توجه به مخاطب خاص و عام در «سپهر دانش»

«سپهر دانش» برنامه‌ای شبانه از گروه سلامت جسم است که هر شب از ساعت 22 تا 24 روی موج FM ردیف 102 مگا هرتز از رادیو سلامت پخش می‌شود.

دکتر هومن خلیقی، سردبیر و مجری ـ کارشناس برنامه سپهر دانش با اشاره به تخصصی بودن رادیو سلامت می‌گوید: از شهریور سال 1390 همزمان با روز پزشک (تولد بوعلی سینا) پخش این برنامه آغاز شد که برنامه‌ای تخصصی برای گروه پزشکی است. به نوعی می‌خواهیم برنامه‌ای متفاوت از دیگر برنامه‌های پزشکی در فضای رسانه و رادیو ارائه‌کنیم.

این روزها شیوه‌های نوین برنامه‌سازی و بهره‌گیری از امکانات جدید ما را بر آن داشت تا با الهام گرفتن از سخنان امام راحل که فرمودند: ما رادیو و تلویزیون را مهم‌ترین مرکز هدایت فکری و علمی جامعه می‌دانیم، بهترین خط‌مشی و رهنمون برای برنامه‌سازی که بخشی از رسالت حرفه‌ای آن مبتنی بر اطلاع‌رسانی، آگاهی دادن و شفاف‌سازی است مدنظر قرار دهیم و بر همین اساس گروه برنامه‌ساز سپهر دانش برای نیل به این هدف سعی دارد با بیانی علمی ـ آموزشی، به مسائل حوزه پزشکی نگاهی جدید بیندازد.

از دکتر خلیقی درخصوص بخش‌های برنامه می‌پرسم که او با اشاره به ساعت پخش و گروه مخاطب برنامه می‌گوید: وقتی این برنامه طراحی شد ما فکر می‌کردیم شنوندگان فقط گروه کادر پزشکی در رده‌های مختلف باشند، ولی پس از گذشت چند برنامه و دریافت پیامک از طرف شنوندگان پی بردیم که علاوه بر گروه‌های مختلف پزشکی مخاطب عادی هم داریم. چون برخی شنوندگان برنامه سپهر دانش افرادی هستند که به مباحث پزشکی علاقه دارند، ولی تاکنون برنامه‌ای اینچنین که مباحث علمی و پزشکی را به گونه‌ای مطرح کند که برای آنها تا حد امکان قابل درک باشد، وجود نداشته است.

سردبیر برنامه سپهر دانش ادامه می‌دهد: به منظور یکنواخت نشدن و خسته نکردن شنوندگان، بخش‌هایی را در برنامه تعریف کرده‌ایم که مورد استقبال مخاطبان برنامه نیز هست، همچون خواندن دل‌نوشته‌های ادبی، عاشقانه و اخلاقی که اینها ابتدای برنامه خوانده می‌شود و پیامک‌ها‌ی مردمی که برخی از آنها سوالات مردم در مورد دارو‌ها و بیماری‌هاست، بعضی دیگر جواب سوال مسابقه برنامه است و تعدادی هم پیشنهاد و انتقادهای سازنده که از طرف دوستداران برنامه سپهر دانش مطرح می‌شود. در بخش آخر برنامه، غزل‌گردی با حافظ را داریم. سعی می‌کنیم با توجه به این که برنامه در ساعات پایانی شب پخش می‌شود ضمن بازگو کردن مباحث پزشکی به بعد روحی نیز توجه کنیم و به گونه‌ای با شعرخوانی، روان‌درمانی نیز می‌کنیم. در ضمن برنامه شامل بخش‌های گوناگونی نظیر شرح حال و معاینه بالینی، معرفی سایت‌های معتبر پزشکی و... است.

لازم به توضیح است که هر کدام از بخش‌های برنامه که با همکاری و مساعدت همکارانم آماده می‌شود در طول هفته ارائه می‌گردد.

شهرام زین‌العابدین، تهیه‌کننده برنامه سپهر دانش حدود 15 سال است در رادیو‌های مختلف فعالیت دارد. وی 5 سال است در رادیو سلامت تهیه‌کنندگی می‌کند. شهرام زین‌العابدین می‌گوید: برای یک تهیه‌کننده مهم است که بداند برای چه گروه سنی و چه قشری از جامعه برنامه‌سازی می‌کند، زیرا با در نظر گرفتن گروه هدف نیمی از کار مشخص می‌شود.

در ضمن برنامه‌های شبانگاهی رادیو مخاطب‌های خاصی دارد که هر کدام با دلیل و علاقه‌ای خاص برنامه مورد نظر خود را انتخاب می‌کنند. پس یکی از دلایل انتخاب برنامه، علاوه بر موضوع و محورهای آن، چینش آیتم‌ها و انتخاب موسیقی‌ها در برنامه می‌تواند باشد.

در برنامه سپهر دانش به منظور شکستن و خارج شدن از چارچوب بحث‌های پزشکی در فواصل برنامه موسیقی و آهنگ‌هایی متناسب با فضای شب و جنس مخاطب برنامه پخش می‌شود. به طور معمول از ملودی‌های آرامش‌بخش در برنامه استفاده می‌کنیم، زیرا برخی شنوندگان کادر پزشکی مراکز درمانی هستند که در شیفت شب کار می‌کنند.

