پاسخ‌حقوقی ایران به 50 پرسش هسته‌ای

چنین اقدامی در حالی صورت گرفت که ایران آبان سال گذشته نیز فهرست 20 سوال کلیدی و پاسخ آن را با عنوان «عموم مردم حق دارند حقیقت را راجع به فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران بدانند» در آستانه نشست شورای حکام منتشر کرد و آن را در اختیار افکار عمومی قرار داده بود.

به دنبال این اقدام، ایران در دومین روز نشست فصلی آژانس متنی را منتشر کرد که در آن به صورت منطقی، حقوقی و فنی به 50 سوال مطرح شده توسط کشورها و رسانه‌های غربی در
ده سال گذشته درباره برنامه هسته‌ای ایران پاسخ داده شده بود.

در همین حال رویترز از وین گزارش داد، سلطانیه در پاسخ چهلم این پاسخنامه اعلام کرد که ایران در صورت مواجهه با شرایط حمله به تاسیسات هسته‌ای خود امکان دارد از پیمان منع گسترش سلاح هسته‌ای خارج شود.

این رسانه انگلیسی گزارش داد که در این بیانیه خطاب به 35 عضو شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی آمده است: در صورت حمله به ایران، این احتمال وجود دارد که مجلس شورای اسلامی، دولت را به اخراج ناظران آژانس بین‌المللی انرژی اتمی یا حتی در سناریوی بدتر خروج از پیمان منع گسترش سلاح هسته‌ای مجبور کند.

در بخش دیگری از بیانیه سلطانیه آمده است: ایران به فناوری‌های غنی‌سازی دست یافته است و می‌تواند به آسانی تاسیساتی را که آسیب می‌بینند، بازسازی کند.

وی با اشاره به این​که ایران کاملا آمادگی یافتن راه‌حلی آبرومندانه را بر مبنای مذاکره دارد، تاکید کرد: تحریم‌های غرب هیچ تاثیری بر فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم نداشته‌ است.

پیش از انتشار این متن توسط ایران، پنجشنبه در اولین روز نشست شورای حکام یوکیا آمانو گفت: آژانس کاملا متعهد به حل برنامه هسته‌ای ایران از طریق گفت‌وگوست و این مذاکرات فرصتی را برای حل پرونده ایران به شیوه‌ای دیپلماتیک فراهم می‌کند. مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرد که نمایندگان وی سیزدهم دسامبر (بیست‌وسوم آذر ماه) برای گفت‌وگو با مقامات ایرانی درباره برنامه هسته‌ای به تهران می‌آیند. آمانوا همچنین ابراز کرد که ایران از این نشست به عنوان فرصتی برای دادن اجازه به بازرسان برای دسترسی فوری به سایت پارچین استفاده ‌کند.

طرح مجدد این درخواست از سوی آمانو به این موضوع مربوط می‌شود که آژانس بر اساس برخی از اسناد ادعایی احتمال داده است که ایران در این پایگاه نظامی، آزمایش‌های مرتبط با تسلیحات هسته‌ای انجام داده است. این در حالی است که ایران بارها تاکید کرده که این سایت نظامی است و در زمره مراکز هسته‌ای ایران که تحت نظارت آژانس قرار دارد، نیست.

آمانو در عین حال در کنفرانس رسانه‌ای پس از نشست شورای حکام آژانس مدعی فشارهایی شد که بر بازرسان این سازمان در ایران اعمال می‌شود ، اگرچه مشخص نکرد این بازرسان چه فشاری را در ایران متحمل شده‌اند، در پاسخ به خبرنگارانی که از او جزئیات بیشتری در این باره خواستند، گفت: این فشار بسختی قابل‌توضیح است و ما باید از بازرسان‌ خود محافظت کنیم تا بتوانند مسئولیت‌هایشان را انجام دهند.

مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی حدود دو هفته قبل نیز گزارش 13 صفحه‌ای خود را منتشر کرد و آن را در اختیار اعضای شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار داده بود که در آن ادعا کرده بود به دلیل عدم همکاری ایران با بازرسان آژانس، این سازمان موفق نشده راستی‌آزمایی‌های خود را درخصوص فعالیت‌های هسته ایران به طور کامل انجام دهد.

با وجود این مهم‌ترین دستاورد جلسه روز نخست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، اعلام آمادگی مدیرکل آژانس برای توافق با ایران بر سر مدالیته جدید بود.

آمانو در آغاز نشست تاکید کرد که آژانس در پی توافق با ایران در مورد یک مدالیته برای حل و فصل موضوعات باقیمانده است. پیشنهاد تدوین مدالیته جدید برای نخستین بار توسط علی‌اکبر صالحی، وزیر خارجه ایران مطرح شد و جمهوری اسلامی ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پیش از این تجربه موفقی در حل و فصل موضوعات داشته‌اند.

