درس امروز؛ روش مطالعه زبان و ادبیات فارسی

اجرای این مرحله در 6 گام زیر امکان‌پذیر است

گام اول: جهت پاسخگویی به اغلب تست‌های لغت، واژه‌نامه‌های کتاب درسی ادبیات سال دوم، سوم و چهارم را با رعایت موارد ذیل مطالعه کنید. در ضمن پیشنهاد می‌شود هر ستون واژه را در محدوده زمانی 7 دقیقه بیاموزید.

الف) تمام معانی متمایز واژگان را لازم است بدانید.

مثال) متراکم: بر هم نشیننده، روی هم جمع شده، گرد آمده (کتاب دوم)

شاهد: زیباروی، محبوب، معشوق (کتاب سوم)

ب) واژگانی که توضیح دارند بهتر است از «توضیح به واژه» آموخته شوند.

مثال) مسکر: چیزی که نوشیدن آن مستی می‌آورد. (کتاب دوم)

عاکف: کسانی که در مدت معینی در مسجد بمانند و به عبادت بپردازند. (کتاب سوم)

مرقع: جامه‌ای که از چند تکه دوخته شده باشد. (کتاب چهارم)

پ)‌ واژگانی که می‌توانند مورد طرح تست املا قرار گیرند توجه کنید.

مثال) استیصال: ناچاری، درماندگی (کتاب دوم)

سطوت: حشمت، مهابت، غلبه، وقار (کتاب سوم)

عرایض : جمع عریضه، نامه شکایت (کتاب چهارم)

ت) واژگانی را که با موضوع واحد هستند تفکیک کنید و با هم بیاموزید.

مثال) منکر: ناپسند، زشت (کتاب دوم)

مذموم: نکوهیده، زشت، مذمت شده (کتاب دوم)

(به واژگانی که مربوط به اصطلاحات معماری هستند یا واژگانی که اشاره به نام گیاهان، جانوران یا اسامی مناطق و ... دارند، توجه کنید)

گام دوم: برای تکمیل دایره لغات و واژگان و در نهایت تسلط روی املا، از کتاب زبان فارسی 3، قسمت کادرهای بیاموزیم، اقدام به یادگیری و واژگان هم‌آوا کنید.

گام سوم: از کتاب زبان فارسی 3، مطالعه 4 درس مربوط به املا را شروع کنید. این 4 درس عبارتند از: املاء همزه، نامطابق‌های املایی و کلمات دخیل در املای فارسی 1 و 2.

گام چهارم: تعداد اندکی از واژگان ستاره‌دار را که در متن درس وجود دارد و در واژه‌نامه موجود نیست، جهت دوره کردن گام اول و تکمیل دایره لغات خود، در میان هر درس از هر 3 کتاب درسی مطالعه کنید. جایگاه این گونه لغات رااز دبیر خود بپرسید!

مثال: بسپرم= پایمال کنم

گام پنجم: دانسته‌های خود را در حیطه واژه و معنا افزایش داده و تمامی توضیحات انتهای هر درس را از کتاب‌های درسی ادبیات (هر 3 سال) مطالعه کنید.

مثال: صفحه 56 ادبیات 2، پاراگراف یکی مانده به آخر «سر و پکالش خینی می‌شود» یعنی: سر و صورتش خونی می‌شود.

با توجه به طرح 12 تست درک مطلب و مفهوم یا به عبارتی قرابت معنایی در کنکور سال‌های اخیر، توصیه می‌شود 4 گام بعدی را برای مهارت یافتن در پاسخگویی به این گونه سوالات اجرا نمایید.

گام اول: برای تسلط و اصلاح نگاه خود روی قرابت معنایی نیاز است از کتاب‌های تست استفاده کنید و تا چند هفته روزی 5 تست قرابت معنایی را کار کنید.

گام دوم: صورت هر تست قرابت معنایی را به طور کامل بخوانید و سعی کنید تا مفهوم آن را دقیق بفهمید.

گام سوم: هر 4 گزینه داده شده را نیز به دقت خوانده و مفاهیم آنها را مشخص کنید.

گام چهارم: علت انتخاب گزینه صحیح و علل مردود دانستن 3 گزینه دیگر را برای خود تحلیل کنید و حتما بفهمید.

اگر می‌خواهید از عهده سوالات قرابت معنایی برآیید گام‌های یک تا 4 را برای هر تست به طور مستقل انجام دهید.

نثرهای کادرهای آورنده که... از ادبیات 2 و 3 را با دقت در جهت کسب تسلط در ترجمه و درک مفهوم هر عبارت مورد مطالعه قرار دهید.

آرایه‌های ادبی که سهم 2 تا 3 سوال از کنکور را دارند.

گام اول: در این گام اقدام به یادگیری آرایه‌ها و صنایع ادبی کنید. لازم است از درس نامه یا جزوه‌های کمکی بهره گیرید.

دانستن تعاریف آرایه گرچه لازم است اما کافی نیست، برای هر آرایه نیاز است 2 تا 3 مثال (به اقتضای نظم و نثر) در ذهن داشته باشید تا در جلسات آزمون با مطابقت نظم و نثر داده شده با آنچه در ذهن دارید پاسخگویی به سوال ممکن شود.

گام دوم: قالب‌های شعری چند دوره‌ای است که کمتر مورد سوال طراحان قرار گرفته است، اما یادگیری آن را توسط جزوه یا درس‌نامه‌ها توصیه می‌کنیم.

گام سوم: جهت جمع‌بندی از طریق کتاب درسی توصیه می‌کنیم، کادرهای «بیاموزیم» را از کتاب‌های سال دوم و سوم با دقت در مثال‌های اندکی که پیرامون آرایه‌ها و قالب‌های شعری آمده یک بار مطالعه کنید.

مثال: کادر بیاموزیم صفحه 129 کتاب ادبیات 2

گام چهارم: برای تسلط پیدا کردن بر آرایه‌های ادبی، از یک مرجع تستی استفاده کنید و در هر هفته 10 تست آرایه را کار کنید و هر تست را در حین پاسخگویی برای خود تجزیه و تحلیل کنید.

از تاریخ ادبیات‌های کادرهای بیاموزیم غافل نشوید.

به تاریخ ادبیات‌هایی که در انتهای اغلب متن‌ها در کادرهای «آورده‌اند که ...» آمده است، توجه کنید.

روی مطالب 9 درآمد به کار رفته در 9 فصل از کتاب ادبیات سال چهارم به همراه «اشاره» موجود در فصل 2 این کتاب در حد حفظ کامل و خط به خط کار شود.

سید امیر دیبازر / برنامه‌ریز آموزشی