چاپارخانه تاریخی میبد نیازمند مرمت

چاپارخانه میبد پس از دایرشدن اداره پست امروزی کاربری خود را از دست داد و به ساختمان ویرانه‌ای تبدیل شده بود که در سال‌های اخیر به همت انجمن یادگارهای فرهنگی میبد و با همکاری میراث فرهنگی در یک روند 10 ساله مرمت و طرح تبدیل به موزه پست برای آن در نظر گرفته و اجرا شد.

پیشینه چاپارخانه در ایران به دوره هخامنشیان می‌رسد. از این مراکز به عنوان ایستگاه‌های مبادلات نامه‌ای استفاده می‌شده است.

وظیفه چاپارخانه‌ها نگهداری و تیمار تعدادی اسب تیزرو و پیک تازه نفس جهت ارسال و مبادله سریع نامه‌ها و امانت‌های مهم بوده است.

از این رو چاپارخانه‌ها به صورت قلعه ساخته شده که دفاع و حفاظت از آن میسر باشد و این اهمیت از برج‌ها و دیوارهای بلند و روزنه‌های دیده‌بانی و تیراندازی و موقعیت خوب دفاعی آن پیداست. 

چاپارخانه میبد نیز به تبعیت از سایر ابنیه فلات مرکزی ایران، دارای یک حیاط مرکزی بوده‌ و آخورها در دور تا دور این حیاط قرار دارد.

در سه طرف پشت آخورها، اصطبل‌ها قرار داشته که در زمستان و شب هنگام چهارپایان در آنجا نگهداری می‌شدند. در سمت چهارم که بین حیاط و جبهه ورودی ساختمان واقع شده، اتاق‌هایی برای اقامت چاپارها و احیانا مسافران قرار داشته ‌است.

مصالح اصلی ساخت این بنا را خشت و گل تشکیل می‌دهد و در قسمت‌هایی از سردر ورودی، پشت‌بام و پای دیوارهای داخل حیاط آجر به‌کار رفته است و ساختمان آن شامل یک محوطه روباز، دو محوطه سر پوشیده و اتاق‌هایی جهت اقامت پیک‌ها، نگهبانان و نگهداری اسب‌هاست.

از تزئینات مشهود در این بنا می‌توان به نمای آجری سردر ورودی آن و کنگره‌های بالای حصار چاپارخانه اشاره کرد، اما گچکاری این کنگره‌ها جنبه الحاقی دارد.

متاسفانه طی ماه‌های اخیربه دلیل بارندگی شدید دراین شهر تاریخی، آسیب‌های جدی به ساختمان این بنا وارد آمد، به طوری‌که قسمت‌هایی از سقف و بدنه آن در حال تخریب است اما کارشناسان حوزه میراث فرهنگی نیز بر این باورند یکی از دلایل آسیب به این بنای تاریخی آبیاری بی‌رویه و غیر‌اصولی فضای سبز مقابل چاپارخانه است.

همچنین شواهد عینی نشان می‌دهد رطوبت‌زدگی قسمت جنوب چاپارخانه که باعث نشست برج و پی ضلع جنوب شرق شده و نشست و تخریب تعدادی از پله‌های پشت‌بام، صدماتی را به این بنا وارد آورده است.

فرماندار میبد در این مورد می‌گوید: برخی اماکن تاریخی میبد از جمله چاپارخانه به‌رغم این که در تملک اداره پست قرار دارد، بر اثر بی‌توجهی در معرض تخریب قرار گرفته است.

محمدرضا رجایی با اشاره به ظرفیت و پتانسیل چاپارخانه تاریخی میبد می‌افزاید: امکانات و آثار تاریخی موجود در این بنا از ارزش بالایی برخوردار است.

وی تاکید می‌کند برای احیا و مقاوم‌سازی این بنای تاریخی باید برنامه جدی از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان یزد صورت گیرد تا در ایام عید نوروز، گردشگران با مشکل خاصی مواجه نشوند.

امیر ترقی‌نژاد -‌ جام‌جم