سالهاست که کشورها برای تامین مالی پروژه های خود یا کاستن از حجم نقدینگی سرگردان ، به این ابزار متوسل می شوند اما در کشور ما استفاده از اوراق مشارکت قدمت چندانی ندارد و در سالهای اخیر نیز تنها دولت وظیفه انتشار این اوراق را به منظور تنظیم سیاست های مالی خود به عهده داشت . اما این وظیفه در سایر کشورهای پیشرفته به بخش خصوصی منتقل شده و دولتها تنها در مواقع بسیار خاص به انتشار آن دست می زنند. حال پرسش اینجاست که آیا بخش خصوصی در ایران نیز می تواند این وظیفه را به عهده گرفته و برای تامین نیازهای مالی اش ، اوراق مشارکت منتشر کند؛ دکتر مهدوی عادلی ، کارشناس ارشد اقتصاد و مدرس دانشگاه در این باره به خبرنگار ما می گوید: اوراق مشارکت قبلا در ایران به نام اوراق قرضه منتشر می شد؛ اما چون این اوراق شبه ربوی بودن داشت ، تبدیل به اوراق مشارکت شد. وی افزود: تا به حال همیشه دولت اقدام به انتشار این اوراق کرده است ؛ چرا که خودش سود و باز پرداخت این اوراق را تضمین می کرد و بانکهای دولتی نیز به طور منظم آماده پرداخت بودند، اما بعکس مردم به بخش خصوصی اطمینان نداشتند، لذا ورود بخش خصوصی به این عرصه به تعویق افتاد. وی اظهار کرد: در سایر کشورها، دیگر دولت اوراق مشارکت منتشر نمی کند و این کار کاملا در اختیار بخش خصوصی قرار گرفته است ؛ اما در ایران چون این تجربه جدید است ، جا افتادن آن کمی زمان می خواهد. مهدوی عادلی تصریح کرد: انتشار اوراق مشارکت از سوی بخش خصوصی به راههای تامین مالی این بخش تنوع می بخشد و این بخش را «از تک ابزاری» بودن که همان وام گرفتن از بانکهاست ، رها می کند. وی گفت : اکنون به دلیل تک ابزاری بودن تامین مالی بخش خصوصی ، اعتبار مورد نیاز این بخش زیاد است که انتشار اوراق مشارکت می تواند باعث ارزان تر شدن پول و نقدینگی بخش خصوصی شود و در نهایت هزینه های تولید این بخش را کاهش دهد و اقتصاد را رقابتی کند.
توقف انتشار اوراق مشارکت دولتی
از سوی دیگر محمد کردبچه ، مدیر دفتر اقتصاد کلان سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور به خبرنگار ما می گوید: انتشار اوراق مشارکت دولتی در برنامه چهارم روند نزولی دارد و در سال آخر برنامه به طور کامل متوقف می شود. وی افزود: دلیل این امر، مشکلات ناشی از بازپرداخت اصل و سود متعلقه این اوراق برای دولت است که هم اکنون رقم قابل توجهی بدهی برای دولت ایجاد کرده است . وی به رقم دقیق این بدهی اشاره ای نکرد. او خاطر نشان کرد: پس از پایان یافتن کار انتشار اوراق مشارکت از سوی دولت ، این اقدام را بخش خصوصی انجام می دهد و از امسال فرآیند تمرینی و تدریجی این بخش برای ورود کامل به این عرصه آغاز می شود. وی تصریح کرد: امسال دولت برنامه انتشار 10هزار میلیارد ریال اوراق مشارکت دارد که به مرور انجام می شود. اوراق مشارکت خصوصی یک ماه دیگر می آید از سوی دیگر دکتر حسین عبده تبریزی ، دبیر کل بورس اوراق بهادار تهران به خبرنگار ما گفت : عرضه اوراق مشارکت بخش خصوصی برای نخستین بار تا یک ماه آینده آغاز می شود. وی افزود: از بانک مرکزی خواسته ایم تا عرضه بخشی از اوراق مشارکت دولتی را نیز به بورس بسپارد. خبرنگار ما کسب اطلاع کرد چند شرکت بزرگ معتبر و صنعتی کشور آماده عرضه اوراق مشارکت خود هستند و این اوراق مورد تایید بورس نیز قرار گرفته است . میزان عرضه این اوراق سقفی ندارد و به هر میزان که بازار کشش داشته باشد، قابل عرضه و سپس خرید و فروش در بورس خواهد بود.