توپ مذاکرات هسته‌ای در زمین آمریکا

طرف‌های غربی این مذاکرات را آخرین فرصت‌های ایران برای حل مساله هسته‌ای از طریق دیپلماتیک می‌خوانند و تلاش می‌کنند تا از این طریق به افکار عمومی جهانیان القا کنند که این ایرانی‌ها بودند که تاکنون فضای مذاکرات را در شرایط آچمز قرار می‌دادند و این آخرین فرصت‌دهی برای ایرانیان است تا مساله را در قالب دیپلماتیک از بن بست خارج کنند.

تاریخ مذاکرات هسته‌ای ایران با طرف غربی اما چیز دیگری می‌گوید. جمهوری اسلامی ایران از سال 2003 تاکنون به دفعات حسن نیت خود را در مذاکرات نشان داده است و با برداشتن گام‌های عملی و قبول برخی از پیشنهادات، عزم خود را برای اعتماد‌سازی نشان داده است، اما هر دفعه با سیگنال منفی غرب و به خصوص آمریکا مواجه شده است.

تعلیق غنی سازی در سال 2006 و پذیرش پروتکل الحاقی، همچنین توافق ایران با ترکیه و برزیل که مورد حمایت کشورهای اروپایی نیز واقع شد، نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی ایران برای اعتمادسازی بین‌المللی و رفع هر گونه شبهه در مورد ماهیت صلح‌آمیز هسته‌ای خود تلاش کرده است، اما هر بار با واکنش منفی آمریکا مواجه شده است. در مذاکرات امروز نیز جمهوری اسلامی ایران همان سیاست قبلی را در پیش خواهد گرفت.

این به معنی آن است که اگر مقامات ایرانی نسبت به کنش متقابل و سازنده طرف غربی مطمئن شوند، به طور حتم گام سازنده و مثبتی برخواهند داشت.

سؤال اساسی اینجاست که آیا آمریکا حاضر است به گام مثبت ایران پاسخ شفاف و مثبتی ارائه کند؟ تاریخ روابط خارجی آمریکا به ما می‌گوید دولتمردان آمریکا همواره نسبت به بازیگران تجدیدنظرطلبی مانند ایران به صورت تهاجمی رفتار کرده‌اند، اما زمانی که هزینه این رفتار تهاجمی را بیشتر از منفعت آن ارزیابی کردند، ابتدا با ترشخویی و تشر به مشی سابق خود ادامه دادند و پس از مدتی حاضر به مصالحه با کشور تجدیدنظرطلب شده‌اند.

در مورد پرونده هسته‌ای ایران باید به این سوال پاسخ داد که آیا دولت اوباما ادامه رفتار خصمانه علیه ایران را پرمنفعت یا پردردسر ارزیابی می‌کند؟ آیا شرایط داخلی آمریکا یعنی رقابت‌های انتخاباتی آمریکا، اوباما را به تغییر رفتار در قبال ایران وادار خواهد کرد؟ آیا شرایط منطقه‌ای بخصوص بحران سوریه و تحولات ناشی از بیداری اسلامی که ساخت جدیدی از قدرت را در منطقه ایجاد خواهد کرد، دولت اوباما را به تغییر رفتار در قبال ایران مجاب خواهد کرد؟ آنچه مسلم است آنکه پرونده هسته‌ای ایران برخلاف ژانویه گذشته با مسائل جاری در سوریه و ساخت جدید قدرت در خاورمیانه پس از بیداری اسلامی گره خورده است و از این حیث پیچیده‌تر شده است.

خروج از بن‌بست هسته‌ای ایران نیز وابسته به تغییر رفتار طرف غربی بویژه آمریکاست چرا که تاریخ مذاکرات نشان می‌دهد جمهوری اسلامی ایران تاکنون چند بار اقدامات عملی را برای اعتمادسازی انجام داده است.
توپ مذاکرات در زمین آمریکاست. آیا آمریکا حاضر است سیاست‌های خصمانه خود را در قبال ایران تغییر دهد؟

دکتر سید محمد حسینی - رییس مرکز امور بین‌الملل سازمان صداو سیما