خزان درختان بادام کوهی در لرستان

به عقیده کارشناسان و مسئولان منابع طبیعی عوامل متعدد طبیعی و غیرطبیعی همچون خشکسالی‎های متوالی، پدیده ریزگردها و همچنین آفات و بیماری‎ها، نبود سمپاشی و آتش‎سوزی‎ها از جمله علل نابودی گیاهان جنگلی غرب کشور بویژه بلوط و ارژن است.

عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی لرستان دراین‌باره به ایسنا می‌گوید: درختچه‎های ارژن یا بادام کوهی متعلق به خانواده روزاسه و رویشگاه اصلی آن در ایران، رشته کوه‎های البرز و زاگرس است.

فاطمه پیروزی با بیان این که متأسفانه وضع زادآوری این گونه ارزشمند نامطلوب و نگران‌کننده است، می‌افزاید: امروزه این گونه با ارزش جنگلی، در بعضی مناطق جنگلی و مرتعی استان، از جمله منطقه سفیدکوه خرم‎آباد در بخش چگنی در حال نابودی و انقراض است.

وی با بیان این‌که این درختچه‎ها جزو ذخایر ژنتیکی قابل استفاده در کشاورزی، مرتعداری، جنگلداری، باغبانی و دارویی به شمار می‌رود، تاکید می‌کند: انهدام آنها به معنای از دست دادن سرمایه‎های موجود در علوم مختلف است،‌ این در حالی است که این گونه گیاهی صدها و شاید هزاران سال را پشت سر گذاشته تا به شکل امروزی درآمده است.

حمله آفات به ارژن

عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی لرستان درباره خشکیدگی و زوال این‌گونه می‌گوید: درختچه‎های ارژن دارای قابلیت، توان و ظرفیت طبیعی برای مقابله با عوامل بیماری‎زا و حشرات است، اما امروزه به دنبال تنش‎های محیطی و اکولوژیکی شاهد از بین رفتن و زوال کامل آنها هستیم.

مجید توکلی می‌افزاید: هجوم برخی حشرات طی دو دهه اخیر از مهم‎ترین عوامل مؤثر در نابودی این گونه است که به صورت آفات درجه اول و دوم در بعضی مناطق، روی این گیاهان فعالیت دارند و این درختچه‎ها را بشدت تهدید می‎کنند.

وی با اشاره به این‌که علت ظهور این آفات بومی هر ساله و در عرصه‎های طبیعی، احتمالا پیامد تغییر اقلیم و آب و هوا، نبود تعادل زیستی و پدیدار شدن اختلال در اکوسیستم‎های طبیعی و تغییرات محیط زیست است، تصریح می‌کند: بررسی‎های مقدماتی نشان می‎دهد که در بیشتر موارد حتی بیش از 80 درصد برگ‎ها و جوانه‎های درختان و درختچه‎های ارژن ابتدای فصل رویش مورد هجوم گروه خاصی از لاروهای برگ‎خوار پروانه‎ها قرار می‌گیرد.

توکلی با بیان این‌که آفات برگ‎خوار هرساله در رویشگاه‎های ارژن‎ها وجود دارد و بومی منطقه است، تاکید می‌کند: این آفات ممکن است به خشکیدگی کامل گیاه منجر شود، اکنون در بعضی موارد بیش از 30 تا 40 درصد این درختچه‎ها کاملا خشک شده‎ است.

عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی لرستان به یکی دیگر از عوامل خشکیدگی این درختچه‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید: طی یک دهه گذشته، گروه دیگری از آفات ثانویه یا فرصت‎طلب که شرایط را مناسب دیده روی درختانی که مورد هجوم حشرات برگ‎خوار قرار گرفته‎ است، تخم‎ریزی می‎کنند.

