بچهها اغلب پند و تاکیدهای گفتاری را نمیپذیرند و احساس ناشی از این تحکم نامقبول است. این نوع تربیت که شبیه فرماندهی و فرمانبری است جز خستگی روحی حاصلی ندارد.
به عبارت دیگر، تعلیم و تربیت بدون واسطه ممکن نیست. هنر، ادبیات و بازی یا فعالیتهای بدنی، بهترین واسطهها برای تعلیم و تربیت کودکان است و از طریق این واسطهها توجه، آشنایی، انس، رغبت، علاقه و عشق پیدا میکنند تا به عواطف که سرچشمه محبت و دیانت است، راه یابند.
امروزه علاوه بر کاربرد هنر در ابعاد مختلف زندگی فردی و اجتماعی، در حوزههای مختلف تعلیم و تربیت نیز از آن بهره بسیار میبرند.
پیامهای تربیتی اگر با جاذبههای هنری و ادبی همراه باشد موفقیت و اثربخشی آن چند برابر میشود. پس باید این واسطه ارزشمند را شناخت و برای اثرگذاری هنر، مربیان با هدفمندی و رعایت ترتیب و توالی آموزشی به سراغ آن بروند.
از سوی دیگر، تلویزیون هم به عنوان یک ابزار تربیتی نشان داده که در برانگیختن سلیقهها بهتر از برانگیختن فعالیتهای فکری یا خلاق عمل میکند.
مشاهدات روزمره و صدها بررسی انجام شده، این واقعیت را تائید میکند که مردم نکات بسیاری را از رسانهها میآموزند.
این موضوع میان نوجوانان و سنین پایینتر بسیار بیشتر است و اهمیت تلویزیون در تبدیل شدن به یک پایگاه فرهنگی و تربیتی قوی غیرقابل انکار است.
گرچه تا پیش از این هم برنامههای زیادی با همین رویکرد در حوزه کودک و نوجوان تولید میشده، ولی برخی برنامهها مشخص است که تفاوتهای بنیادین دارد، هم از نظر ساختاری و اجرایی و هم از نظر محتوایی و رویکردی.
یکی از برنامههایی که با موضوع نوجوان طی یک ماه گذشته از رسانه ملی پخش میشود و مصداق عینی همین تفاوت است «بهار نارنج» نام دارد؛ برنامهای که از گروه کودک و نوجوان شبکه دو سیما همه روزه عصرها روی آنتن میرود و موفق بوده است.
مجموعه تلویزیونی بهار نارنج که درباره آن صحبت شد ابتدای ماه مبارک رمضان از شبکه دو سیما پخش آن آغاز شده است.
داستان این مجموعه تلویزیونی که به تهیهکنندگی نوید محمودی در 90 قسمت 25 دقیقهای در حال تولید است در خصوص موضوعات تربیتی مربوط به نوجوانان است که یکی از برگ برندهها و وجه تمایزاتش این است که بسیاری از پیامهای مهم و کلیدی این برنامه در قالب بخشهای نمایشی طنز ارائه میشود که در واقع نمونهای است از بهکارگیری ابزار هنر در تربیت و پرورش نوجوانان.
انتخاب موضوعاتی که در این برنامه به آن پرداخته میشود کاملا بر اساس پژوهشها و نتایج علمی و مطالعاتی دقیق در حوزه مسائل اجتماعی و روانشناسی نوجوانان است.
موضوعاتی مانند راستگویی، احترام به بزرگتر، سحرخیزی در ماه مبارک رمضان، غیبت و بدگویی از دوستان و ... که از دغدغههای نوجوانان و درگیریهای خانوادههای آنهاست در این برنامه به سبکی متفاوت و در قالب داستانهای کوتاه و ماجراهای شبه طنز مورد توجه قرار میگیرد و به نحوی عالی، پیامهای تربیتی و اخلاقی لازم به مخاطبان عرضه میشود.
مجریان این مجموعه تلویزیونی زهرا بهروزمنش و نازنین پیرکاری هستند که در آغاز برنامه، میان بخشهای مختلف و در پایان مجموعه به اجرای برنامه میپردازند و به نوعی آنچه گذشت و در واقع تفسیر داستانها و ماجراهای پیش آمده را به صورت واضح و شفاف برای مخاطب بازگو میکنند تا مکمل قسمتهای داستانی و طنز برنامه باشند.
این برنامه زیبا و تماشایی و جذاب برای نوجوانان از چند بخش اصلی تشکیل شده است.
من، بابام، باباش، یکی از بخشهای این برنامه است که سعید پیردوست، امیر زریوند و متین حیدرنیا در آن بازی میکنند. این بخش داستان پسری است که در سالن پذیرایی خانه خود عکس پدرش و پدربزرگش را به دیوار زده و دائم با آن صحبت میکند.
پدر و پدربزرگ این پسر در قاب عکسها زنده میشوند و با پسر صحبت میکنند.
«اینور و اونور، عنوان بخش دیگر این برنامه با بازی نازنین پیرکاری و پریناز چرمچی است. در این بخش دو دخترخاله نوجوان در دو خانه با دو پنجره مجزا با هم حرف میزنند و از مسائل و دغدغههای همدیگر میگویند.
من و بابام نیز بخش دیگری از این برنامه است که به مسائل و مشکلات نوجوانان با پدرها میپردازد.
این بخش توسط پدر و پسری روایت میشود که در اتاق مجاوز هم در حال انجام بارفیکس هستند و هنگام ورزش با هم حرف میزنند و امیر زریوند و متین حیدرنیا این بخش را اجرا میکنند.
بهار نارنج بخش دیگری نیز دارد که در قالب گزارش است و در آن دو نوجوان با دوچرخه به نقاط مختلف ایران سفر میکنند و از آنجا گزارشهایی را از بچهها و شرایط زندگی آنها به مخاطبان ارائه میدهند.
سبک کاری متفاوت بهار نارنج همراه با قالب فانتزی و تم طنزی که دارد و نیز بازیگری خوب و زیبای هنرپیشههای آن، نویدبخش ثبت یک برنامه ماندگار در ذهن نوجوانان ماست و شاید روزگاری برسد که پدران آینده ما در برنامههای درخواستی از خاطرات کودکانه خود تقاضای بازپخش قسمتهایی از بهار نارنج را که این روزها از شبکه دو سیما پخش میشود، داشته باشند!
ایوب توکلیان
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم