اطلاع‌رسانی با زبان مردم

 هرچه زمان بیشتری سپری می‌شود، بر هیجان کار نیز افزوده می‌شود. چشم‌ها به صفحه مانیتورها دوخته شده است. زنگ تلفن ثابت تحریریه به صدا درمی‌آید. این بلندترین صدایی است که شنیده می‌شود. یکی از افراد زود گوشی را برمی‌دارد و خیلی آرام صحبت می‌کند. از مکالمه او متوجه می‌شوم این تلفن هم به کار مربوط است. در تحریریه خبر 20 شبکه خبر یک موضوع حرف اول را می‌زند. آن هم کار و کار و دیگر هیچ. اینها با دنیایی از خبرهای جور واجور روبه‌رو هستند، ولی هیچ‌ کس وارد حاشیه و صحبت کردن با همکار خود در مورد مسائل شخصی نمی‌شود. همه به خروجی کار می‌اندیشند. ساعت از 11 ظهر گذشته است. تهرانی به ساعت نگاه می‌کند و کت خود را برمی‌دارد. همزمان با او و همراه چهار خبرنگار ویژه این بخش خبری از تحریریه خبر خارج می‌شوم. سردی هوای بیرون با گرمای کاری تحریریه قابل مقایسه نیست. پس از طی مسافتی کوتاه به دفتر دکتر زابلی‌زاده، مدیر شبکه خبر وارد می‌شویم. دکتر امیری، مدیر اطلاعات و اخبار همراه با تهرانی و چهار خبرنگار ویژه وارد دفتر مدیر شبکه خبر می‌شوند و من پشت در منتظر آنها می‌نشینم. پس از حدود یک ساعت انتظار، سردبیر خبر 20 و خبرنگاران از اتاق بیرون می‌آیند. دوباره راهی تحریریه می‌شویم. در این فاصله زمانی از سیدمصطفی تهرانی می‌پرسم: جلسه در چه موردی بود؟ تهرانی در پاسخ می‌گوید: هر روز ساعت 11 و 30 دقیقه این جلسه در دفتر مدیر شبکه تشکیل می‌شود. تمام خبرها را روی میز می‌گذاریم و پس از مشورت، آنچه مهم است انتخاب می‌شود و درباره این که با چه زاویه‌ای به موضوع خبر پرداخته شود و گزارش‌های بخش خبری امشب در چه راستایی باشد، بحث و تبادل نظر شده و در نهایت، ساختار کلی بخش خبری هر روز معین می‌شود. حالا هم قرار است گزارشگران هر سرویس خبری، براساس حوزه فعالیت خود برای تهیه گزارش به خارج از سازمان صدا و سیما بروند.

در این میان با علیرضا مقصود همکلام می‌شوم. او نیز همچون دیگر همکارانش عجله دارد برای تهیه گزارش از سازمان صدا و سیما خارج شود، اما می‌پذیرد گفت‌وگوی کوتاهی با هم داشته باشیم. مقصود خبرنگاری باسابقه است در بخش‌های مختلف خبری صدا و سیما فعالیت دارد و همزمان با تاسیس شبکه خبر در سال 1378 به این شبکه آمده است.

او می‌گوید: گاهی اوقات برای تهیه گزارش خبری که سه دقیقه زمان پخش دارد، چند روز باید وقت بگذارم. گزارشی که درباره نان و ضایعات آن تهیه کردم نمونه‌ای از این گزارش‌هاست. گزارشی که برای تهیه آن ابتدا در سطح شهر با چند نانوایی صحبت کردم و نظر آنها را جویا شدم. سپس روز دیگر به نمایشگاه نان رفتم و با تعدادی کارشناس در مورد کیفیت نان صحبت کردم و روز سوم در سازمان، نزدیک به 120 تصویر را یکی یکی بررسی کردم تا در نهایت ده ثانیه از آن را برگزیدم. در مجموع برای تهیه گزارشی سه دقیقه‌ای حدود شش روز وقت گذاشتم تا بتوانم در مدت زمان کوتاهی تاثیرگذارترین جمله و تصاویر را پیدا کنم. البته در بعضی گزارش‌ها، چون با یک نفر خاص در مکانی مشخص گفت‌وگو می‌کنم، حدود هفت ساعت وقت لازم است، زیرا برای این که به جواب سوال مورد نظر برسم باید چند سوال دیگر را هم مطرح کنم و از بین صحبت‌های او، جمله کلیدی را در قالب گزارش بیاورم. مقصود معتقد است برای کار کردن در بخش خبری باید وقت گذاشت.

دیگر خبرنگاران این بخش خبری عبارتند از: حمید گلدوزی (سرویس سیاسی)، مجید ضابطی (سرویس علمی و فرهنگی) و محمد مستوری (سرویس اجتماعی).

سیدمصطفی تهرانی می‌گوید: خبر هیجان دارد و در هر لحظه با دنیایی تازه روبه‌رو هستم و همین به‌روز بودن خبر را دوست دارم.