وی در مورد مشارکت و تعامل مردم با برنامه می‌گوید: شنوندگان برنامه به خاطر جایزه با ما در ارتباط نیستند، بلکه علاقه‌مندند اطلاعات‌شان در مورد موضوعات پزشکی به روز شود و از آخرین یافته‌های پزشکی در ایران و جهان آگاه شوند. تعداد پیامک‌های ارسالی به برنامه هر شب دست‌کم حدود140 پیامک است و بیشترین پیامک‌هایی که تاکنون دریافت کردیم حدود 380 تا بوده که همان شب دکتر خلیقی اعلام کردند در دریافت پیامک رکورد زدیم. همچنین این موضوع را باید در نظر گرفت که سپهر دانش، برنامه‌ای تفریحی و سرگرمی نیست و این تعداد پیامک که به برنامه ارسال می‌شود در مقایسه با برنامه‌های تخصصی و علمی چشمگیر‌است.

سپیده علی مردانی، علوم آزمایشگاهی خوانده و از سال 87 کار خود را در رادیو آغاز کرده است. او که به عنوان کارشناس با این برنامه همکاری دارد درباره برنامه سپهر دانش می‌گوید: با توجه به محورهای برنامه و مباحثی که مطرح می‌شود بخش‌های تاریخ پزشکی، مباحث تخصصی پرستاری، اخلاق پزشکی و قسمت‌های دیگری را که سردبیر برنامه مدنظر دارند با کمک دیگر همکارانم برای پخش در برنامه تهیه می‌کنم. در بخش تاریخ پزشکی با همکاری کارشناس تاریخ، علی تهران بند به معرفی تاریخچه پزشکی در ایران و جهان، بخصوص ایران می‌پردازیم. همچنین با معرفی افرادی که در طول تاریخ کارهای شاخص و مهمی برای اعتلای علم پزشکی انجام داده‌اند صحبت می‌کنیم. در بحث اخلاق پزشکی هم در مورد اصول اخلاقی کادر پزشکی و در نظر گرفتن جان بیمار در شرایط خاص و سخت تصمیم‌گیری برای پزشک بحث می‌کنیم. آیتم‌هایی که برای هر قسمت آماده می‌شود حدود 5دقیقه است، زیرا نمی‌خواهیم با صحبت‌های طولانی شنوندگان خسته و کسل شوند، بلکه می‌کوشیم در زمانی کوتاه اطلاعاتی جامع و مفید در اختیارشان قرار دهیم.

مصطفی داعی، گزارشگر برنامه درباره کارش می‌گوید: برای تهیه هر گزارشی باید خوب شنید، خوب دید و اطلاعات اولیه‌ای در باره موضوع گزارش داشته باشیم. همچنین توانایی توصیف موقعیت محل تهیه گزارش نیز بسیار اهمیت دارد. گزارشگر رادیو فقط از طریق کلام ساده و شیوا می‌تواند ارتباط حسی مناسبی با شنونده برقرار کند. خلاقیت در کار و حضور ذهن داشتن از فاکتور‌های دیگری است که برای تهیه گزارش باید در نظر گرفت. داعی که کارشناس ارشد ارتباطات است، می‌گوید: حدود 15 سال است در رادیو کار می‌کنم، طی این سال‌ها در برنامه‌های مختلف مجری، کارشناس، سردبیر و گزارشگر بوده‌ام.

داعی ادامه می‌دهد: گزارش‌های سپهر دانش زنده‌است و در این برنامه تلاش می‌کنیم ضمن معرفی مراکز درمانی و بیمارستان‌های دولتی با پرسنل کشیک اورژانس و مسوولان آشنا شویم. همچنین از کادر درمانی که فعالیتشان کمتر به چشم می‌آید نظیر بخش آزمایشگاه گزارش تهیه می‌کنیم. در پایان هر گزارش، سوالی در حیطه پزشکی مطرح می‌شود که شنوندگان از طریق پیامک جواب سوال را به برنامه ارسال می‌کنند.

از داعی می‌پرسم در مورد مشکلات و نارسایی‌هایی که در مراکز درمانی و بیمارستانی وجود دارد نیز گزارش تهیه می‌کنید؟ او در پاسخ می‌گوید: سپهر دانش برنامه‌ای چالشی نیست. نحوه ارائه خدمات و نوبت‌دهی و این که چه بخش‌هایی با چه ظرفیت‌هایی در آن مرکز وجود دارد را می‌گوییم و اگر نسبت به زمان گزارش قبلی و گزارش جدیدی که در حال پخش است تغییرات چشمگیری در جهت بهبود رفاه مراجعان به آن مرکز دیده شود، ما آن را می‌گوییم.

حمید ترحمی، مسوول هماهنگی برنامه می‌گوید: تیم کاری ما متشکل از همکارانی است که هر کدام در مورد کار خود به اختصار توضیح دادند. در ضمن اجرای برنامه یک هفته در میان به عهده این گروه است و همکاران دیگری مسوول ارائه برنامه طی هفته دیگر هستند. ترحمی در پایان می‌گوید: خلاصه و چکیده برنامه سپهر دانش جمعه هر هفته به مدت یک ساعت پخش می‌شود.