دروازه‌ای برای رفتن به تاریخ

شهر یزد در میانه کویر مرکزی ایران نیز از این قاعده مستثنی نبود و در روزگار گذشته به وسیله دیواره‌ها و دروازه‌هایی مستحکم، محافظت می‌شد. امروزه هنوز در بخش‌هایی از شهر یزد بقایای این دیواره و دروازه‌ها وجود دارد که خود یکی از دیدنی‌های این شهر تاریخی به شمار می‌رود. شاید باور این نکته دشوار باشد که قدیمی‌ترین دروازه باقی مانده درشهر یزد حدود هزار سال پیش ساخته شده است. این دروازه قدیمی به دروازه شاهی معروف است. در حقیقت دروازه شاهی قسمتی از بقایای برج و باروی شهر قدیم یزد است که اصل بنا سال 432 هجری قمری احداث شده است اما در جریان وقوع سیلی در قرن هفتم هجری قمری بخش‌هایی از آن از جمله این دروازه ویران گشته که دوباره ساخته می‌شود.

در حال حاضر بقایای این دروازه در داخل شهر و بافت تاریخی آن در خیابان سید گل سرخ محله دروازه شاهی و جنب پارک شبنم واقع شده است. گویا در گذشته نه چندان دور در آهنی آن نیز پابرجا بوده که به سرقت می‌رود.متاسفانه آنچه امروزه از این دروازه باقی مانده، چند قطعه دیوار خشتی به صورت جدا از هم است که در وضع بسیار بدی به سر می‌برد. ارتفاع تقریبی این دیواره‌ها حدودا 5‌/‌3 متر است که دچار فرسایش و ریختگی شده است.

براساس مطالب کتاب یادگار نوشته محمدحسین نجفی و محمد حسن ملک ثابت، قدیمی‌ترین اطلاعاتی که درخصوص حصار یزد در دست است دلالت بر این دارد که حصار گرد شهر، توسط ابویعقوب اسحاق دیلمی و ابومسعود بدربهشتی و ابوجعفر (کیانسر) و ابو یوسف، چهار سرهنگ از اعضای حکومت امیرعضدالدین علاالدوله ابوجعفر کاکویه سال432 ساخته شد. نکته دیگری که از تاریخ یزد در باب آن حصار ذکر شده وجود 4 دروازه‌ای است که برای یزد ساخته شده و به نام‌های دروازه کوشک نو، دروازه مهریگرد (مهریز) و دروازه کیا (حظیره) از آنها یا د شده است. سال 673 سیل بسیار عظیمیدر یزد جاری شد و قسمت‌های زیادی از شهر از جمله قسمتی از حصار را خراب کرد. چون اتابک یوسف شاه بن طغان (طغی شاه) به سلطنت یزد رسید (658 تا 714) به مرمت حصار ویران شده پرداخت و آن را باز سازی کرد.

امروزه از آن دیواره بزرگ و برج و باروهای یاد شده که به استناد عهد جامع جعفری 90 برج بود و هر برج 20 مستحفظ داشت هنوز بخش‌هایی باقی مانده که دیدن آن می‌تواند بازگوکننده شکوه و عظمت این دیوار در زمان رونق و آبادانی شهر باشد. اگر به شهر یزد سفر کردید می‌توانید بخش‌هایی از این برج و بارو را ببینید.

1ـ قسمتی از دیوار و برج‌های محله لب خندق 2ـ قسمتی از برج‌ها و حصار مقابل سید گل سرخ 3ـ قسمتی از دیوار و برج و دروازه مهریز که در اول بازار‌های خان و افشار و صدری قرار دارد. 4ـ دیوار و برج‌های دروازه شاهی 5 ـ دیوار و برج‌های شازده فاضل 6 ـ قسمتی از دیوار حصار و برج نزدیک باغ گندم 7ـ دیوار برج‌های حدود فهادان و مال امیر (مالمیر) 8 ـ دیوار و برج‌های واقع در خیابان فرمانداری

نیروانا حسینی