زن‌ها‌ بیشتر بیمار می‌شوند، مردها زودتر می‌میرند

مسئول پذیرش یکی از درمانگاه‌های غرب تهران می‌گوید: «برگه‌های بیمه یک روز کاری نشان می‌دهد از 30 نفر مراجعه‌کننده به درمانگاه چشم‌پزشکی 20 نفر خانم بودند. ضمن این‌که از 88 نفر از مراجعان شیفت شب در سه شب 55 نفر خانم بودند.»

مسئول پذیرش یکی از آزمایشگاه‌ها نیز تعداد مراجعان خانم را 70 درصد کل مراجعه‌کنندگان به این آزمایشگاه ذکر می‌کند و می‌گوید: این نسبت 70 به 30 در بیشتر مراکز درمانی که من کار کردم وجود داشته است.

مسئول بخش اورژانس درمانگاه شبانه‌روزی دیگری نسبت مراجعه خانم‌ها به آقایان در این درمانگاه را 60 به 40 عنوان می‌کند و می‌گوید: «همیشه تعداد خانم‌های مراجعه کننده بیشتر از آقایان است.»

با وجود این‌که تعداد زنان مراجعه‌کننده به مراکز درمانی بیشتر از آقایان است، این آمار در مورد اورژانس 115 صدق نمی‌کند. حسن عباسی، مدیر روابط عمومی اورژانس تهران در این باره می‌گوید: «از تعداد 456هزار و 708 بیماری که سال 90 داشتیم، 274هزار و 360 نفر مرد و 182 هزار و 348 نفر زن بودند، یعنی حدود 60 درصد از بیماران ما را آقایان و 40 درصد را هم خانم‌ها شامل می‌شوند.»

اما او توضیحی هم در این باره دارد. عباسی به اشتغال مردان در کارهای پرخطر و همچنین تصادفات رانندگی اشاره دارد و می‌گوید: «سقوط از ارتفاع، موتورسوارهای سانحه‌دیده، افتادن در چاه، کارهای ساختمانی و مواردی از این دست باعث می‌شود تعداد بیماران مرد اورژانسی بیشتر باشد و این تفاوت ناشی از این موضوع است.»

اما دلیل مراجعه بیشتر خانم‌ها به مراکز درمانی و به‌طور کلی پزشک چیست؟ آیا واقعا زنان بیشتر بیمار می‌شوند؟ دکتر پرویز مظاهری، دبیر انجمن روانپزشکان معتقد است که زنان واقعا بیشتر از مردان بیمار می‌شوند. او می‌گوید: «بیشتر زنان در کشور مسئولیت‌های بیشتری نسبت به مردان دارند. کارهای خانه و مسئولیت‌های مضاعف اجتماعی، زنان را بیشتر در معرض استرس و بیماری قرار می‌دهد.»

مظاهری با بیان این‌که مردان ایرانی احساس مسئولیتی نسبت به کارهای خانه ندارند، می‌افزاید: «بیشتر مردان ایرانی تصور می‌کنند که با پایان کار بیرون، مسئولیت آنها تمام می‌شود؛ در حالی که یک خانم شاغل وقتی به خانه می‌آید تازه باید به کارهای منزل و رسیدگی به فرزندان بپردازد.»

وی با اشاره به شاغل بودن بسیاری از زنان معتقد است: این مسئولیت مضاعف زنان را بیشتر در معرض آسیب قرار می‌دهد چرا که در کشور ما این فرهنگ وجود ندارد که حالا که زن در بیرون از خانه هم فعالیت دارد پس مردان باید در کارهای خانه هم کمک‌حال باشند.

واقع‌بینی و پذیرش بیماری یکی دیگر از مواردی است که دکتر مظاهری به عنوان دلیل مراجعه بیشتر زنان به پزشک عنوان می‌کند. او به توجه بیشتر زنان به سلامتی خود اشاره می‌کند و می‌گوید: «مردان به‌دلیل مشغله و گرفتاری بیشتر کمتر به علائم بیماری خود توجه می‌کنند و اهمیت می‌دهند مگر این‌که آن علامت حاد باشد و واقعا زندگی‌شان را با خطر مواجه کند، در حالی که خانم‌ها توجه بیشتری به سلامت خود دارند و علامت‌های بیماری‌شان را جدی می‌گیرند. همان‌طور که این موضوع در مورد خانواده‌هایشان هم صدق می‌کند و به محض مشاهده مشکلی در همسر یا فرزندان او را ملزم به مراجعه به پزشک می‌کنند.»

دکتر لاله سامع، روان‌شناس نیز با تائید اصل این موضوع که زنان بیشتر مریض می‌شوند، دلایلی را برای آن ذکر می‌کند. او معتقد است: «قاعده‌ای کلی در همه دنیا وجود دارد که طبیعت زنان منعطف‌تر است و راحت‌تر استفاده از تجربیات دیگران را می‌پذیرند. زنان همان‌قدر که راحت‌تر آدرس می‌پرسند، همان‌قدر هم راحت‌تر به پزشک مراجعه می‌کنند.»

وی بخشی از این موضوع را مربوط به القائات جامعه می‌داند و می‌گوید: «جامعه همیشه این موضوع را به زنان القا کرده که می‌توانند برای کارهای خود از دیگران کمک بگیرند، در حالی که مردان باید خودشان به تنهایی از عهده مشکلاتشان برآیند وگرنه به نوعی ضعیف تلقی می‌شوند. همیشه به مردان می‌گویند مرد باید قوی باشد و حتی اگر در برخی موارد درد را ابراز کند به او نسبت ضعف می‌دهند.»

این روان‌شناس به توجه بیشتر زنان به خود اشاره می‌کند و می‌افزاید: در یک موضوع ساده مانند استفاده از کرم مرطوب‌کننده یا ضدآفتاب؛ چند درصد از مردان حاضر به استفاده از این کرم‌ها هستند، در حالی که قریب به اتفاق خانم‌ها از این وسایل استفاده می‌کنند. یعنی به‌طور کلی خانم‌ها بیشتر مراقب خودشان هستند و به سلامتشان اهمیت می‌دهند.

دکتر سامع معتقد است معمولا اطلاعات زنان از بیماری‌های خاص خود مانند سرطان سینه بیشتر از اطلاعات مردان از بیماری‌های خاص خودشان مانند سرطان پروستات است که بخشی از این موضوع نیز به رسانه‌ها و کمبود اطلاع‌رسانی آنها در این زمینه و همچنین نادیده گرفته شدن مردان برمی‌گردد و بخشی به همان خصلت توجه بیشتر زنان به سلامت خود.

در کنار همه این موضوعات تحقیقات هم نشان داده است که زنان بیش از مردان درد را حس می‌کنند، بنابراین نباید از حضور بیشترشان در مطب‌ها و کلینیک‌های درمانی زیاد تعجب کرد یا به آنها ایراد گرفت.