jamejamonline
بین الملل عمومی کد خبر: ۴۸۷۵۵۸ ۲۵ تير ۱۳۹۱  |  ۱۱:۵۹

در ماه‌های گذشته اخبار متعددی که همه روزه از شدت درگیری‌ها در سوریه منتشر می‌شود بحران این کشور را وارد مرحله جدیدی کرده و در واقع توجه بیشتر جامعه بین‌المللی را به سوریه معطوف کرده است.

در لابه‌لای خبرهای مربوط به سوریه گاه سخن از طرح‌هایی می‌رود که قصد حل بحران این کشور را دارد. گاه نیز بازیگران بین‌المللی با اشاره به سناریوهای پیش‌ آمده در لیبی و یمن، طرح‌هایی را برای سوریه ارائه می‌کنند.

در این بین با توجه به سرعت تحولات در سوریه و متغیرهای دخیل در این بحران برای واکاوی بیشتر رخدادها و همچنین آینده سیاسی این کشور به گفت‌وگویی با دکتر حسن هانی‌زاده کارشناس مسائل خاورمیانه پرداخته‌ایم که می‌خوانید:

بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد گفته است، رژیم بشار اسد کاملا مشروعیت خود را از دست داده است؛ در این حال نگاه کنونی شورای امنیت به بحران در سوریه چیست؟

در واقع شورای امنیت سازمان ملل تحت تاثیر فشارهای آمریکا و غرب رویکرد خود را نسبت به سوریه تنظیم می‌کند. حضور ناظران سازمان ملل در سوریه در طول ماه‌های اخیر هم با وجود آن‌که دولت سوریه موافقت خود را با حضور این نیرو‌ها اعلام داشته، مفید نبوده است. متاسفانه گزارش ژنرال رابرت مود، فرمانده نیرو‌های ناظر سازمان ملل در سوریه نیز یکجانبه و در برگیرنده نقطه نظرات آمریکا بوده و دخالت آمریکا، فرانسه، انگلیس، ترکیه، عربستان و قطر، بحران در این کشور را تشدید کرده است.

در این حال ورود شورای امنیت به سوریه و تلاش برای قرار دادن این کشور تحت بند هفت منشور سازمان ملل، ناشی از فشارهای آمریکا و غرب است؛ اما شرایط نشان می‌دهد که (با توجه به موضعگیری روسیه و چین و وتوی قطعنامه‌های صادره با راهکارهای نظامی) شورای امنیت نمی‌تواند الگوهای عراق و لیبی را در سوریه پیاده کند، در واقع شورای امنیت نمی‌تواند گزینه نظامی را در مورد سوریه به کار گیرد. بنابراین به نظر می‌رسد این شورا با اشاره آمریکا و با همکاری اروپا فشار خود را بر ضد سوریه افزایش داده و در راستای فشارها و تشدید تحریم‌ها حرکت می‌کند.

هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا خواستار دخالت نظامی بشردوستانه در سوریه شده است؛ آیا با توجه به سخنان مقامات غربی گزینه حمله نظامی گزینه‌ای است که ‌اکنون از سوی غربی‌ها مورد توجه قرار گرفته است؟

گزینه نظامی در حقیقت مشکلی از مشکلات سوریه را حل نمی‌کند و موجب انتقال بحران از سوریه به فراسوی مرزهای این کشور خواهد شد. نگرانی آمریکا و غرب این است که دخالت نظامی ممکن است به ایجاد هرج و مرج در سوریه منجر شود؛ همچنین ممکن است سلاح‌های پیشرفته ساخت روسیه در سوریه به دست مبارزان فلسطینی و لبنانی بیفتد، لذا به نظر می‌رسد گزینه نظامی مورد توجه آمریکا و غرب نباشد و تلاش آنها این است که سوریه را از راه کمک گروه‌های تروریستی و سلفی از درون وادار به فروپاشی کنند.

