بر اساس سنتهای موجود، پس از هر بار رایگیری با ورقه، آرا در محفظه خاصی سوزانده میشود و دود آن از دودکش نصب شده بر فراز نمازخانه سیستین خارج میشود. اگر دود سیاه از دودکش خارج شود، نشانه این است که کاردینالها به توافق نرسیدهاند و در مقابل خارج شدن دود سفید نشانه انتخاب پاپ جدید است.
روند پیچیده انتخاب پاپ
از صبح سهشنبه، 115 کاردینال مجاز به شرکت در انتخاب پاپ وارد مجتمع دربار واتیکان، مقر رهبر کلیسای کاتولیک شدهاند تا جانشین پاپ بندیکت شانزدهم را که در پایان ماه فوریه از این سمت کناره گرفت، انتخاب کنند. به گزارش منابع خبری، از سال ١٩٧٠ تنها کاردینالهایی حق دادن رای در انتخاب پاپ جدید را دارند که در زمان برگزاری انتخابات، به هشتاد سالگی نرسیده باشند. پس از ورود کاردینالها به واتیکان، مراسم مقدماتی تشکیل انجمن سری انتخاب پاپ جدید با برگزاری مراسم دعا در کلیسای سنپیتر آغاز شد و کاردینالها برای شرکت در رایگیری، به طور دستهجمعی به سوی نمازخانه سیستین حرکت کردند.
پس از انتخاب پاپ جدید، از او درباره پذیرش تصمیم کاردنیالها پرسیده میشود و در صورتی که پاسخ مثبت باشد، از او خواسته میشود نامی را اعلام کند که مایل است در مقام زعامت کلیسا مورد استفاده قرار دهد. پاپ تازه بلافاصله پس از کسب حد نصاب آرا به اتاق اشک (انتخاب این اسم به این دلیل است که پاپهای جدید بلافاصله پس از انتخاب از هیجان یا به دلیل وقوف بر سنگینی مسئولیت آینده خود اشک میریختهاند) هدایت خواهد شد و در آنجا لباس سفید پاپی را بر تن خواهد کرد؛ این لباس بلافاصله پس از استعفای پاپ، به سفارش خیاط متخصص در زمینه دوخت لباسهای پاپی در سه اندازه مختلف دوخته شده است.
پس از آن، مراسم رسمی ادای سوگند پاپ برگزار میشود و در پی آن، علاوه بر مقام اسقفی رم و زعامت کلیسای کاتولیک جهان، فرمانروایی کشور واتیکان را نیز برعهده خواهد داشت. به اعتقاد پیروان کلیسای کاتولیک، پاپ جدید به عنوان نایب مسیح بر زمین، عضوی از سلسلهای است که با رهبری سنپیتر (پطرس قدیس) از حواریون برجسته عیسی مسیح آغاز شد و تاکنون ادامه داشته است. پاپ جدید دویست و شصت و ششمین عضو این سلسله خواهد بود. معمولا رهبران کلیسای کاتولیک، مقام خود را تا زمان مرگ حفظ میکنند، اما پاپ بندیکت شانزدهم، در اقدامی کمسابقه و پس از 600 سال، نخستین پاپی بود که از مقام خود کناره گرفت و بازنشسته شد.
نامزدهای احتمالی
دو دور انتخاب پاپ جدید در حالی برگزار شد که انتخاب هیچ یک از کسانی که از آنان به عنوان پاپ احتمالی نام برده میشود، قطعی به نظر نمیرسید. معمولا پاپ از میان کاردینالها برگزیده میشود و پیش از رایگیری، از سه نفر از کاردینالها به عنوان نامزدهای برتر انتخاب به مقام پاپ جدید نام برده میشد.
کاردینال آنجلو اسکولای ایتالیایی، کاردینال اودیلو شرر برزیلی و کاردینال مارک اولت کانادایی، کسانی بودند که ناظران شانس آنها را بیش از دیگران تلقی میکنند. اسامی چند کاردینال دیگر از اتریش، مجارستان، مکزیک، فیلیپین، آمریکای جنوبی و ایالات متحده نیز در میان کسانی ذکر میشود که احتمال انتخاب آنان وجود دارد. در همین حال تحلیلگران میگویند واتیکانیها بخوبی میدانند که اگر شورا بیش از سه چهار روز به طول انجامد، عنوان اصلی روزنامهها به فلج شدن شورا و بحران در واتیکان اختصاص خواهد یافت. در این میان و همزمان با آغاز نشست محرمانه کاردینالها برای انتخاب پاپ، تدابیر امنیتی در واتیکان افزایش یافته است. به گزارش یورونیوز، واحدهای ضدتروریستی و نیروهای امنیتی در واتیکان در آمادهباش بهسر میبرند. این نیروها باید امنیت گردشگران، هیاتهای بینالمللی و زائرانی را که در واتیکان حضور دارند، تامین کنند. نیروهای امنیتی از ابزارهای پیشرفته برای کشف آثار مواد منفجره استفاده میکنند.همچنین از روز سهشنبه کسانی که برای خدمت در زمان برگزاری انجمن سری انتخاب شدهاند، مانند خدمتکاران و محافظان، با شرکت در مراسمی خاص، سوگند خوردند که از هرگونه اقدامی برای آگاهی از روند انتخاب پاپ و افشای آن، از جمله از طریق نصب وسایل استراق سمع، خودداری ورزند. کاردینالهای رایدهنده نیز پس از حضور در نمازخانه سیستین، یک به یک سوگند خوردند که جریان انتخاب پاپ را افشا نکنند و در غیر این صورت، از سوی کلیسا تکفیر خواهند شد.
انتظارات و چالشهای پاپ جدید
روند انتخاب رهبر کاتولیکهای جهان در حالی برگزار میشود که کارشناسان مسائل واتیکان عقیده دارند پاپ بعدی باید اصلاحات واقعی را در کلیسا پیش ببرد. در همین راستا شبکه پنج تلویزیون فرانسه در گزارشی اعلام کرد رسواییهای ناشی از فساد اخلاقی کشیشها و فساد مالی بار سنگینی بر دوش واتیکان و بخصوص پاپ بعدی گذاشته است. این مسائل به طور قابل ملاحظهای به وجهه کلیسا لطمه زده و باعث بیاعتبار شدن نهادهای مذهبی شده است. تحلیلگران میگویند فردی که قرار است به عنوان پاپ بعدی انتخاب شود باید به این وضع سر و سامان بدهد.
بندیکت شانزدهم سیاستهای ژان پل دوم را ادامه داد، اما جهان در دوره وی تغییر کرد و همچنان در حال تغییر است. دیر یا زود مساله اصلاحات در کلیسا باید مطرح شود.
بیاعتنایی به کلیسا بیشتر در اروپا و آمریکا مشاهده میشود. بسیاری بر این باورند که این بحران بیاعتمادی به علت ناتوانی کلیسا برای وفق دادن خود با حقایق جهان و مسائل مهم اجتماعی پدید آمده است. برای مثال بیشتر کاتولیکها در جهان با انتصاب زن به عنوان کشیش موافقند، اما کلیسا به هیچ وجه چنین چیزی را نمیپسندد. حال این پرسش مطرح است که آیا پاپ بعدی میتواند جایگاه واقعی واتیکان را به آن بازگرداند؟
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم