حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
فراموشی ابزار، توجه به اصل کار
زندگی و پیش بردن کارها، بدون استفاده از ابزار مختلف ، امری محال به نظر می رسد. ابزار و ماشین آلات عرضه شده در بازارهای دادوستد، پاسخگوی نیازمندی های کاری عمومی و تخصصی جوامع کنونی است.
هرازگاه در این بازار تولید و عرضه پرشتاب محصولاتی ارائه می شوند که مشاهده آنها توجه متقاضیان را جلب می کند.
نیازهای بسیاری که شاید به فکر مصرف کننده نیز نمی رسیده ، اما اکنون با عرضه محصول جدید، این گونه خواسته ها نیز برآورده می شوند. این نوع محصولات با چه منطق فکری تولید می شوند؛
نوآوری نظام یافته در نگاه کلان خود، دارای 5 ستون اصلی است. این پایه های بنیادی نوآوری ، عبارتند از زمان و مکان و ارتباط، کارکردگرایی ، ایده آلی ، تضاد و منابع.
کارکردگرایی به عنوان یکی از این 5ستون اصلی ، در بسیاری از تکنیک های علمی کاربردی مهندسی و مدیریت نیز به کار گرفته می شود. از آن جمله می توان به ZTRI، QFDو VE اشاره کرد که مهمترین وجه مشترکشان بذل توجه خاص به کارکرد وسایل و ابزار و سیستم هاست.
منظور از کارکرد، کاری است که باید انجام شود. چیزی که محصول و سیستم به خاطر آن به فروش می رسد و اگر این عامل که همان کارکرد است را از کالا حذف کنیم ، از دید مشتری بی ارزش و بی اعتبار می شود.
مثلا اگر خودرو حرکت نکند، به درد نخور تلقی می شود؛ هرچند که زیبا، جادار، ایمن ، گرانقیمت و دارای سیستم های پیشرفته فنی باشد. توقع اصلی از خودرو و کاری که باید انجام دهد، حرکت کردن است.
در دنیای ارتباطات نیز برقراری ارتباط و تبادل پیام است که دارای اهمیت است. اگرنه نیاز کاربر و مشتری ، نه به خط تلفن ثابت و گوشی تلفن است ، نه تلفن همراه ، نه بی سیم و نه هیچ ابزار خاص دیگری را می توان برای این منظور متصور شد. هدف و کاری که باید بشود، همان تبادل پیام است.
حال اگر بتوان نوآوری کرد و این کارکرد را توسط هر وسیله جدیدی به انجام رساند، مشتری چون به دنبال تامین کارکرد است و ابزار اهمیتی برایش ندارد، به سراغ محصول جدید می رود.
یکی از مثالهای بسیار معروف در این خصوص ، مساله ای است که در سال 2003 میلادی در بسیاری از مراکز خبری و علمی بازتاب گسترده یافت.
هنگامی که ناسا برنامه فرستادن فضانوردان به فضا را آغاز کرد، با مشکل کوچکی روبه رو شد. آنها دریافتند که خودکارهای موجود در فضای بدون جاذبه کار نمی کنند؛ چرا که جوهر خودکار به سمت پایین ، جریان نمی یابد و روی سطح کاغذ نمی ریزد.
برای حل این مشکل ، شرکت مشاوران اندرسون انتخاب شد. تحقیقات بیش از یک دهه به طول انجامید. 12 میلیون دلار بودجه صرف شد و در نهایت خودکاری را طراحی کردند که در محیط بدون جاذبه می نوشت.
زیر آب کار می کرد، روی سطوح مختلفی نظیر کریستال نیز امکان نوشتن داشت و در دمای زیر صفر تا 30درجه سانتی گراد قابل استفاده بود.
از سوی دیگر گروهی از متخصصان روسی نیز روی این موضوع تمرکز داشتند، اما توجه به کارکرد این قلم راه حل بسیار ارزان و سریعی را در پی داشت : آنها از مداد استفاده کردند.
توجه به ابزار و وسایل موجود، از آنجا که به یک عادت فکری تبدیل می شود، مانع از توجه به کارکردها خواهد شد. از این رو، یکی از رموز اصلی موفقیت و نوآوری ، فراموشی ابزار و توجه به اصل کاری است که باید انجام شود.
محمود کریمی 
گفت و گو