دخالت عوامل طبیعی و غیرطبیعی

در همین حال معاون اداره کل منابع طبیعی لرستان با بیان این‌که عوامل طبیعی و غیرطبیعی مشکلات زیادی را برای اکوسیستم‎ها در غرب کشور به وجود آورده است، این مشکلات را به دو دسته مستقیم و غیرمستقیم تقسیم می‌کند و می‌گوید: از جمله عوامل مستقیم می‎توان به تغییر اقلیم و خشکسالی‎های متوالی، افزایش حرارت و دما و پدیده ریزگردها اشاره کرد و از عوامل غیرمستقیم می‎توان آفات و بیماری‎ها، سمپاشی و آتش‎سوزی‎ها را نام برد.

مهرداد بهاروند با بیان این‌که جنگل‎های بلوط و همراه آن بادام، بادامک و ارژن‎ها هم تحت تأثیر خشکسالی صدمه دیده‎ است، می‌افزاید: شهرستان‎های الیگودرز، خرم‎آباد، الشتر، چگنی و کوهدشت در این استان در معرض خشکسالی است،‌ولی بیشترین صدمه را الیگودرز و خرم‎آباد دیده است.

وی به بارندگی‎های مؤثر بهاره امسال و تأثیر مطلوب آنها در احیای جنگل‎ها اشاره و تصریح می‌کند: طی دستور جامعی که از سازمان جنگل‎ها به ما ابلاغ شده، پیگیر ردیف اعتباری برای مبارزه، پیشگیری و احیای جنگل‎ها هستیم و برنامه‎هایی برای تقویت درختان، ذخیره نزولات آسمانی، ایجاد آبگیرهای کنار درختان، قطع سرشاخه‎های آلوده و مبارزه با آفاتی چون گیاه نیمه انگل لورانتوس(دارواش)، سوسک چوب‎خوار و پروانه برگ‎خوار در دست اجرا داریم.

ضرورت اختصاصی بودجه ویژه

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست لرستان نیز درباره خشکیدگی ارژن‎ها می‌گوید: متأسفانه در بررسی‎های انجام شده از سوی اداره و کارشناسان مرکز تحقیقات که از منطقه حفاظت شده سفیدکوه خرم‎آباد داشتند، آثار زوال ارژن‎ها دیده شده است.

محمدحسین بازگیر با بیان این‌که این پدیده از غرب سفیدکوه یعنی روستای رفته‎خان به سمت مقبره امامزاده پیرشمس‎الدین کشیده شده که شدت و ضعف آن متفاوت است، می‌افزاید: آفات زیادی از جمله دارواش و حشرات چوب‎خوار و برگ‎خوار در منطقه دیده شده، اما این آفات در گذشته هم وجود داشته و نمی‎تواند دلیل اصلی خشکیدگی باشد، چرا که دو درخت کنار هم در عین استفاده از یک منبع آبی و خاکی، یکی از آنها خشک و دیگری شاداب و سرسبز است.

وی معتقد است: تشخیص این موضوع نیاز به آزمایش و بررسی‎های علمی زیادی دارد که برای انجام کارهای مطالعاتی به ستاد حوادث غیرمترقبه درخواست اعتباری داده شده است.

بازگیر با بیان این‌که رفع این مشکل همت زیادی را می‌طلبد، تاکید می‌کند: برای مبارزه و جلوگیری از این پدیده نیاز به همکاری تمام مسئولان است.

در همین حال رئیس حوادث غیرمترقبه هم درباره درخواست اعتباری که برای بررسی موضوع به استانداری شده است، می‌گوید: با وجود این‌که بحث خشکیدگی این درختان مربوط به سه سال گذشته است، اما متأسفانه تاکنون کاری در این رابطه انجام نشده است.

آریایی می‌افزاید: مسئول تأمین بودجه و اعتبار، خود وزارتخانه است که با اختصاص اعتبار به سازمان مدیر کل وظیفه دارد بودجه را به طرح مهم‎تر اختصاص دهد.

وی تاکید می‌کند: استانداری فقط می‎تواند کمبود اعتبار را جبران کند نه تمام آن‌را؛ در ضمن اکنون استانداری پولی ندارد که بخواهیم صرف این‎کار کنیم، ضمن این‌که بودجه امسال هنوز به استان‎ها وارد نشده است.