دور بعدی مذاکرات هسته‌ای؛ سوم خرداد در بغداد

وقتی حدود ساعت 24 شنبه‌شب، جلسه هیات‌های ایرانی و کشورهای آمریکا، ‌انگلیس، فرانسه، آلمان، چین و روسیه در استانبول به پایان رسید، کاترین اشتون و سعید جلیلی با لبخند از اتاق مذاکره خارج شدند و همین نیز برای خبرنگاران و رسانه‌ها نشانه خوبی بود برای این‌که قبل از آن‌که این دو حرفی بزنند، اعلام کنند مذاکرات موفق بوده است. این گمانه با صحبت‌های جلیلی، رئیس هیات ایرانی و همچنین نمایندگان سایر کشورها که لحظاتی بعد بیان شد، درست از آب در آمد.

جلیلی بعد از پایان جلسه به سالنی رفت که خبرنگاران از ساعت‌ها قبل در انتظار ورود وی و اشتون بودند تا در کنفرانس‌های خبری جداگانه به سوالاتشان پاسخ دهند.

به گزارش ایسنا، دبیر شورای عالی امنیت ملی با بیان این که آنچه در گفت‌وگوها مشاهده کردیم علاقه طرف مقابل به گفت‌وگو و همکاری بود که مثبت تلقی می‌شود، اظهار کرد: بر این مبنا در این مذاکرات شاهد پیشرفت گفت‌وگوها بودیم.

به گفته وی براساس مذاکرات روز شنبه، قرار شد معاون جلیلی و معاون کاترین اشتون برای اجلاس بعدی (‌که قرار است سوم خرداد در بغداد باشد) چارچوب همکاری‌ها را در موضوعات مختلف از جمله موضوع هسته‌ای مشخص کنند. جلیلی افزود: این دور از مذاکرات نسبت به مذاکرات قبلی رو به جلو بود و طرف مقابل رویکرد مثبت داشت و همچنین نقش اشتون در ایجاد چنین فضایی قابل توجه است. وی در بخشی دیگر از این جلسه پرسش و پاسخ خاطرنشان کرد: آن چه که در مذاکرات استانبول مشاهده کردیم این بود که رویکرد اعضای 1+5 براساس گفت‌و‌گو و همکاری‌ قرار گرفته است. ما همیشه گفته‌ایم در برخورد با ملت ایران فشار و تهدید بی‌نتیجه است، اما همکاری و گفت‌و‌گو می‌تواند نتایج مثبت داشته باشد و ما امروز این علائم را از سوی کشورهای 1+5 دیدیم.

جلیلی همچنین در پاسخ به سوالی دیگر درباره دیدارهای دوجانبه ایران با کشورهایی نظیر آمریکا گفت: هیات ایرانی امروز هیچ دیدار جداگانه‌ای با هیات آمریکایی و همین‌طور هیات دیگر اعضای گروه 1+5 نداشته است جز کشور روسیه.

پیش از این برخی رسانه‌ها از درخواست آمریکا برای مذاکره خصوصی با تیم ایرانی حاضر در استانبول خبر داده بودند که این موضوع را جلیلی تکذیب کرد.

نکته دیگری که در این کنفرانس به چشم می‌خورد، بنری بود که پشت سر جلیلی نصب شده بود. پوستری که تصویر نقشه ایران را داشت و عکس شهدای هسته‌ای کشورمان در بالای آن نصب شده بود. علاوه بر آن در قسمت پایین نقشه، به زبان انگلیسی و با حروف درشت کلمات پرشین‌گلف (خلیج‌فارس) نوشته شده بود که جلب نظر می‌کرد. نصب این بنر به درخواست هیات ایرانی صورت گرفت و پیش از شروع کنفرانس مورد بحث طرف ایرانی و میزبان قرار داشت که در نهایت اجازه داده شد این بنر در محل مورد نظر ایران نصب شود. علاوه بر جلیلی،‌ کاترین اشتون نیز از نشست استانبول ابراز رضایت و تاکید کرد: ایران و اعضای گروه 1+5 توافق کردند در تاریخ سوم خرداد مذاکراتی در بغداد برگزار کنند. مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفت: مذاکرات با ایران درخصوص برنامه هسته‌ای این کشور سازنده و مفید بود.

از سوی دیگر، وزارت خارجه روسیه نیز در بیانیه‌ای مذاکرات استانبول را سازنده و محترمانه خواند و اعلام کرد: مذاکرات میان ایران و گروه 1+5 در فضای محترمانه و مثبتی برگزار شد و در آن آمادگی طرف‌های مختلف برای رسیدن به توافق از راه مذاکرات مطرح شد.

