلمات تصویر می‌سازد

نویسندگی برای رادیو با نوشتن برای دیگر رسانه‌ها تفاوت بسیار دارد، چون در رادیو که رسانه‌ای شنیداری است، تنها ابزار موجود، صداست و با تغییر صدا، موسیقی و کلام می‌توان ضمن انتقال احساس، پیام را نیز به مخاطب منتقل کرد. به همین منظور در گام نخست باید مخاطب و جامعه هدف برنامه رادیویی را شناخت تا براساس نیاز شنونده که بسته به نوع شبکه رادیویی و برنامه‌های مختلف متفاوت است، مشخص شود.

کد خبر: ۵۷۶۹۰۹

یک اصل کلی در رادیو این است که نویسنده آن، باید خیلی روان و ساده و به قولی خاکی بنویسد تا در زمان شنیدن برنامه، مخاطب به دنبال معنی و مفهوم جمله نباشد، بلکه براساس شنیده‌ها براحتی در ذهن خود تصویرسازی کند.

نویسنده رادیویی باید با نوآوری و خلاقیت به نحوی متن را بنویسد که برای عموم موثر، جذاب و در عین حال روان و قابل فهم باشد، زیرا برخی افراد در رسانه‌های مکتوب تبحر زیادی در زمینه نویسندگی دارند، ولی نویسنده رادیو نیستند. به گفته نویسندگان پیشکسوت رادیو، لازمه این کار کسب تجربه در نگارش گفتارهای شفاهی و متن‌های شنیداری است.

در اولین مرحله، از طرف سردبیر به نویسنده رادیو سفارش متن داده می‌شود. سردبیر برنامه که در واقع طراح و تبیین‌کننده روند برنامه و اجزای آن است، مطالب مورد نیازی را که باید در برنامه خوانده شود، به نویسنده سفارش می‌دهد و براساس چارچوب محتوایی برنامه که مشخص شده با نویسنده گفت‌وگو می‌کند. حتی بعضی سردبیرها مشخص می‌کنند هریک از متن‌ها در چه بخشی از برنامه خوانده می‌شود که قالب و ساختار متفاوت خواهد بود. برای نمونه ممکن است ساختار نوشتاری متن داستان کوتاه، توصیفی، تحلیلی، روایی یا دیالوگ باشد که در هر مورد، محتوای متنی که از سوی نویسنده نوشته می‌شود، در روند برنامه تاثیرگذار است و موضوع دیگری که برای نویسنده اهمیت دارد، این که بداند متنی که او می‌نویسد از سوی یک گوینده بیشتر خوانده می‌شود، زیرا در رادیو تنها نماد ارتباطی صداست و از طریق سخن گفتن بین شنونده و گوینده ارتباط برقرار می‌شود، پس لازم است متن با جنس صدای گوینده، لحن و زمان پخش برنامه متناسب باشد یا به عبارت دیگر، متن نوشته شده با حس و حال گوینده مطابقت داشته باشد. نویسنده باید بتواند حسی را که در زمان نوشتن داشته، بدرستی به گوینده انتقال دهد تا گوینده هم در اجرا موفق باشد. در چنین شرایطی، پیام برنامه به مخاطب منتقل می‌شود. یعنی همان چیزی که تیم برنامه‌ساز از اول در پی آن است و از تمام تکنیک‌ها و روش‌های شنیداری و قالب‌های برنامه‌سازی، در جهت نیل به هدف ـ از جمله تهیه گزارش، گفت‌وگو با کارشناسان و غیره ـ استفاده می‌کند تا شنونده به مقصد نهایی برسد.

نویسنده علاوه بر قدرت نوشتاری و درک خوب محیط پیرامون خود، لازم است خیلی انعطاف‌پذیر باشد و اگر سردبیر و تهیه‌کننده در نوشته او تغییری ایجاد کردند، ناراحت نشود و خیلی راحت موضوع را بپذیرد، چون همیشه تیم برنامه‌ساز برای بهبود کیفیت کار تلاش می‌کند و چون شنوندگان رادیو قدرت شنیداری قوی دارند، بسادگی متوجه اشکال برنامه ـ از لحاظ اجرا و ضعف متن نوشته شده ـ می‌شوند.

نویسنده‌ای موفق است که یک‌بعدی نباشد و به دنبال تازگی، خلاقیت و به روز کردن معلومات خود باشد. نویسنده باید در زمان نوشتن از طریق به کارگیری واژگان و کلمات صحیح و قابل فهم برای همگان این توانایی را داشته باشد که حس و پیامش را به شنوندگان رادیو منتقل کند.