نیاز ‌تغذیه‌ای ‌کودک از‌خانه تا مهد

با این حال فشردگی و تراکم زندگی این دوران، برنامه زندگی بچه‌ها را هم تغییر داده است و بیشتر آنها ناچارند صبح زود راهی مهدکودک شوند و تا عصر با برنامه محیط بیرون از خانه هماهنگ باشند.

شاغل‌بودن مادر و تنها بودن کودک در خانه از جمله عللی است که باعث می‌شود تعداد بچه‌هایی که به مهدکودک فرستاده می‌شوند، همواره افزایش یابد اما نکته مهم آن است که والدین در هر شرایطی، چه در خانه و چه در مهدکودک به فکر حفظ سلامت و تغذیه صحیح فرزندشان باشند.

زهرا فرهناک، کارشناس ارشد تغذیه با اشاره به این‌که سال‌های کودکی، دوران طلایی شکل‌گیری عادت‌های صحیح غذایی است، به جام‌جم می‌گوید: به دلیل اهمیت شکل‌گیری عادت‌های صحیح غذایی در سنین کودکی، والدین و مسوولان مهدهای کودک باید با همکاری یکدیگر برای ایجاد این عادت‌ها و هدایتشان در مسیر صحیح ‌تلاش کنند.

وی ضمن بیان این‌که با این کار می‌توان به دو هدف مهم دست یافت، توضیح می‌دهد: با توجه به این‌که نوع تغذیه افراد با مشکلات و بیماری‌هایی که ممکن است در آینده برایشان ایجاد شود در ارتباط است، اگر در این سال‌ها بتوانیم عادات غذایی صحیح را ایجاد کنیم، به طور حتم سلامت بچه‌ها در سال‌های بعد هم تضمین می‌شود. علاوه بر این، در سنین نوجوانی نیز درگیری خانواده‌ها با بچه‌ها بسیار کمتر خواهد شد؛ به این معنی که مشکلاتی مانند شیرنخوردن، بی‌میلی به سبزیجات و میوه‌ها، مصرف بیش از حد فست‌فودها و ... به حداقل می‌رسد.

فرهناک با اشاره به این‌که در برخی از مهدها، وعده‌های اصلی غذا در کنار میان‌وعده‌ها برای کودکان آماده می‌شود، توضیح می‌دهد: نوع تغذیه بچه‌ها در مهدکودک و در محیط خانه نباید خیلی متفاوت باشد، تا بچه در مورد انتخاب مواد غذایی دچار تضاد نشود؛ به این معنی که اگر کودک در مهد، شیر، ماست و غذاهای سالم را مصرف کند و هنگامی که در خانه است، به جای آب یا دوغ همیشه نوشابه را سرسفره ببیند، برایش این سوال مطرح می‌شود که دوغ خوب است یا نوشابه؟ اگر دوغ خوب است، چرا پدر و مادر من نوشابه می‌خورند و اگر نوشابه سالم است چرا مسوولان مهد به ما نوشابه نمی‌دهند؟

وی تاکید می‌کند: علاوه بر این‌که برای دسترسی به الگوی تغذیه صحیح، خانواده‌ها باید هماهنگ با مسوولان مهد عمل کنند، نباید نقش مادر را نیز نادیده گرفت؛ به طوری که اگر مادر شیر مصرف نکند یا میوه دوست نداشته باشد، نمی‌توان از کودک هم انتظار برخورد مناسبی را داشت.

به گفته این کارشناس ارشد تغذیه، نباید فراموش کرد کودکان از والدین خود تبعیت می‌کنند و به همین دلیل تمام اعضای خانواده باید از یک الگوی غذایی صحیح پیروی کنند.

با توجه به این‌که کودکان در سن رشد هستند حتماً باید توجه داشت که برنامه غذایی‌شان شامل همه انواع مواد مورد نیاز باشد. اما شاید پدر و مادر بدرستی ندانند کودک به چه موادی نیاز دارد و چطور می‌توان آنها را فراهم کرد.

فرهناک در این باره توضیح می‌دهد: پدر و مادر باید ظرف غذای کودک را مطابق با نیازهای غذایی او آماده کنند؛ به این صورت که در وعده‌ اصلی حتماً یک منبع کربوهیدرات پیچیده وجود داشته باشد تا انرژی کودک تامین شود؛ برنج، نان و ماکارونی منابعی از کربوهیدارت‌های پیچیده هستند که با توجه به وعده غذایی می‌توان یکی از آنها را انتخاب کرد.

