حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
بیابان زایی ، خشکی زاینده رود و افزایش سرعت باد در فصل گرما باعث افزایش غلظت ریزگردها در این استان شده است
هوای اصفهان هم آلوده وغبار آلود
در حالی که در استانهای غربی و جنوبی کشور، ریزگردهای عربی، امان ساکنان این مناطق را بریده است، در مرکز کشور و در استان اصفهان، گردوغبار میهنی ناشی از مداخلههای انسانی، روزهای نگرانکنندهای را برای این استان و ساکنانش رقم میزند. با شروع فصل گرما از یکسو و خشکی زایندهرود از سوی دیگر، روزهای سخت و پرغباری در کمین استان اصفهان و مردمانش است؛ گرد و غباری که حالا دیگر با هر وزش باد، خود را به آسمان نصف جهان تحمیل و نفس ساکنانش را تنگ میکند؛ گرد و غباری که اگرچه تا همین چند وقت پیش ردش را از کشور همسایه میگرفتند، اما حالا کارشناسان معتقدند این ریزگردها نه مهمان ناخوانده از کشورهای بیگانه و سرزمینهای دوردست که برخاسته از خاک همین سرزمین و همین استان و نتیجه بدرفتاری خودمان با طبیعت است.
مرور اطلاعات ارائه شده در وبسایت اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان فقط در یکی از روزهای غبارآلود این استان مشکل را بهتر نشان میدهد. بیست و یکم خرداد هوای اصفهان در وضع بسیار ناسالمی قرار داشت. در این روز میانگین شاخص آلودگی هوا میان ایستگاههای مختلف در سطح شهر اصفهان، عدد 188 را نشان میداد که این عدد نشاندهنده هوای بسیار ناسالم است. اوضاع در برخی ایستگاهها حتی از این هم بدتر بود. در ایستگاه سنجش آلودگی مستقر در میدان احمدآباد اصفهان، شاخص، عدد 352 را نشان میداد که بیانگر وضع بحرانی بود. در میدان آزادی که مانند میدان احمدآباد از پرترددترین میدانهای شهر است، شاخص عدد 204 ، یعنی وضع خطرناک را نشان میداد. در برخی شهرستانهای استان مانند کاشان و نجفآباد هم شرایط بسیار نامطلوبی حاکم بود، به گونهای که در کاشان شاخص آلودگی به 220، یعنی وضع خطرناک رسید.
بیابانزایی؛ مشکل اصلی
خطرناکتر از حضور ریزگردها در سطح استان و تبعات منفی آن بر سلامت مردم، موضوع داخلی بودن این عناصر آسیبرسان است که تا به حال به آن توجهی نشده است.
طی چند دهه گذشته، بیتوجهی به محیط زیست مناطق مرکزی ایران موجب گسترش بیابان به سمت شهرها شده است. همچنین از میان رفتن پوشش گیاهی، قطع بیرویه درختان و تغییر کاربریها از کشاورزی به مسکونی و صنعتی سبب فرسایش شدید خاک و گسترش بیابانها در مرکز ایران شده است؛ مسالهای که البته محدود به این منطقه نیست و در کل کشور قابل مشاهده است.
بیابانزایی از یکسو و افزایش سرعت وزش باد در ماههای گرم سال از سوی دیگر، علاوه بر میدان دادن به نفوذ ریزگردهای عربی به این مناطق، معضل تازهای را رقم زده است که میتوان از آن به عنوان «ریزگردهای پارسی» نام برد که ترکیب این دو نوع ریزگرد با یکدیگر بشدت حیات را در مرکز ایرانزمین تهدید میکند. بیشک، خشک شدن رودخانه زایندهرود هم سهمی بسزا در خشک شدن مزارع، آبگیرها و جنگلهای مناطق مختلف استان داشته و بر گسترش بیابان و به دنبال آن افزایش غلظت ریزگردها دامن زده است.
باد تغییر جهت میدهد
البته از آنجا که وزش بادهای اصفهان از سمت غرب به شرق است و با توجه به اینکه مناطق بیابانی استان اصفهان بیشتر در سمت شرق و شمال شهر اصفهان قرار دارد، نظریه وجود مبدأ ریزگردها در داخل استان کمی دور از ذهن مینماید؛ مسالهای که کارشناس اداره کل حفاظت محیطزیست استان اصفهان برای آن توضیح خوبی دارد. محمود مزارع با تایید جهت وزش باد از سمت غرب به شرق در استان، به جامجم میگوید: در فصول گرم سال این جهت معمولا تغییر کرده و شرقی ـ غربی میشود که با این حساب میتوان گفت بخشی از این آلودگی ناشی از ریزگردهای منتقل شده از مناطق بیابانی استان است.
ویکتوریا عزتیان، مسئول مرکز ازنسنجی استان اصفهان هم در اینباره میگوید: ریزگردها در اصفهان میتواند محلی نیز باشد، زیرا در شرق اصفهان صحرای سگزی قرار گرفته است و وزش باد میتواند مقادیر زیادی ذرات معلق را به اصفهان منتقل کند. همچنین در این منطقه معادن گچ زیادی وجود دارد که به عـلت برداشت طولانیمدت گچ از این معادن و رسیدن به لایههای زیرین خاک نرم، همواره با وزش اندک بادی، روی شهر اصفهان را ذرات معلق پر میکند.
وی میافزاید: در برخی روزها، تلفیق ریزگردهای عربی با ریزگردهای یاد شده، وضع نامطلوبی را به وجود میآورد.
احسان مرادی / جامجم اصفهان
گفت و گو
