روایتی تازه از سرنوشت امام موسی صدر

دستگیری عبدالله السنوسی، رئیس سازمان اطلاعات قذافی در اواخر آبان این گمانه‌زنی‌ها را تقویت کرد که شاید او اطلاعات دقیق‌تری از سرنوشت اما موسی صدر داشته باشد. اینک برخی منابع عربی خبرهایی را نقل می‌کنند که در واقع به نظر می‌رسد بخش‌هایی از اعترافات السنوسی در زندان‌های لیبی باشد. مطابق این اظهارات امام موسی صدر تا دو سال بعد از سفر به لیبی در این کشور بوده و قذافی حکم اعدام او را صادر و در نهایت ابونضال از رهبران فلسطینی این حکم را اجرا کرده است. این اظهارات هنوز از سوی خانواده امام موسی صدر تائید یا رد نشده است.

به گزارش ایسنا، روزنامه‌ الرای العام کویت به نقل از یک منبع بلندپایه عرب نوشت که عبدالله السنوسی، رئیس سازمان اطلاعات نظامی رژیم حاکم بر لیبی در دوران قذافی در بازجویی‌های خود اعتراف کرده است: امام موسی صدر، رئیس مجلس اعلای اسلامی شیعیان لبنان به محض صدور دستور قذافی برای دستگیری‌اش در اواخر آگوست 1978، اعدام نشد. بلکه همراه یارانش دو سه سال در مقر سازمان اطلاعات نظامی لیبی در بازداشت بودند و در یکی از زندان‌های زیرزمینی این سازمان به سر می‌بردند. تا این ‌که در مرحله بعد، صدر به یک گروه فلسطینی به رهبری صبری البنا (ابونضال) تحویل داده شد و این گروه مسئولیت اجرای حکم اعدام صادره شده از سوی قذافی را برای این افراد در همان مکانی که این گروه آنجا مستقر بود، برعهده گرفت.گفته می‌شود السنوسی همکاری کامل با بازجوهای خود داشته و اطلاعات زیادی را ارائه داده است. وی در بخش دیگری از اعترافات خود گفته است: تصمیم قذافی برای اعدام امام موسی صدر از طریق گروه ابونضال به این دلیل بود که وی از عواقب نگهداری یا کشتن امام موسی صدر احساس ناامنی می‌کرد؛ بویژه این ‌که نیرنگ وی برای فرستادن فردی شبیه امام موسی صدر به هتلی در ایتالیا با گذرنامه وی در قانع کردن افکار عمومی جهان و کشورهای عرب، شکست خورد و به همین دلیل ماموریت اعدام امام موسی صدر و همراهانش به گروه ابونضال سپرده شد.

برخی دیگر از مسئولان سابق لیبیایی نیز پیشتر اعلام کرده بودند قذافی پس از درگیری لفظی با امام موسی صدر درآگوست 1978 فورا دستور اعدام وی را صادر کرده است. اما السنوسی گفته است:‌ این مساله درست نیست و دستوراتی که قذافی در این خصوص داده زندانی کردن صدر و همراهانش در سلول‌هایی زیر ساختمان اطلاعات نظامی لیبی بوده است و دستور اعدام وی بعدها صادر شد. ابونضال صبری خلیل البنا متولد می ‌سال ۱۹۳۷، مؤسس شورای انقلابی یا جنبش فتح بود. او در اوج قدرتش در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ میلادی سرکش‌ترین رهبر سیاسی فلسطین به شمار می‌رفت.

شایعات ضد و نقیض

تاکنون در مورد سرنوشت امام موسی صدر ده‌ها شایعه ضد و نقیض منتشر شده است. به طوری که برخی می‌گویند او هنوز زنده بوده و حتی مطابق اسنادی که ارائه می‌دهند، می‌گویند: نیروهای امنیت داخلی لیبی در منطقه الکفره، فردی با ریش بلند و در لباس علمای دین را از زندان بیرون آوردند که قادر به سخن گفتن نبوده است. برخی نیز گفتند امام موسی صدر در زندان سبهای لیبی زنده است، اما هنگامی که این زندان به دست نیروهای انقلابی لیبی افتاد خبری از صدر نشد. یک روایت دیگر می‌گفت سرهنگ قذافی در پی یک درگیری لفظی بر سر مسائل فقهی و دینی با صدر او را مستقیما خود کشته و دستور داده است که خلبانی پیکر او را به سبها برده و در جایی مخصوص دفن کند. اما با پیروزی انقلاب لیبی هیچ اثری از امام صدر در این کشور یافت نشد. تنها یک بار مصطفی عبدالجلیل رئیس شورای انقلاب لیبی اظهار کرد: اطلاعات موجود حاکی از آن است که جسد امام موسی صدر در یک گور دسته‌جمعی در طرابلس مدفون است.

مجموع این شایعات موجب سردرگمی اعضای خانواده او و دوستدارانش در ایران و لبنان شده است. به طوری که هنوز به صورتی دقیق روشن نیست سرانجام او در لیبی به چه نحوی گذشته و اکنون زنده یا مرده است. یک بار علی خرم نخستین کاردار سفارت جمهوری اسلامی ایران در جماهیریه لیبی نیز در گفت‌وگو با سایت «‌تاریخ ایرانی» گفت: این نکته در تحقیقات من مشخص شد که امام موسی صدر حداقل تا سال ۱۳۵۹ در زیرزمین ساختمان کاخ العزیزیه... نگهداری می‌شد. اما از آن به بعد کسی نمی‌داند چه بر سر او آمده است.

سفری بدون بازگشت

امام موسی صدر و همراهانش که در سفری رسمی به دعوت معمر قذافی در لیبی حضور داشتند روز نهم شهریور 1357 ناپدید شدند. شاید اظهارات اخیر عبدالله السنوسی رئیس سازمان اطلاعات لیبی بتواند تا حدودی قطعی بودن شهادت او را اثبات کند. امام صدر در اواخر سال 1338 و به دنبال توصیه‌های حضرات آیات بروجردی، سرزمین مادری خود ایران را به سوی لبنان ترک کرد. اصلاح شئون اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شیعیان آن روز لبنان از یک سو و استفاده از ظرفیت‌های منحصر به فرد لبنان جهت نمایاندن چهره عاقل، عادل، انساندوست و سازگار با زمان مکتب اهل بیت به جهان از سوی دیگر، اهداف اصلی این هجرت را تشکیل می‌داد.