معضلات شهری تنها با کاریکاتور زیباست
توسعه پایدار که در 10 سال اخیر به الگوی نوینی برای دستیابی به پیشرفت مطلوب در جهان تبدیل شده ، بیشترین تاکید خود را بر محور انسان و محیطزیست قرار داده است.
در زمانه ما یکی از مهمترین نگرانی ها، دشواری و زیانهای ناشی از توسعه بی رویه و رشد شتابان شهرنشینی در جهان است.
در سپیده دم قرن بیستم میلادی حدود 10درصد از جمعیت یک میلیارد و یکصد میلیون نفری کره زمین شهرنشین بودند، اما در عصر ما و در سپیده دم قرن 21جهان با بحران مشترکی که زاییده رشد بی رویه شهرنشینی ، از میان رفتن زیستگاه های طبیعی ، آلودگی هوا، آب و خاک روبه روست.
تنها در 3دهه اخیر دهها شهر با ویژگی کلانشهر در جهان برآمده اند. توسعه عنان گسیخته ، رشد حیرت آور جمعیت ، مشکلات حمل و نقل ، آلودگی هوا و بحران دفع زباله شهری فصل مشترک مشکلات کلانشهرها را تشکیل می دهند.
روند شتابناک گسترش شهر و شهرنشینی در جهان در حال توسعه چشمگیرتر و مشکلات ناشی از این توسعه ناموزن نیز روزافزون است. اما مهمترین مشکلات شهرهای بزرگ و پر جمعیت را در وهله نخست آلودگی هوا، ساخت و سازهای درون شهری و مغایر با ملاحظات زیست محیطی ، دشواری حمل و نقل و سفرهای درون شهری و دفع زباله های شهری تشکیل می دهند.
در پی تجارب طولانی و مطالعات وسیع کارشناسان ، مهمترین راه برای بهینه سازی زندگی شهروندان و ایجاد تعادل و توازن در محیط زیست شهری ، در پیش گرفتن نظام پایدار برنامه ریزی و فعالیت موثر در حوزه های فرهنگی به منظور آگاهی بخشی و جلب مشارکت شهروندان در اداره و بهبود زندگی در شهرهاست.
از این منظر و در کنار فعالیت های فرهنگی و آموزشی ، روی آوردن به تبلیغات غیرمستقیم با بهره گیری از عنصر طنز در اغلب کشورهای جهان مورد توجه قرار گرفته است و در این رویکرد، طنز ترسیمی یا کاریکاتور به خاطر ریشه هایی که در طنز مردمی دارد و با سهولت و سرعت بیشتری با مخاطبان ارتباط برقرار می کند، در قالب نمایشگاه ها یا هجو و نقد رفتارهای نابهنجار در مطبوعات ، بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.
در شهرهای پاریس و مسکو، بسیاری از پیامهای فرهنگی مبنی بر تفهیم مقررات شهری ، در قالب پوسترهای کمیک و کارتون عرضه می شود و در شهر آنکارای ترکیه ، هر سال یک نمایشگاه بین المللی کاریکاتور با عنوان چالش های شهری و محیطزیست برگزار می شود.
برپا شدن نخستین نمایشگاه بین المللی معضلات شهری در تهران ، مجال تازه ای است تا هنرمندان کاریکاتوریست ایران و جهان ، محصول ذوق و هنرشان را بر مبنای آنچه از معضلات کلانشهرها از جمله تهران دریافته اند، در معرض دید و داوری علاقه مندان قرار دهند. هنر کاریکاتور در طول تاریخ همواره پیام آور صلح و دوستی و بهزیستی برای انسان بوده است.
هجو مسابقات تسلیحاتی ، تبعیض نژادی ، آلودگی های زیست محیطی و تخریب طبیعت و دفاع از آزادی و صلح پایدار، مقوله های مهمی از عرصه های فعالیت هنرمندان کاریکاتوریست را تشکیل می دهد.
در عصر ما، که توسعه ناموزون شهرها و مشکلات ناشی از آن به صورت یکی از چالش های مهم در آمده است ، هنر کاریکاتور سهم خود را در فرهنگ سازی و تبعیض مفاهیم توسعه پایدار و بهزیستی بشر عهده دار شده است.
نمایشگاه بین المللی کاریکاتور معضلات شهری در تهران ، از همین منظر قابل ارزیابی است.
اسماعیل عباسی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
