کارکرد و زمان تعویض تسمه تایم خودرو

تسمه تایمینگ، نواری مدور و از سمت داخلی عاجدار است که نیرو را از چرخ دنده روی میل‌لنگ به چرخ دنده میل بادامک هدایت می‌کند تا سوپاپ‌ها در زمان و طی مدتی کاملا مشخص و دقیق باز و بسته شوند (این زمان‌بندی از پیش تعیین شده به تایمینگ موتور معروف است).

در خودروهای جدید، تسمه تایمینگ جانشین چرخ‌دنده و زنجیر شده تا با کنار گذاشته شدن فلز، نتایجی چون بهبود عملکرد تایم‌دهی، کاهش سر و صدا، جلوگیری از افزایش وزن قطعات و در نتیجه وزن کلی خودرو هم حاصل شود.

زمان تعویض تسمه تایمینگ برای هر خودرو از هر 50 هزار کیلومتر تا کیلومترهای بالاتری چون یکصد هزار نیز متغیر است. به همین دلیل برای اطلاع از زمان تعویض آن باید کاتالوگ و راهنمای همان خودرو را خواند یا از کارخانه سازنده و نمایندگی‌های معتبر آن سوال کرد.

تسمه تایمینگ علاوه بر این، بسته به جنس تسمه، مدت و شیوه استفاده از خودرو و... ممکن است زودتر از موعد توصیه شده مستهلک شود.

عواملی که سبب استهلاک بیشتر و در نتیجه لزوم تعویض زودتر آن در مسافت یا بازه زمانی کمتری می‌شود، عبارتند از گذشت بیش از سه تا چهار سال از زمان نصب تسمه پیشین، عادت به شتابگیری ناگهانی، عادت به رانندگی با دورهای بالا (بیش از 4000 دور در دقیقه)، حرکت با سرعت زیاد از دست‌اندازها، استفاده از دنده معکوس برای کاهش شتاب و سرعت خودرو، ناهماهنگی میان سرعت و قدرت دنده و رانندگی با دنده‌های نامناسب و معروف به «کم‌نفس» یا «دنده‌مرده» در زمان حرکت بخصوص در سربالایی (که معمولا بین جوان‌ترها و بویژه خانم‌ها بیشتر شایع است)، چرب شدن تسمه تایم به دلیل روغن‌ریزی یا پاشیدن روغن کمپرس، خوردگی یا جدا شدن دندانه‌های تسمه، نصب تسمه‌های نامرغوب و غیراستاندارد، شل یا لق بودن تسمه، رگه‌رگه یا قلوه‌کن شدن یا شکافته و رشته‌رشته‌شدگی الیاف و ایجاد درز و پارگی‌های کوچک در تسمه، خرابی بلبرینگ هرزگرد تسمه سفت‌کن و...

ندانستن زمان تعویض تسمه تایمینگ خودرو، یا خودداری از تعویض آن پیش از رسیدن به کیلومتر مبنای کارخانه، موجب افزایش خسارت و صدمات ناشی از آن می‌شود. افزون بر این هزینه تعمیر قطعاتی را نیز بالا خواهد برد که با تعویض بموقع ایرادی پیدا نمی‌کردند. تاج پیستون در بسیاری از خودروهای جدید صاف است و به هم خوردن زمان یا تایم موتور، احتمال برخورد سوپاپ با تاج پیستون، کج شدن میل سوپاپ، شکستن سوپاپ یا حتی ترک برداشتن شاتون و... نهایتا تعمیر کامل موتور را در پی دارد.

در صورت بریدن تسمه تایمینگ بلافاصله خودرو را خاموش کنید، به هیچ وجه استارت نزنید، خودرو را با جرثقیل به تعمیرگاه حمل کنید و هنگام خرید یا تعویض تسمه، از مرغوب‌ترین جنس استفاده کنید. کار تعویض را نیز فقط به تعمیرکاران مطمئن و آگاه بسپارید.

رشید حسام / جام‌جم