محورهای قابل طرح در اجلاس شانزدهم

اهمیت طرح این مسائل از آن جهت است که جنبش غیرمتعهدها می‌تواند نقش موثری در ساختار سازمان ملل ایفا کند، چون 120 عضو دارد که همزمان در مجمع عمومی سازمان ملل نیز عضویت دارند و به لحاظ رای‌گیری و اخذ مواضع بین‌المللی درباره رویدادی خاص،‌ بسیار پراهمیت و تاثیرگذار هستند.

به عنوان نمونه در دوره‌های قبلی حمایت از فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران، مخالفت با نژادپرستی، حمایت از اجرای قطعنامه 598 و محکومیت شدید حمله ناجوانمردانه به هواپیمای مسافربری ایران در خلیج فارس اقدامات بسیار مهمی بود که توسط جنبش غیرمتعهدها انجام شد.

در اجلاس قبلی یعنی اجلاس پانزدهم که در مصر برگزار شد نیز موضوعاتی نظیر خلع سلاح هسته‌ای در کل جهان، وضعیت آوارگان فلسطینی، گسترش شورای امنیت سازمان ملل که در حال حاضر فقط 15 عضو دارد، در طول نشست و همچنین بیانیه پایانی اجلاس که در شرم‌الشیخ مصر برگزار شد، مطرح گردید.

نشست پانزدهم با شعار «همبستگی بین‌المللی برای صلح و توسعه» برگزار شد و اینک در اجلاس تهران، سیاست پیشین حاکم بر اجلاس پیگیری می‌شود، به همین علت شعار اجلاس تهران نیز در راستای شعار اجلاس شرم‌الشیخ و با عنوان «صلح پایدار در سایه مدیریت مشترک جهانی» انتخاب شده است.

البته اسناد این اجلاس توسط مصر که رییس قبلی بوده است در شرم‌الشیخ تدوین شده است و بازنگری دیگری هم در جلسه کارشناسان ارشد و وزیران خارجه قبل از تقدیم اسناد به نشست سران صورت می‌گیرد بنابراین اسناد از قبل تهیه شده و تهران چندان نمی‌تواند در این اسناد دخل و تصرف کند، اما به هر حال این امکان وجود دارد که برخی از موارد اسناد مورد تجدید نظر قرار گیرد لذا آنچه مهم است این‌که ایران در این اجلاس ریاست را بر عهده می‌گیرد و تا سه سال رییس کشورهای عضو جنبش غیرمتعهدها خواهد بود، به همین دلیل وزارت خارجه ایران کمیته راهبردی را برای ابتکارات جدید خود ایجاد کرده تا افکار جدیدی را درباره جنبش غیرمتعهدها پیشنهاد کند و بر این اساس در حال رایزنی مکرر است و این دیدگاه‌ها را به امید این‌که به تصویب برسد، در طول این سه سال عرضه می‌کند.

به گفته وزیر خارجه ایران، از جمله موضوعات مهمی که تهران درصدد است آنها را دنبال کند، تجدید ساختاری در جنبش غیرمتعهدها است تا این گروه بتواند در عرصه‌ بین‌المللی نقش‌آفرینی بیشتری داشته باشد و چالش‌های جهانی را به نفع اعضای جنبش مدیریت کند.

تهران خواستار ایجاد انسجام بین اعضای جنبش است. برای همین در پی ایجاد شرایطی است که اعضا به لحاظ سیاسی به هم نزدیک شده و زمینه‌های همکاری اقتصادی،‌ تجاری، فرهنگی و علمی نیز تقویت شود.

در همین حال تهران در نظر دارد دفتر هماهنگی جنبش عدم تعهد در نیویورک را تقویت کند، زیرا می‌خواهد بیشترین همکاری را با آن داشته باشد و آن را تقویت کند.

قابل ذکر است کلیه ابتکارات پیشنهادی توسط میزبان به دفتر نیویورک اعلام می‌شود. از جمله این ابتکارات که ایران قصد دارد ارائه دهد، از بین بردن یکسری انحصارها از طریق همکاری کشورها با یکدیگر است.