وزیر خارجه ایران تیر سال گذشته در جریان سفر به وین و در دیدار با یوکیا آمانو پیشنهاد کرد که اگر آژانس مدالیته
آگوست 2007 را کامل اعلام کند، آنگاه ایران آماده خواهد بود وارد مذاکره برای تدوین مدالیته جدیدی در مورد مطالعات ادعایی شود.طبق مدالیته یا برنامه عمل سال 2007 شش مساله باقیمانده آزمایشات پلوتونیوم، سانتریفیوژهای پی یک و پی دو، منشا آلودگی، سند اورانیوم فلزی، پلونیوم 110 و معدن گچین در سال 2008 حل و فصل شد و مدیرکل قبلی آن را به شورای حکام گزارش کرد.

حالا ایران و آژانس بیش از یک سال است که درباره تدوین مدالیته‌ای جدید که روشن کند تهران چگونه به سوال‌های آژانس درباره ابعاد احتمالی نظامی پاسخ دهد، در حال مذاکره هستند.

به گزارش ایرنا، ایران، مدالیته 2007 را الگوی خوبی برای تدوین مدالیته جدید می‌داند. ایران همچنین عقیده دارد آژانس باید سقفی برای سوال‌های خود قرار دهد و بپذیرد که اگر ایران به تمامی این سوال‌ها جواب داد، سوال جدید مطرح نشود.

مساله بعدی این است که با توجه به این‌که همکاری در زمینه ابعاد احتمالی نظامی، طبق پادمان و حتی طبق پروتکل وظیفه ایران نیست، آژانس باید روشن کند که در ازای همکاری که ایران به عمل می‌آورد چه مابه‌ازایی به ایران خواهد داد.

موضوع بعدی مربوط به پارچین است. آژانس مایل است از این تاسیسات بازدید کند و پس از بازدید اول هر چند بار دیگر که لازم شد هم به این تاسیسات دسترسی داشته باشد. با توجه به این‌که پارچین اساسا یک تاسیسات هسته‌ای نیست، ایران نمی‌تواند این درخواست را بپذیرد و درهای آن را همیشه باز بگذارد.

نکته دیگر این‌که ایران در پیشنهاد مسکو بصراحت اعلام کرده است فقط زمانی به موضوع مربوط به ابعاد احتمالی نظامی پاسخ خواهد داد که تمامی تحریم‌های یکجانبه اعمال شده از جانب کشورهای غربی علیه ایران لغو شود. در واقع ایران در پیشنهاد مسکو مذاکرات با آژانس را به مذاکرات با گروه 1+5 گره زده و اولی را منوط به دومی کرده است. بنابر این، در ازای همکاری ایران با آژانس، این گروه 1+5 است که باید خود را آماده واگذاری امتیاز کند.

طبق خبرهای منتشر شده قرار است ریاست تیم مذاکره کننده آژانس با تهران مجددا به ناکارتس بلژیکی سپرده شود؛ مذاکراتی که هدف نهایی آن تدوین مدالیته جدید عنوان شده است.

ناکارتس به عنوان معاون پادمان مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نقش مهمی در تدوین مدالیته جدید دارد. او معتقد است دستیابی به مدالیته جدید؛ موضوع پیچیده‌ای است و به زمان نیاز دارد.

در این میان، جنبش عدم تعهد نیز در بیانیه‌ای ضمن حمایت از فعالیت‌های صلح آمیز هسته‌ای ایران، از مذاکرات آتی جمهوری اسلامی ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در تهران برای دستیابی به یک مدالیته جدید استقبال کرد.

علی‌اصغر سلطانیه، نماینده ایران در آژانس به‌عنوان رئیس جنبش عدم تعهد شاخه وین، در نشست پنجشنبه شب شورای حکام، بیانیه کشورهای عضو این جنبش را قرائت کرد. در این بیانیه، جنبش عدم تعهد ضمن تشکر از مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به‌دلیل گزارش وی در خصوص اجرای موافقت​نامه پادمان در جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که این جنبش به حرفه‌ای و بی‌‌طرف بودن دبیرخانه آژانس در انجام فعالیت‌هایش در خصوص اجرای پادمان‌های معاهده عدم اشاعه هسته‌ای در جمهوری اسلامی ایران اعتماد دارد.

در این بیانیه عدم تعهد با تاکید بر مواضع اصولی خود درباره اقدامات آژانس، به ارائه نظرات خود درباره گزارش مدیر کل پرداخته و می‌افزاید: مدیرکل بار دیگر بیان کرده که آژانس قادر بوده است به راستی آزمایی عدم انحراف مواد هسته‌ای اظهار شده در ایران در تاسیسات هسته‌ای و مکان‌های خارج از این تاسیسات، ادامه دهد. این جنبش همچنین ایران را ترغیب کرد که به منظور فراهم آوردن اطمینان‌های معتبر مبنی بر نبود مواد و فعالیت‌های هسـته‌ای اعلام نشده در ایران مطابق با حقوق بین‌الملل، همکاری​اش را با آژانس تقویت کند.

در همین حال رابرت وود، نماینده آمریکا در آژانس اتمی، در نشست شورای حکام آژانس اتمی مدعی شد که ایالات متحده تا آغاز ماه مارس سال میلادی آینده به ایران فرصت می‌دهد همکاری جدی با آژانس را آغاز کند. این دیپلمات آمریکایی گفت که در غیر این صورت، ایالات متحده خواستار ارجاع موضوع فقدان پیشرفت در این زمینه به شورای امنیت سازمان ملل می‌شود.