آغاز مذاکرات هسته‌ای در استانبول

این گفت‌و‌گوها که هیات‌هایی از جمهوری اسلامی ایران، انگلیس، آمریکا، فرانسه، روسیه، چین و آلمان در آن حضور دارند، در مرکز فرهنگی و سالن لطفی کردار شهر استانبول که از جمله بزرگ‌ترین سالن‌های موجود در منطقه است، برگزار می‌شود.

مذاکرات دو طرف به دنبال انجام چند دور گفت‌وگوهای فشرده بین معاونان سعید جلیلی و کاترین اشتون صورت می‌گیرد ریاست هیات ایرانی را سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و ریاست طرف مقابل را کاترین اشتون مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به عهده دارند.

به نظر می‌رسد این مذاکرات یک روز به طول بینجامد و دو طرف با انجام دور بعدی گفت‌وگوها در بغداد موافقت کردند که زمان آن در پایان گفت‌و‌گوهای استانبول مشخص خواهد شد.

تاکنون 3 دور مذاکره بین ایران و گروه 1+5 در ژنو و یک دور نیز در استانبول برگزار شده است. تیر ۱۳۸۷، مهر ۱۳۸۸ و آذر ۱۳۸۹ به ترتیب مذاکرات ژنو یک، دو و سه برگزار و استانبول نیز در بهمن ۱۳۸۹ میزبان گفت‌وگوها بود که به دلیل خلف وعده طرف غربی در مورد تحویل اورانیوم مورد توافق به ایران، به نتیجه نرسید. پس از آن با توجه به خودداری کشورهای عضو گروه وین (آمریکا، روسیه، فرانسه) و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از فراهم کردن سوخت راکتور تهران، ایران در تصمیمی اقدام به تولید سوخت تا غنای 20 درصد و تهیه و تولید صفحات سوخت کرد و در بهمن 1390 اعلام کرد که اولین مجموعه سوخت صفحه‌ای 20 درصد راکتور تهران را تولید و در قلب راکتور قرار داده است. از این رو بحث مبادله سوخت به امری منتفی شده از سوی ایران مبدل شد.

مذاکرات استانبول 2 در حالی برگزار می‌شود که کشورهای غربی بخصوص آمریکا و رژیم صهیونیستی که سال گذشته خواستار توقف غنی‌سازی و خارج شدن همه اورانیوم غنی‌شده ایران از کشور بودند، امسال با عقب‌نشینی آشکار از مواضع سال گذشته، فقط بر توقف غنی‌سازی ۲۰ درصد تاکید می‌کنند.

سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی پیش از برگزاری این دور از گفت‌وگوها ضمن اعلام آمادگی ایران برای گفت‌و‌گوهای موفق و رو به جلو برای همکاری‌های بیشتر ابراز امیدواری کرد طرف مقابل نیز با همین رویکرد وارد مذاکرات شود تا این دور از گفت‌و‌گوها نتایجی داشته باشد که اعتماد ملت ایران را جلب کند.جلیلی همچنین از ابتکارات جدید ایران در مذاکرات استانبول خبر داد و گفت: نمایندگان ایران با ابتکارهای جدید در مذاکرات شرکت خواهند کرد و امیدواریم کشورهای 1+5 نیز با رویکردهای سازنده وارد گفت‌و‌گو شوند.همچنین سرگئی لاوروف وزیر امورخارجه روسیه ضمن استقبال از ابتکارهای جدید ایران در مذاکرات با 1+5 گفت که روسیه و آمریکا به گفت‌وگوها امیدوار هستند و این درک وجود دارد که باید به طور گام به گام پیشروی شود. رئیس دستگاه دیپلماسی روسیه افزود: هدف ما یکسان است و آن رسیدن به وضوح کامل در رابطه با برنامه هسته‌ای ایران و یقین پیدا کردن به این نکته است که برنامه فوق‌الذکر دارای هیچگونه مقیاس نظامی نیست.

لاوروف با بیان این‌که مذاکره‌کنندگان ایرانی در آستانه نشست استانبول با گروه 1+5 اعلام کردند که دارای برخی ابتکارات جدید برای حل و فصل تمام این وضع هستند، تصریح کرد: این راهکار خوبی است چون ما نیز دارای پیشنهادهای مشخص هستیم و آمریکایی‌ها نیز دارای پیشنهادات معینی در زمینه چگونگی پیشروی مرحله به مرحله بر اساس شرایط اقدامات متقابل هستند. لاوروف گفت که طرح گام به گام اقدام در مقابل اقدام را در نظر می‌گیرد، به این معنا که ایران گام برمی‌دارد و ما (گروه 1+5) نیز در جهت رفع نگرانی‌های ایران گام بر می‌داریم.

