گردشگری معلولان حیاتی اما فراموش شده

از پله‌های حمام فین کاشان که بالا می‌رویم یا از بنای تخت جمشید که بازدید می‌کنیم، شاید اصلا در آن لحظه به فکرمان خطور نکند که گروهی از شهروندان همین جامعه، امکان بازدید از این بناهای تاریخی را ندارند.

کد خبر: ۵۱۱۱۲۹

تعدادشان هم کم نیست و طبیعی است که آنها هم مثل هر شهروند دیگری، حق دارند از اماکن سیاحتی کشورشان دیدن کنند، اما متاسفانه هم اکنون بسیاری از اماکن تاریخی و گردشگری کشور برای بازدید معلولان مناسب نیست.

یعنی در حالی که مثلا می‌توان با نصب یک سطح ساده شیبدار در ورودی‌های حمام فین کاشان، معلولان و صندلی چرخ‌دار آنان را به داخل این حمام تاریخی هدایت کرد، اما همین راهکار ساده هم در بسیاری از بناهای سیاحتی و تاریخی کشور، رعایت نمی‌شود.

جدای از مناسب‌سازی نشدن بسیاری از اماکن گردشگری کشور، موضوع نهادینه نشدن «گردشگری معلولان» نیز بسیار حائز اهمیت است.

به بیان دیگر، اغلب معلولان کشور از امکانات برابری با سایر شهروندان برخوردار نیستند؛ به طور مثال در حالی که معلولان نیز همچون سایر شهروندان، به دولت مالیات پرداخت می‌کنند، اما از تسهیلات حمل و نقل عمومی بی‌بهره‌اند.

نامناسب بودن معابر شهری، مشکلات مالی بسیاری از توان‌یابان و تخصیص نیافتن تسهیلات ویژه برای رونق گردشگری معلولان، از جمله مهم‌ترین دلایلی است که موجب شده همچنان فرهنگ گردشگری معلولان، در جامعه نهادینه نشده باشد.

از خود معلولان شروع کنیم

تصور کنید اگر همه امکانات هم برای گردشگری معلولان وجود داشته باشد، اما خود معلولان رغبتی برای سفر به نقاط دیدنی کشور نداشته باشند، در آن صورت بود یا نبود امکانات گردشگری، تاثیری در رونق گردشگری معلولان نخواهد داشت.

محمد حمیدواری، فعال حقوق معلولان که تورهای گردشگری زیادی را با حضور معلولان برگزار می‌کند، به «چمدان» می‌گوید: خیلی مهم است که ابتدا انگیزه لازم برای رونق گردشگری را در بین معلولان ترویج کنیم؛ یعنی با برگزاری کلاس‌های مختلف گردشگری، معرفی اماکن تاریخی و سیاحتی کشور و تاثیر گردشگری در ارتقای روحیه افراد، معلول را ترغیب کنیم که در تورهای گردشگری شرکت کند.

او می‌گوید: وضع خیابان‌ها و کوچه‌های بیشتر شهرها به گونه‌ای است که رفت و آمد در سطح شهر را برای معلولان بسیار دشوار می‌کند؛ به‌خاطر همین شرایط دشوار هم بسیاری از معلولان ترجیح می‌دهند جز در مواقع ضروری از منزل خارج نشوند. حالا فکر کنید در چنین شرایطی، چقدر سخت می‌شود که بخواهیم فرهنگ گردشگری معلولان را نهادینه کنیم.

یارانه‌های ویژه برای گردشگری معلولان

بدیهی است که برای رونق گردشگری معلولان، نمی‌توان تنها به تلاش مراکز دولتی اکتفا کرد، هرچند در این راستا فعالیت‌های دولت هم بسیار حائز اهمیت است.

حمیدواری در همین رابطه می‌گوید: به نظرم دولت نتوانسته است سهم خود را در گردشگری معلولان ایفا کند، یعنی در حالی که معلولان به دلیل نامناسب بودن معابر شهری و مشکلات تردد در اماکن گردشگری، تمایل چندانی برای بازدید از اماکن سیاحتی و گردشگری ندارند، اما دولت هم نتوانسته در ایجاد انگیزه در جامعه معلولان، نقش مهمی ایفا کند.

این فعال حقوق معلولان عنوان می‌کند برای نهادینه شدن فرهنگ گردشگری معلولان، دولت می‌تواند یارانه‌های ویژه‌ای را برای گسترش این مساله به توان‌یابان اختصاص دهد، در واقع دولت با پرداخت مبالغ بسیار اندکی می‌تواند معلولان را در حوزه گردشگری فعال‌تر کند.

به گفته او، حتی اگر دولت تمایل ندارد به طور مستمر برای گردشگری معلولان هزینه کند، می‌تواند در دفعات محدود این کار را انجام دهد و در آن صورت خواهید دید که معلولان به طور خودجوش به حضور گسترده در اماکن گردشگری، علاقه‌مند می‌شوند؛ یعنی شاید در مرحله آغازین کار، نهادینه شدن فرهنگ گردشگری معلولان کمی دشوار باشد، اما اگر دولت تنها با چند تور محدود، توان‌یابان را به اماکن گردشگری ببرد، گردشگری معلولان جای خود را رفته رفته باز می‌کند.

استفاده از قابلیت بالای گردشگری معلولان

اولین گام و شاید ساده ترین روش برای افزایش درآمدهای صنعت گردشگری کشور، تمرکز بر گردشگری داخلی است؛ یعنی منطقی نیست که از یک طرف بر طبل جذب گردشگر خارجی بکوبیم، اما از ظرفیت بالای گردشگران داخلی غافل بمانیم.

کوتاه سخن آن‌که وقتی به‌طور بالقوه، چهار میلیون گردشگر معلول وجود دارد که می‌توانیم از این ظرفیت نهفته استفاده کنیم، عاقلانه‌ترین ترین راه این است که در گام اول، روی همین گردشگری داخلی تمرکز کنیم.

حمیدواری نیز در همین رابطه می‌گوید: شما فکر کنید که ایجاد انگیزه گردشگری برای چهار میلیون شهروند ایرانی، چه درآمد اقتصادی بالایی را به صنعت نحیف گردشگری ایران تزریق می‌کند، علاوه بر آن، توسعه گردشگری معلولان موجب می‌شود بهره‌وری کار معلولان در محل‌های کارشان نیز ارتقا یاید؛ در واقع طبیعی است وقتی یک کارمندی به مسافرت رفتن عادت کند، نه تنها روحیه‌اش ارتقا می‌یابد؛ بلکه بازده کاری بالاتری نیز نسبت به یک کارمند منزوی
خواهد داشت.

به هر حال، گرچه انجمن‌های خصوصی فعال در حوزه حقوق معلولان تلاش می‌کنند با سرمایه‌های اندک خود، مسیر گردشگری معلولان را هموارتر کنند، اما واقعیت این است که بدون حمایت‌های دولتی، نهادینه شدن گردشگری معلولان مسیر سخت و طولانی را در پیش خواهد داشت. (جام جم - ضمیمه چمدان)