شکافتن سنگ‌نگاره‌ها برای یافتن طلا در «سنگ»

به گزارش خبرگزاری میراث فرهنگی، دهتل روستایی از توابع شهرستان بستک استان هرمزگان  منطقه‌ای در جنوب ایران و در نزدیکی خلیج فارس است. این روستا امروز میان سه سایت باستانی «تنگ کارون و کارگر»، «جم و ریز» و «جهرم» قرار گرفته است.

سنگ‌نگاره‌های دهتل در جنوب روستای دهتل واقع شده که دامنه آنها تا چند روستای اطراف نیز می‌رسد. این سنگ‌نگاره‌ها تنها بر گروهی از سنگ‌ها حک شده است که لایه تیره‌رنگی بر سطح آنها وجود دارد و در اندازه‌های مختلف و به فاصله‌های کمی از یکدیگر روی زمین پراکنده ‌است و از سمت دامنه کوه به طرف روستا از تراکم آنها کاسته می‌شود.

کروی بودن بخش زیادی از این سنگ‌ها موجب شده است برخی افراد سودجو با تصور این که در میان سنگ‌ها طلا و اشیای باارزش وجود دارد آنها را شکافته و تخریب می‌کنند.

رامی رفیعی، فعال میراث فرهنگی در شهرستان بستک در این مورد می‌گوید: «متاسفانه هیچ گونه محافظتی از این آثار نمی‌شود و همیشه هم آثار مورد سرقت و تخریب قرار می‌گیرد».

وی می‌افزاید: با توجه به کروی بودن شکل این سنگ‌ها بیشتر این افراد تصور می‌کنند میان آنها طلا جاسازی شده و به همین دلیل سنگ‌ها را شکافته و تکه‌تکه می‌کنند، علاوه بر این بخش زیادی از سنگ‌نگاره‌هایی که روی سنگ‌های کوچک‌تر و قابل حمل نقش شده بود تاکنون به سرقت رفته است.  ما هم در همه این سال‌ها ده‌ها بار لزوم محافظت از این آثار را به مسوولان شهرستان و استان گوشزد کرده‌ایم، اما دریغ از کمترین توجهی به این آثار.

به گفته رفیعی، علاوه بر این مزیتی که سایت سنگ‌نگاره‌های دهتل نسبت به سراسر نقاط کشور و دیگر نقاط جهان دارد این است که در اکثر دیگر جاها سنگ‌نگاره‌ها در مناطق کوهستانی قرار دارد که دارای راه‌های دستیابی و عبور و مرور بسیار سخت و صعب‌العبور است، اما سنگ‌نگاره‌های دهتل در میانه یک دشت بزرگ و صاف قرار دارد و دستیابی به آنها برای گردشگران و دوستداران این نوع آثار بسیار راحت و آسان است. همچنین عبور یک جاده از وسط این محوطه‌ها کار را راحت‌تر کرده است.

کارشناسان معتقدند جنس سنگ‌های منطقه دهتل دگرگونی است و قدمت نقوش آن در قیاس با نمونه‌های طیف‌سنجی شده در ایران به حدود 9 هزار سال پیش از میلاد می‌رسد. سنگ‌نگاره‌های دهتل تنها بر آن دسته از سنگ‌ها حک شده‌ است که لایه تیره‌رنگی بر سطح آنها وجود دارد.

بخشی از این سنگ‌نگاره‌ها دورتادور سنگ‌های گرد بزرگی حک شده‌ است که شکلی کره‌مانند دارد و لایه زیرین برخی از آنها که زیر زمین بوده روشن‌تر از لایه‌های بیرونی آنها و سفیدرنگ است. این سنگ‌ها در اندازه‌های مختلف و به فاصله‌های کمی از یکدیگر روی زمین پراکنده‌ است.

براساس پژوهشی که روی سنگ‌نگاره‌های دهتل انجام گرفته است، نقوش این سنگ‌نگاره‌ها شامل حیوانات، انسان، نمادها، نشانه‌ها و گیاهان بوده است. نقوش حیوانات سنگ‌نگاره‌های دهتل  شامل انواع بز، سگ، اسب، روباه، شتر، گوزن، لاک‌پشت، خر یا گورخر، عقرب، ماهی، شیر و برخی حیوانات دریایی یا چهارپایان نامشخص است. مانند تمامی سنگ‌نگاره‌های شناخته‌شده در ایران، بیشترین نقوش حیوانی این منطقه را نقش بز کوهی تشکیل می‌دهد.