بنابر بیانیه وزارت خارجه روسیه، گزینه حل موضوع هسته‌ای ایران از طریق یک راه حل فراگیر سیاسی و اعتماد مجدد جامعه بین‌المللی به ماهیت مسالمت‌آمیز این برنامه در صدر موضوعات مطرح شده (در نشست استانبول) بود. در ادامه این بیانیه تاکید شد: طرف‌های حاضر آمادگی خود را برای تداوم گفت‌وگوها و پیشرفت آن بر مبنای معاهده منع اشاعه تسلیحات هسته‌ای و موازین همکاری متقابل در چند مرحله ابراز داشتند.

کاخ سفید هم در بیانیه‌ای رویکرد مثبت ایران و گروه موسوم به 1+5 در مذاکرات استانبول را تحسین کرد و گفت: مذاکرات روز شنبه میان ایران با آمریکا، فرانسه، انگلیس، روسیه، چین و آلمان معرف اولین گام مثبت در پرداختن به نگرانی بین‌المللی درباره‌ برنامه‌ هسته‌ای ایران بود.

بن رادز، معاون مشاور امنیت ملی آمریکا نیز در مصاحبه‌ای با خبرگزاری فرانسه اظهار کرد: ‌آمریکا شاهد فضایی برای مذاکره درخصوص این مساله است که ایران چگونه می‌تواند به تعهدات بین‌المللی‌اش در زمینه هسته‌ای عمل کند.

در همین حال دستیار وزیر امور خارجه چین نیز تاکید کرد: گفت‌وگوها با ایران در استانبول دستاوردهای مثبتی داشت.

ما ژائو ژو، دستیار وزیر امور خارجه چین و رئیس هیات چینی در مذاکرات 1+5 با ایران در بیانیه‌ای که پس از نشست استانبول منتشر کرد، این موضوع را مورد تاکید قرار داد و افزود:‌ ما به تبادل نظر درباره‌ مساله‌ هسته‌ای ایران پرداختیم. همه طرف‌ها قصد دارند گفت‌وگو و مذاکره مبتنی بر اصل گام به گام و اقدام متقابل و نیز بر مبنای برابری و سود متقابل داشته باشند تا اعتماد دوجانبه برای حل جامع، عادلانه و مناسب مساله‌ هسته‌ای ایران ایجاد شود.

این مقام عالیرتبه‌ چینی افزود: به لطف تلاش‌های همه طرف‌ها، این نشست یک روند پایدار گفت‌وگو را آغاز کرد و به دستاوردهای مثبتی رسید. وی گفت: چین تلاش‌هایی در جهت احیای این گفت‌وگوها انجام داده و پیش از نشست، ما تماس‌های دائمی با همه طرف‌ها داشتیم و حل دیپلماتیک و ازسرگیری سریع مذاکرات را خواستار شدیم.

ژائو ژو همچنین خاطرنشان کرد: در طول مذاکرات ما همه‌ طرف‌ها را تحت فشار گذاشتیم تا انعطاف و صداقت به خرج دهند و نگرانی‌های یکدیگر را جدی بگیرند تا این‌ گفت‌وگوها را موفق سازند.

وی در عین حال خاطرنشان کرد: مساله هسته‌ای ایران مساله‌ای پیچیده است و ما ممکن است در آینده با دشواری‌ها یا موانعی از همه نوع روبه‌رو شویم. وی ادامه داد:‌ ما امیدواریم همه طرف‌ها بتوانند با صداقت همکاری کنند و تلاش‌های بیشتری برای حل مسالمت‌آمیز مساله هسته‌ای ایران از طریق گفت‌وگو و مذاکره انجام دهند.

ژائو ژو گفت: چین آماده است با همه طرف‌ها برای ارتقای گفت‌وگو و صلح همکاری کند و به ایفای نقشی سازنده در حل مساله‌ هسته‌ای ایران از طریق گفت‌وگوی مسالمت‌آمیز ادامه خواهد داد.

انگلیس نیز همچون سایر اعضای گروه 1+ 5 از مذاکرات استانبول استقبال کرد. وزیر امور خارجه این کشور با تاکید براین‌که «راه درازی برای حل این مساله باقی مانده است»، افزود: لندن خواستار صلح است و این مذاکرات اولین گام به سوی آن هدف بود.

ویلیام هیگ گفت: اکنون ما به توافق بر مبنای گام‌های عملی و فوری برای اعتمادسازی در سراسر جهان نیاز داریم مبنی بر این‌که ایران به تعهدات بین‌المللی‌اش عمل خواهد کرد.

به گفته هیگ، 6 کشور «مصمم به دنبال کردن گفت‌وگوی جدی با ایران به این مذاکرات وارد شدند و متعهد به حل مسالمت‌آمیز مساله هسته‌ای از طریق مذاکره هستند» و گفت‌وگوهای استانبول «اولین گام در مسیر رسیدن به این هدف بود.»