سردبیر بخش خبری معتقد است: این بخش خبری دارای مخاطبان خاصی است و خبر 20، خبری متفاوت در شبکه خبر است، زیرا نگاه آنها نگاهی مخاطب محور است و تلاش می‌شود در قالب آن، دغدغه‌های مردم را پیگیری کنیم و به نتیجه برسیم. اجابت خواسته‌های رهبر معظم انقلاب در راستای پاسخگویی به مطالبات مردم، اولویت کاری ماست. چیدمان خبری این بخش به شکل نرم خبر تنظیم می‌شود و به اطلاع مخاطبان می‌رسد. برای مطرح کردن و رساندن یک مطلب سخت خبری همیشه سعی می‌کنیم از ایهام و استعاره کمک بگیریم تا مخاطب با نگاهی متفاوت آن را ببیند و خبر در بهترین سطح اثرگذاری خود قرار بگیرد.

به گفته تهرانی، زمان پخش خبر 20 شبکه خبر، 25 دقیقه است و چینش خبر براساس ارزش و اهمیت خبر تنظیم می‌شود. در ضمن به منظور اطلاع‌رسانی کامل در زمان پخش خبر، گاه با مسئولان ارتباط زنده تلفنی نیز برقرار می‌شود.

روند کاری در تحریریه شبکه خبر همچنان ادامه دارد. تهرانی می‌گوید: کار ما، کاری تیمی است و وقتی در رژی پخش هستم نیز دبیران خبر همچنان خبرها را رصد می‌کنند و با هم در ارتباط هستیم.

حدود ساعت 13 است و سیدحمیدرضا حسینی برای صرف ناهار از تحریریه خارج می‌شود. در پله‌ها موفق می‌شوم با او صحبت کنم. وی معتقد است کسی باید وارد کار خبری شود که در درجه اول به کار علاقه داشته باشد و دشواری‌های کار را بپذیرد. کار در حوزه خبر به پیگیری مداوم نیاز دارد. به لحاظ افکارسنجی باید متوجه باشیم چه بخشی از خبر باید برجسته شود و آیا نیاز است این خبر کار شود یا نه؟

کار همچنان با هیجان ادامه دارد. ساعت حدود 18 است. هرچه به زمان پخش خبر 20 نزدیک‌تر می‌شویم، هیجان کار بیشتر می‌شود. در این فاصله زمانی با محمدرضا سلمانی، گوینده خبر 20 گفت‌وگویی کوتاه انجام می‌دهم، زیرا او هم باید در جریان خبرهای انتخابی قرار گیرد و قبل از رفتن به استودیوی پخش خبر با سردبیر خبر صحبت کند. او می‌گوید: مخاطب، سرمایه رسانه است و رسانه با حضور مخاطب نفس می‌کشد، به همین دلیل پاسخگویی به نیازهای مردم خیلی مهم است. در این بخش خبری سعی شده به سایه‌روشن‌های خبر هم پرداخته ‌شود. پس لازم است با توجه به قالب خبری که برای بخش خبری 20 تعریف شده، گوینده خبر هم از قالب‌های اجرای خشک فاصله بگیرد تا بتواند در اجرای خبر موفق باشد، زیرا من احساس می‌کنم از راه قاب تلویزیون به خانه‌های مردم می‌روم و اگر این ارتباط برقرار شود، می‌توانم بگویم موفق عمل کرده‌ام. باید مرزی که میان من و مخاطب است، از طریق ارتباط کلامی شکسته شود. باید از جنس خود مردم با مردم صحبت کرد که همین موضوع موجب جلب اعتماد مردم و تعامل بیشتر آنها می‌شود که این ادبیات خبر و نوع تهیه گزارش‌های خبری همگی در موفقیت این بخش خبری تاثیرگذار است. سلمانی ساعت 19 و 30 دقیقه به استودیو خبر می‌رود. دقایق بسرعت سپری می‌شود و ساعت 19 و 50 دقیقه به اتفاق تهرانی به رژی پخش می‌رویم.

سیدایمان نوربخش و علیرضا سعیدی‌مفرد، تهیه‌کنندگان برنامه همراه عوامل فنی حضور دارند و تهرانی سردبیر خبر از طریق گوشی با گوینده خبر گفت‌وگو می‌کند. برخلاف آرامشی که در استودیو خبر وجود دارد (آنجا گوینده و سه نفر دیگر حضور دارند) در رژی پخش عوامل با یکدیگر در حال گفت‌وگوهای تخصصی و فنی هستند. در زمان پخش خبر از تحریریه خبر تماس گرفته می‌شود و درباره یکی از خبرها به تهرانی توضیحاتی می‌دهند و او هم این توضیحات را به سلمانی گوینده خبر منتقل می‌کند.

نگاه تهرانی به عقربه‌های ساعت است. وقتی خبر تمام می‌شود، لبخندی همراه با رضایت روی چهره عوامل فنی نقش می‌بندد.

سیما پویا