مثلا به گفته علی‌اکبر صالحی در مورد دلار که به عنوان پول واحد در نظر گرفته شده است، جنبش می‌تواند این انحصار را در تبادلات اقتصادی جهانی از بین ببرد و در حال حاضر شرایط برای این پیشنهاد مهیاست.

همچنین می‌شود بین کشورهای عدم تعهد موسسه داوری یا موسسه معاضدت قضایی منطقه‌ای و بین‌المللی و در عین حال صندوقی برای حمایت از خانواده‌های قربانی جرایم سازمان یافته و تروریستم در عرصه بین‌المللی ایجاد کرد.

برگزاری شانزدهمین اجلاس در تهران به دلیل شرایط خاص جنبش عدم تعهد و سیاست‌های کلان جمهوری اسلامی ایران از اهمیت و جایگاه ویژه‌ای در دیپلماسی و روابط خارجی کشور برخوردار بوده لذا بر این اساس و با توجه به تحولات مهم جهان و منطقه، برنامه‌ریزی مناسب در همه زمینه‌ها صورت گرفته تا درباره آنها بحث و رایزنی صورت گیرد.

این اتفاق در طول نشست‌های دوجانبه میان اعضا رخ می‌دهد و کشورهایی که با یکدیگر همسو هستند جلسات فرعی خواهند داشت.

در همین زمینه انتظار می‌رود موضوعاتی همچون تحولات کشورهای عربی، اوضاع سوریه، وضعیت فلسطینی‌ها و فعالیت‌های هسته‌ای ایران در حاشیه اجلاس غیرمتعهدها بررسی شود.

در همین زمینه وزیر امور خارجه کشور مالی اعلام کرده است جمهوری اسلامی ایران پیشنهادی را درخصوص تحولات سوریه آماده کرده که در زمان برگزاری اجلاس جنبش عدم تعهد در تهران، به حاضران ارائه خواهد کرد.

از سوی دیگر تحریم‌هایی که علیه ایران توسط غرب به اجرا گذاشته شده است، نیز از موارد مهم دیگری است که حتما در کنار نشست اصلی بیان خواهد شد چراکه تعداد زیادی از کشورهای دنیا عضو این جنبش هستند و این ظرفیت بسیار خوبی است و تهران می‌تواند از ظرفیت این کشورها برای شکستن تحریم‌ها و مقابله با سیاست غرب در منزوی کردن ایران استفاده کند.

در مورد تهدیداتی که رژیم اسرائیل علیه ایران مبنی بر حمله نظامی به سایت‌های هسته‌ای‌اش انجام می‌دهد نیز می‌توان اقدامی مهم با همکاری اعضای جنبش انجام داد و با تاکید بر جنگ‌افروزی رژیم صهیونیستی به بهانه‌های واهی، بر لزوم پایان یافتن تهدید کشورهای مستقل از سوی استکبار جهانی پافشاری​ و به این شکل فشاری جهانی بر دولت‌ها و رژیم‌های جنگ‌طلب اعمال کرد.

جهانی شدن و توسعه اقتصادی، بازسازی و بهبود ساختارهای اقتصاد جهان، خودکفایی و خود اتکایی و ارتباط آن با توسعه پایدار کشورهای غیرمتعهد، عملکرد و تاثیر سازمان تجارت جهانی بر اقتصاد کشورهای عضو جنبش، همکاری و سرمایه‌گذاری‌های مشترک بین کشورهای جنبش عدم تعهد، تشکیل نهادهای اقتصادی مشترک، همکاری بین‌المللی برای حفظ محیط زیست، مبارزه با بیماری ایدز و سایر بیماری‌های همه‌گیر، مبارزه با جرایم بین‌المللی و جلوگیری از توهین به ادیان از دیگر محورهایی است که می‌تواند در این نشست مطرح شود.