در این راستا عربستان، قطر و ترکیه کمک‌های مالی و لجستیکی، پیشرفته‌ترین سلاح‌های جنگی و همچنین بیشترین کمک مالی را در اختیار گروه‌های تروریستی سوریه قرار می‌دهند؛ همچنین به نظر می‌رسد آمریکا و غرب با استفاده از گروه‌های سلفی و وهابی تلاش می‌کنند تا از راه سرنگونی دولت بشار اسد، محور تهران، بیروت و دمشق را قطع کرده و در عین حال جنبش‌های جهادی فلسطین و لبنان را تضعیف و نابود کنند و امنیتی پایدار برای اسرائیل در آینده به وجود آورند؛ یعنی با توجه به شورش‌های داخلی در سوریه، آمریکا و غرب گزینه نظامی را مورد توجه قرار نمی‌دهد، بلکه تلاش می‌کند تا سوریه را در درجه نخست تضعیف کند.

نگاه کنونی روسیه به راه حل یمنی در سوریه چیست؟

روس‌ها روابط استراتژییکی با دولت اسد دارند، ارتش سوریه از چهار دهه قبل به این سو ( از سال 1970) با شوروی سابق همکاری داشته است، اغلب سلاح‌های سوریه از روسیه تامین می‌شده و پایگاه دریایی روسی طرطوس در سوریه تنها نقطه حضور روسیه در مدیترانه است. در این شرایط روس‌ها به دنبال ‌آن هستند که اصلاحات آقای اسد عملیاتی شود و رئیس‌جمهور این کشور تا سال 2014 و پایان دوره قانونی در قدرت باقی بماند و سپس انتقال قدرت از رهگذر صندوق‌های رای‌گیری و وجود نامزدهای مخالف و اپوزیسیون صورت گیرد. این رویکرد روسیه با چین و ایران در یک راستا و تقریبا شبیه به هم است و در مقابل رویکرد‌های آمریکا و غرب قرار می‌گیرد. روسیه اکنون به دنبال آن است، هیچ طرحی که مشمول خروج اسد از قدرت باشد را نپذیرد.

با توجه به اخبار و گزارش‌ها در مورد حضور القاعده در تحولات سوریه، نقش این جریان در تحولات کنونی در سوریه چیست؟

هانی‌زاده: به نظر می‌رسد آمریکا و غرب با استفاده از گروه‌های سلفی و وهابی تلاش می‌کنند تا از راه سرنگونی دولت بشار اسد، محور تهران، بیروت و دمشق را قطع کرده و در عین حال جنبش‌های جهادی فلسطین و لبنان را تضعیف و نابود کنند و امنیتی پایدار برای اسرائیل در آینده به وجود آورند

با توجه به چسبندگی عقیدتی و همکاری سلفی‌ها و وهابی‌ها با القاعده و همچنین اشرافی که مسوولان رژیم آل‌سعود بر القاعده دارند، عربستان‌سعودی با کمک قطر و ترکیه عوامل تروریستی القاعده را از راه مرزهای ترکیه وارد سوریه کرده است و با دادن پول‌های کلان و سلاح‌های پیشرفته، القاعده را وادار کرده است بر ضد دولت علوی اسد وارد عمل شوند؛ یعنی بسیاری از انفجارها و عملیات‌ انتحاری که در سوریه انجام می‌شود به وسیله این گروه انجام شده است؛ چرا که القاعده و کشورهایی مانند قطر و عربستان، دولت اسد را بخشی از زیرمجموعه‌ شیعه می‌دانند و تلاش می‌کنند این دولت را سرنگون کنند.

در واقع نگاه عربستان و قطر به دولت سوریه نگاهی طایفه‌ای است و عوامل القاعده از کشورهایی مانند تونس، لیبی، الجزایر و عراق وارد سوریه شده و دست به عملیات‌ تخریبی می‌زنند.

بعد از سرنگونی هواپیمای نظامی ترکیه و تنش‌های تازه‌ای که در مرزهای این کشور با سوریه به وجود آمد، نگاه کنونی ترکیه به سوریه و منطقه حائل در مزر این دو کشور چیست؟