بر همین اساس دیروز هیات‌های مذاکره‌کننده دو طرف به استانبول رفتند و این در حالی بود که هیات چینی به ریاست اوهایلونگ، معاون وزیر خارجه چین اولین هیات از گروه 1+5 بود که برای شرکت در نشست استانبول وارد این شهر شد.

هیات ایرانی نیز به ریاست سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی صبح جمعه وارد استانبول شد که عباس عراقچی، معاون آسیا و اقیانوسیه وزارت خارجه و علی باقری معاون سیاست خارجی و امنیت بین‌الملل شورای عالی امنیت ملی وی را در این سفر همراهی می‌کنند.

پیش از برگزاری این مذاکرات، علی باقری معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی با سرگئی ریابکوف معاون وزیر خارجه روسیه که ریاست هیات روسی شرکت‌کننده در نشست ایران و گروه 1+5 را عهده‌دار است و او هایلونگ، معاون وزیر خارجه چین در سرکنسولگری جمهوری اسلامی در استانبول دیدار و گفت‌وگو کرد. نماینده چین در مذاکرات ایران و گروه 1+5 بر ضرورت کاهش رویکرد خصمانه نسبت به ایران تاکید کرد. دستیار وزیر خارجه چین ایده‌هایی درباره چگونگی حرکت روبه جلو ارائه کرد و گفت: دور اول گفت‌وگوها باید بر تعیین اصول کلی و اهداف گفت‌وگو متمرکز باشد تا یک شروع آرام از روند گفت‌وگوها را تضمین کند. علی باقری نیز در این دیدار گفت: ایران با ابتکار عمل و رویکردی سازنده وارد مذاکرات شده است.

همچنین سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان با احمد داوود اوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه در محل دفتر نخست وزیری این کشور دیدار کرد.

در همین حال مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در آستانه برگزاری این دور از گفت‌وگوها، بر ضرورت تداوم گفت‌وگو با تهران تاکید کرد.

آمانو موضوع هسته‌ای ایران را خاص و پیچیده توصیف کرد که مدت زمانی طولانی از طرح آن گذشته و حل و فصل آن به همکاری همه طرف‌های ذی‌ربط نیاز دارد.

وی با اشاره به این‌که این دور از گفت‌وگوها که پس از 15 ماه توقف برگزار می‌شود، اهمیتی زیاد دارد، ابراز امیدواری کرد این مذاکرات به نتایجی معین بینجامد به طوری که آژانس را کمک کند، مسائل باقی مانده در خصوص موضوع هسته‌ای ایران را حل و فصل کند.

اعضای گروه 8 نیز با صدور بیانیه‌ای از ایران خواستند مذاکرات جدی و سازنده‌ای را با 1+5 آغاز کند. این گروه ضمن تاکید بر یافتن یک راه‌حل صلح‌آمیز از طریق مذاکرات برای موضوع هسته‌ای ایران به تهران توصیه کردند که بدون پیش‌شرط و براساس مقابله به مثل و یک رویکرد گام به گام وارد یک پروسه پایدار برای گفت‌وگوی جدی و سازنده شود تا اعتماد جامعه بین‌المللی را به ماهیت منحصرا صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای ایران احیا کند. همچنین باراک اوباما و نیکلا سارکوزی، رؤسای جمهوری آمریکا و فرانسه، در تماسی ویدئویی، از ایران خواستند دور جدید گفت‌وگوها را جدی بگیرد و فعالیت‌های اتمی حساسش را متوقف کند.

در همین حال علی‌اکبر صالحی، وزیر امورخارجه در تماس تلفنی با کارل بیلت، همتای سوئدی خود با اشاره به شروع دور جدید مذاکرات میان جمهوری اسلامی ایران و 1+5 در استانبول، اظهار امیدواری کرد با توجه به حسن نیت و ابتکارات سازنده کشورمان، متقابلا طرف مقابل نیز با اتخاذ مواضع مثبت، زمینه را برای انجام مذاکراتی موفق و رو به جلو فراهم آورد.

کتایون مافی / گروه سیاسی