فضای مجازی، ابزار دیپلماسی عمومی

 از لحاظ تعداد آسیا با 825 میلیون کاربر بیشتری تعداد در جهان را داراست.رقم تعداد کاربران اینترنت در ده سال اخیر (2000 تا 2010) 444 درصد رشد داشته است. در خاورمیانه این رشد طی ده سال اخیر 1825 درصد بوده است. از سال 2000 تاکنون تعداد کاربران اینترنت در آفریقا 2357 درصد رشد داشته است. هم اکنون 234 میلیون وب سایت و 126 میلیون وبلاگ روی اینترنت وجود دارد.

وب 2.0 نسل جدید اینترنت است که در آن اطلاعات و مدیریت آن توسط کاربران انجام می شود و محیط های آنها همه دو سویه است. ما در اینترنت متعارف با تعداد بسیار زیادی سایت روبرو بودیم ولی اکنون با گسترش محیط های وب 2.0 یا کاربر محور با تعداد زیادی انسان، امکان ارتباط داریم. دائره المعارف های باز، شبکه های به اشتراک گذاری کلیپ های ویدیوئی، شبکه های اجتماعی، شبکه های به اشتراک گذاری عکس، مایکرو بلاگ ها و ... از محیط ها شاخص وب 2.0 هستند.

با این نگاه وب 2.0 محیطی باز، آزاد و رایگان برای نقد و ارزیابی اندیشه‌ها، طرح تفکرات ناب دینی، تعاملات فرهنگی و برقراری شکل جدیدی از روابط فرهنگی است. این روابط از پس کوچه های قوانین و مقررات فعالیت های فرهنگی در ممالک بیگانه و موافقت نامه ها و تفاهم نامه های دولتی نمی گذرد، بلکه به صورتی پویا، سریع و جذاب، مخاطب نهائی و مصرف کننده فرهنگی را هدف گرفته است. وب 2.0 می تواند آنتی تز خود باشد، اگر متولیان روابط فرهنگی به سرعت ـ که شاخصه وب 2.0 است ـ متصدیان این امر را به حضور در آن برانگیزانند.

باراک اوباما در اجرای فعال سازی دیپلماسی عمومی، در ماه های اول ریاست جمهوری خود خانم «جودیت مک هال» را به سمت معاون وزیر امورخارجه در دیپلماسی عمومی و امور عمومی منصوب کرد. انتخاب مک هال که یک غول ارتباطی بزرگی با 4.1 میلیارد مشترک در 170 کشور و 35 زبان مختلف را شکل داده بود، نشان داد که اوباما برای دیپلماسی عمومی به فناوری ارتباطات توجه خاص دارد.

اوباما در روز اول ریاست جمهوری خود، دستور العملی را امضا نمود که در آن بر استفاده از تکنولوژی های «وب ـ 2» در ارتباطات فراسرزمینی تاکید شده بود.

به دستور وی تغییر به شکل جدی در پی جذب آژانس اطلاعات ایالات متحده در وزارت خارجه شروع شد، جایی که برنامه های مبادله ای و فرهنگی آژانس های اطلاعات ایالات متحده به برنامه های اطلاعات بین المللی تبدیل گردید و کارمندان وزارت خارجه به متصدیان دیپلماسی عمومی آن تبدیل و در سفارتخانه های آمریکا در این زمینه مشغول شدند.

مقام معظم رهبری در دیدار علما و روحانیون کرمان (2/11/84) فرموده اند:
« امروز شما ببینید وسایل تبلیغ در دنیا چقدر متنوع شده، این طرفِ دنیا یک نفر جوان پای یک دستگاه کوچک می‏نشیند و افکار، تصورات، تخیلات، پیشنهادهای فکری و پیشنهادهای عملی را از سوی هر کسی ـ بلکه هر ناکسی ـ از آن طرفِ دنیا دریافت می‏کند. امروز اینترنت و ماهواره و وسایل ارتباطی بسیار متنوع وجود دارد و حرف، آسان به همه جای دنیا می‏رسد.

میدان افکار مردم و مؤمنین، عرصه‏ کارزار تفکرات گوناگون است. امروز ما در یک میدان جنگ و کارزار حقیقی فکری قرار داریم. این کارزار فکری به ‏هیچ‏وجه به زیان ما نیست، به سود ماست. اگر وارد این میدان بشویم و آنچه را که نیاز ماست ـ از مهمات تفکر اسلامی و انبارهای معارف الهی و اسلامی ـ بیرون بکشیم و صرف کنیم، قطعاً بُرد با ماست، لیکن مسأله این است که ما باید این کار را بکنیم.»

خوشبختانه امروز فن آوری های ارتباطات برای ایرانیان غریبه نیست و ما برای خنثی سازی آثار دیپلماسی عمومی غرب و مقابله با جنگ نرم باید بطور جدی به فضای مجازی بیاندیشیم. باید اعتراف کرد که هنوز در جهانی بنام وب 2 که با هزاران اجتماع کوچک و بزرگ و میلیون ها نفر انسان، می توان مستقیما به تعامل پرداخت، جهان اسلام و ایرانیان انقلابی، غیر فعال و دشمنان جهان اسلام و ایران به شدت فعال هستند.

امروز توجه ویژه مسئولین به ساماندهی امور ارتباطات و تسهیل در دسترسی میلیون ها انسان انقلابی و وفادار به نظام اسلامی به محیط مجازی در مسیر بسیج میلیونی توده­ های متدین جهان اسلام برای تهاجم به دشمن، یک ضرورت جدی است که می تواند جبهه دیگری در برابر تهاجم همه جانبه فرهنگی دشمن باز نماید.

کلام را با بیانی تکلیف ساز از رهبر انقلاب به پایان می بریم که:
« آنها (دشمنان) غافلند از اینکه این ابزارها می توانند مورد استفاده ما هم قرار بگیرد. یعنی وقتی اینترنت به وجود آمد، یک ابزار اختصاصی نبود، ما هم می توانیم از آن استفاده بکنیم، یعنی یک راه دو طرفه است. اگر دشمن می تواند از علوم ارتباطات و از پیشرفت ها و تازه های علمی این رشته استفاده کند، ما هم می توانیم استفاده کنیم.

 ما هم باید دنبالش برویم تا استفاده کنیم. چه مانعی دارد؟ از همان شیوه هایی که ضلالت منتشر می کنند، می شود ما استفاده کنیم و هدایت را منتشر کنیم. استعداد ما در استفاده از ابزار ها، استعداد بالایی است... باید از این گونه ابزارها استفاده کرد تا هر چه ممکن است دایره اثر گذاری خود را وسیعتر کنیم."

محسن پاک آیین