انفعال مسوولان در برابر آلودگی هوا

این تعطیلی البته غیرمنتظره بود چون تا دو روز قبل، مسئولان کارگروه آلودگی هوا که با رسانه‌ها گفت‌و‌گو می‌کردند، حتی احتمال تعطیل شدن تهران را منتفی می‌دانستند که البته سیر صعودی آلودگی هوا معادلات آنها را بر هم زد و در نهایت کار تهران به تعطیل کشیده شد.

احتمال تعطیل شدن تهران و سایر شهرهای بزرگ و آلوده کشور هیچ‌وقت منتفی نیست، چون تحلیل نمودارهای روزانه و سالانه آلودگی هوا اجازه قاطعانه حرف زدن را نمی‌دهد.

مسوولان نیز این سال‌ها که کار آلودگی هوا به‌تعطیلی کلانشهرها رسیده است، فقط نقش اعلام‌کننده روزهای تعطیلی را برعهده گرفته‌اند و انفعال آنها به جایی رسیده که هیچ اقدام جدید و تاثیرگذاری در این سال‌ها انجام نشده است.

در روزهای اخیر میزان ذرات معلق کمتر از 2.5 ‌میکرون که جدی‌ترین تهدید برای سلامت است، به دفعات از حد مجاز گذشت و شاخص‌ها را ناسالم و در حد هشدار نشان داد.

حالا نیز شهر را دود گرفته، نفس‌ها به شماره افتاده، دید افقی در شهر به حداقل رسیده، رفت‌و‌آمدها به مراکز درمانی بیشتر شده و چراغ‌های هشدار و خطر بار دیگر روشن شده، اما با این حال برخی مسوولان ترجیح می‌دهند بر خود مسلط‌باشند و روحیه مردم نگران از آلودگی هوا را با گفته‌هایشان تضعیف نکنند.

مسئولان سازمان محیط‌زیست می‌خواهند مثل همه سال‌هایی که با روزهای آلوده و ناسالم سپری شد امسال نیز منتظر روزی بمانند که دستگاه‌های متولی کنترل آلودگی هوا و کارخانه‌ها و صنایع بزرگ آلاینده به اجرای قانون تن بدهند.

اما طاقت شهرها و مردمش پس از سال‌ها زندگی در شرایط هشدار طاق شده است و کمر هشت شهر بزرگ ایران و سردسته‌شان تهران، بزودی زیر بار هوای آلوده خواهد شکست.

عمده آلودگی هوای شهرها به خودروهایی که هم فرسوده و آلاینده‌ است و هم سوخت ناپاک مصرف می‌کنند، برمی‌گردد، اما بخشی از آلودگی‌ها به ذراتی مربوط می‌شود که از کیلومتر‌ها آن‌طرف‌تر، از جایی که تالاب‌ها و دریاچه‌ها خشکیده و منشأ تولید ریزگرد شده‌ است، بلند می‌شود.

به همین علت روز گذشته محمدجواد محمدی‌زاده توضیح داد که برای احیا و رفع مشکلات تالاب‌های اصلی کشور همچون ارومیه، زریوار و پریشان، اعتباری یکصد میلیارد تومانی اختصاص یافته که بتدریج به حساب 21 استان درگیر با ریزگرد واریز خواهد شد.

اگر تالاب‌های خشکیده و ریزگردهای برخاسته از زمین‌های بیابانی را استثنا کنیم، خودروها و سوخت‌های آلاینده بیشترین تاثیر در آلودگی هوای شهرها را دارد و وضع تهران در بین تمامی شهرهای کشور از این بابت وخیم‌تر است.

آماری که قائم‌مقام سازمان محیط‌زیست روز گذشته در گفت‌و‌گویش با فارس به آن استناد کرد، نشان می‌دهد که در پایتختی که دو برابر ظرفیتش خودرو دارد 30 درصد صنایع آن آلاینده‌ است و همین می‌شود که آلودگی ناشی از تردد هشت میلیون خودرو که یک سوم وسایل نقلیه موجود در کشور است به جان مردمی می‌افتد که یک پنجم جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند.

علی‌محمد شاعری به این آمارها استناد می‌کند، چون می‌خواهد یکبار دیگر همچون سال‌های پیش که آلودگی ِ اوج گرفته هوا، مسئولان را به واکنش‌های تند و تیز واداشت، به متخلفانی که کسب و کارشان سبب تشدید آلودگی هوا می‌شود، هشدار بدهد.

مقصود او کارخانه‌ها و صنایع آلاینده‌ای است که برای به‌روز کردن سیستم‌هایشان و حرکت به سمت صنعت سبز اقدامی نمی‌کنند و حتی به اخطارهای نهادهای دولتی بی‌توجه می‌مانند و همچنان ذرات آلاینده و بخارات سمی‌شان را در فضا پخش می‌کنند.

شاعری از این رو بار دیگر به متخلفانی که سبب آلوده شدن هوا می‌شوند، هشدار داد و از برخورد جدی قضایی با آنها سخن گفت و خواستار همراهی دستگاه قضایی شد البته تجربه سال‌ها آلوده بودن هوای تهران نشان داده که اگر چه برای مقابله با آلودگی و منابع آلاینده هوا بخشنامه، دستورالعمل و قانون و برنامه جامع وجود دارد اما گویا نفوذ صنایع و بُرشی که استدلالاتشان در مقابل استدلالات زیست‌محیطی دارد، مانع محکمی در برخورد قاطع با آنها و دور کــــردنشان تا شعاع 120 کیلومتری شهرها و مناطق مسکونی است.

مریم خباز - گروه جامعه