به گفته وی خوب است کودکان را با نان‌های سبوسدار هم آشنا کنیم تا از خواص آنها بهره‌مند شوند.

فرهناک درباره لزوم وجود منابع پروتئین در غذای اصلی کودک‌ توضیح می‌دهد: چون بچه‌ها در سنین رشد هستند، علاوه بر انرژی به پروتئین‌ها هم نیاز دارند؛ انواع گوشت، مرغ، ماهی و حبوبات منابع خوبی از پروتئین است و برای وعده صبحانه هم می‌توان با استفاده از پنیر یا تخم‌مرغ پروتئین مورد نیاز را تامین کرد.

به گفته وی، مواد لبنی مختلف حتما باید در وعده‌های اصلی مصرف شود که به این منظور می‌توان از شیر، ماست یا دوغ استفاده کرد.

این کارشناس ارشد تغذیه ضمن بیان این‌که سبزیجات نیز باید جزئی از برنامه غذای روزانه کودکان باشد، می‌گوید: بهتر است در غذای کودک از سبزیجات رنگارنگ و متنوع استفاده شود؛ با این کار هم غذا ظاهر بهتری پیدا می‌کند و هم می‌توانید سبزیجات مختلف را که خواص متفاوتی دارد به کودک معرفی کنید.

به گفته وی رنگ ظرف، نوع چیدمان و رنگ غذا و ایجاد ظاهری زیبا تاثیر زیادی بر اشتهای کودک دارد و می‌تواند او را تشویق به غذا خوردن کند یا برعکس، اشتهای او را کاهش دهد.

وی با تاکید بر این که این چهار ماده غذایی حتماً باید در وعده‌های اصلی غذای بچه‌ها قرار گیرد، درباره میان‌‌وعده‌های مناسب می‌گوید: بهترین انتخاب برای میان‌وعده‌ها انواع میوه و سبزیجات است که براساس سن کودک می‌توانیم از آنها استفاده کنیم.

لقمه‌های کوچک و ساده‌ای مانند نان و پنیر و گردو، نان و عسل یا نان و خرما و شیر یا مخلوط آن با میوه‌ها نیز از دیگر میان‌وعده‌هایی است که مصرف آنها برای کودکان بسیار مناسب است.

این کارشناس ارشد تغذیه می‌گوید: برخی بچه‌ها طعم شیر را دوست ندارند، اما این دلیل خوبی برای کنار گذاشتن آن نیست؛ از آنجا که والدین باید بتدریج عادت مصرف شیر را به کودک بیاموزند، می‌توانند شیر را مخلوط با میوه‌های مختلف به کودک بدهند؛ شیر موز، شیر و توت فرنگی، شیر انبه و ... نوشیدنی‌های خوش طعمی است که خاصیت خوبی نیز دارد. البته یادمان باشد مخلوط کردن شیر با چای، قهوه و کاکائو جذب کلسیم آن را پایین می‌آورد.

به گفته وی خوراک‌هایی مانند عدسی، فرنی، خوراک لوبیا و همچنین انواع مغزها نیز از دیگر انتخاب‌های مناسب برای میان‌وعده‌هاست.

فرهناک با بیان این‌که بهتر است کمتر از انواع آبمیوه‌ها و بخصوص آبمیوه‌های صنعتی، کیک، شکلات و بیسکویت استفاده شود، خاطرنشان می‌کند: این نوع خوراکی‌ها به علت چسبندگی‌‌ می‌تواند عاملی برای پوسیدگی دندان‌های کودک نیز باشد و به همین دلیل باید تا حد امکان مصرف آنها را کم کرد.

گاهی والدین مواد غذایی را همراه کودک به مهد می‌فرستند؛ اما با توجه به گرم شدن هوا همان چند ساعتی که غذا در کیف کودک می‌ماند ممکن است باعث خراب شدن غذا و در نتیجه مسمومیت کودک شود.

فرهناک در این زمینه به والدین توصیه می‌کند: در هوای گرم تا حد امکان نباید غذاهایی که حاوی گوشت و تخم‌مرغ و مواد فاسد شدنی است، برای کودک بگذارید و بهتر است به جای این مواد از لقمه‌های ساده‌تر، انواع مغزها، میوه‌ها و سبزیجات استفاده کنید.

نیلوفر اسعدی‌بیگی - گروه سلامت