سرنگونی هواپیمای اف چهار بر فراز آسمان سوریه نوعی جنگ میان ناتو و روسیه را تداعی کرد؛ یعنی با توجه به این‌که اساسا سامانه‌های موشکی ساخت روسیه به عنوان پیشرفته‌ترین نوع دفاع هوایی تلقی می‌شود، ترکیه به نیابت از ناتو تلاش کرده تا نوعی زورآزمایی داشته و به بررسی سامانه‌های موشکی روسیه در سوریه بپردازند؛ لذا این هواپیما به قصد جاسوسی و فیلمبرداری از موقعیت روسیه در سوریه وارد حریم فضایی سوریه شد، اما واکنش بموقع پدافند هوایی سوریه در حقیقت نشان از عزم مسکو و دمشق برای مقابله جدی با ناتو داشت؛ یعنی از آنجا که روسیه واکنش تندی نشان داد و از راه سوریه این هواپیما را سرنگون کرد این رویکرد نوعی پیام برای ناتو بود که روس‌ها تحت هیچ شرایطی نخواهندگذاشت ناتو بر ضد سوریه وارد عمل شود. از سوی دیگر واکنش سوریه نسبت به تجاوز ترکیه نشان می‌دهد که سوری‌ها برای دفاع از حریم هوایی خود بسیار جدی هستند.

آیا طرح صلح عنان نماینده مشترک سازمان ملل و اتحادیه عرب به شکست کامل در سوریه رسیده است ؟

طرح شش ماده‌ای عنان در حقیقت مورد قبول دولت سوریه قرار گرفته، اما از آنجا که این طرح متضمن خروج اسد از قدرت نبوده، گروه‌های مخالف بویژه مسلح با این طرح موافقت نکردند و چند بار آتش بس اعلامی را نقض کردند، لذا این طرح با شکست مواجه شد. در این حال کوفی عنان به دلیل فشارها نتوانست شکست خود را متوجه مخالفان سوریه کند و دولت سوریه را مقصر دانست؛ همچنین با توجه به شکست طرح وی طرح جدیدی موسوم به گروه تماس را ارائه داد که در برگیرنده واگذاری قدرت از سوی اسد به معاون وی و تشکیل دولت وحدت ملی با شرکت همه طیف‌های سیاسی و انتقال قدرت و خروج اسد از آن کشور خواهد بود. به نظر می‌رسد این طرح هم با توجه به مخالفت روسیه با خروج اسد از قدرت با شکست روبه‌رو شود؛ یعنی هیچ‌گونه طرحی از سوی خارجی‌ها برای حل بحران سوریه راهگشا نخواهد بود؛ چرا که سوریه راه حل نظامی و خارجی ندارد، بلکه گفتمان ملی میان دولت و اپوزیسیون می‌تواند به برون رفت از بحران فعلی کمک کند.

در صورت تداوم بحران به شکل کنونی چه چشم‌اندازی را می‌توان در مورد سوریه ترسیم کرد؟

متاسفانه آینده سوریه آینده مبهمی است؛ وجود گروه‌های مسلح سلفی که خواهان انتقامگیری از اسد و دولت علوی وی هستند، این کشور را به سمت جنگ طایفه‌ای و مذهبی شبیه جنگ داخلی لبنان در دهه‌های هفتاد و هشتاد سوق می‌دهد.

در حالی که در چارچوب گفتمان ملی و خلع‌سلاح گروه‌های مسلح و تروریستی با همکاری کشورهای منطقه از جمله ایران، عراق، لبنان و همکاری سازمان ملل است که می‌توان سوریه را از بحران فعلی خارج کرد. در این حال اگر این بحران ادامه یابد و درگیری‌ها هم تداوم داشته باشد، متاسفانه سوریه به سوی جنگ داخلی پیش خواهد رفت که کنترل این جنگ برای کشورهای خارجی امکان‌پذیر نیست.

علی رمضانی - جام‌جم

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
پاسخ ایران قطعی است

پاسخ ایران قطعی است

گرچه ترامپ و نتانیاهو سعی دارند در برهه حساس و سرنوشت‌ساز فعلی، قواعد منازعه و توازن قوا در منطقه را به سود اهداف خود بر‌هم بریزند، اما هوشیاری ایران و جبهه مقاومت اجازه چنین اقدامی را به آنها نمی‌دهد.

ما شاخه‌های توأم سیبیم و دیر نیست ...

ما شاخه‌های توأم سیبیم و دیر نیست ...

هفته گذشته به دانشگاه کابل حمله انتحاری شد. مردم ایران در همدردی با خواهران و برادران افغانستانی‌شان سنگ تمام گذاشتند. آنها با هشتگ #جان- پدر- کجاستی؟ تمام فضای مجازی را تسخیر کردند.

گفتگو

بیشتر

پیشنهاد سردبیر

بیشتر