پایان حضور صرب‌ها در بسکتبال ایران

زمانی که تیم ملی بسکتبال در بازی‌های جهانی ترکیه بود ذهنیت آشنایی با مهمت بچیروویچ به وجود آمد.او روی نیمکت تیم اسلوونی می‌نشست. این کشور جدا شده از خاک وسیع یوگسلاوی با 2 میلیون نفر جمعیت در بسکتبال اروپا صاحب احترام است. اسلوونی در بسکتبال المپیک بازی نکرده، اما یکی از افتخارات بچیروویچ می‌تواند عنوان هشتم در بازی‌های جهانی ترکیه در سال 2010 باشد؛ بازی‌هایی که آنها توانستند تیم ملی ایران را هم با 5 امتیاز اختلاف مغلوب کنند. این مربی 51 ساله است و پیش از این با هیچ یک از کشورهای آسیایی همکاری نداشته است، اما از بازیکنان ایران شناخت نسبی دارد. این شناخت در جریان رقابت‎های جهانی 2010 ترکیه به دست آمد. برزیل، کرواسی، استرالیا و تونس دیگر تیم‎هایی بودند که در رقابت‎های ترکیه مقابل تیم تحت هدایت بچیروویچ شکست خوردند. این مربی اسلوونیایی بیشترین دوران مربیگری‎اش را در کشورش گذراند. او پس از یک سال مربیگری در تیم ملی اسلوونی به کادر تیم جوانان کشورش ملحق شد و در سال‎های 2002 تا 2005 به عنوان سرمربی در این تیم بود و در مسابقات قاره‎ای و جهانی هم شرکت کرد که حاصل آن نایب‌قهرمانی اروپا و هفتمی جهان بود.

بچیروویچ طی سال‏های مربیگری، بازیکنان بزرگی را در اختیار داشته است که گارد معروف تیم‌های لیکرز و نیوجرسی یعنی «ساشا» یکی از آنهاست. گزینه جدید فدراسیون بسکتبال پیام‌های دیگری را با خود به بسکتبال ایران آورده است؛ بعد از سال‌ها بسکتبال با یک مربی غیرصرب کار می‌کند. در سال 2003 نناد ترایکوویچ اولین سرمربی صرب بود که هدایت تیم ملی بسکتبال را بر عهده گرفت. چند سال بعد ولادیمیر بوسنیاک و سپس رایکو ترومن و واسلین ماتیچ از صربستان آمدند. هر کدام از این صرب‌ها، مربیان صرب دیگری را در زیرمجموعه‌های خود داشتند که «سرجان» بدنساز تیم ملی بسکتبال و «نبوشا» سرمربی جوانان از آن دسته هستند. امضای قرارداد توسط بچیروویچ یعنی پایان حکومت صرب‌ها در بسکتبال ایران.

محمود مشحون، رئیس فدراسیون بسکتبال و برادرش محمدرضا، همیشه از مافیای بسکتبال حرف می‌زنند که قصد ضربه زدن به بسکتبال ایران را دارد. مهمت بچیروویچ بی‌سر و صدا و در سکوت رسانه‌ها به ایران آمد و قراردادش را بست و رفت.

شاید همان مافیایی که برادران مشحون بارها از آن صحبت کرده‌اند عامل اصلی سکوت در مذاکرات و سرانجام عقد قرارداد با مربی اسلوونیایی بوده است. حضور این مربی اروپایی، ورزش‌دوستان را به یاد زمان آمدن کرش و ولاسکو،‌ سرمربیان تیم‌های ملی فوتبال و والیبال ‌انداخت که حتی در زمان گزینه بودن، نشستی مطبوعاتی داشتند تا مردم ایران با تفکر آنها آشنا شوند. رئیس فدراسیون بسکتبال می‌گوید: «اجازه ندادیم این مربی در زمانی که در ایران حضور داشت با مطبوعات ارتباط داشته باشد چون انعکاس صحبت‌های او باعث می‌شود شرایطی در خارج از کشور به وجود بیاورد که به ورزش ما لطمه بزند، تنها کسانی که از حضور این مربی در ایران خبر داشتند اعضای هیات رئیسه و کمیته فنی فدراسیون بودند».

بچیروویچ یازدهمین مربی خارجی تاریخ تیم ملی بسکتبال ایران است که تیم پنجم آسیا را تحویل می‌گیرد. او در نخستین میدان بین‌المللی، جام ملت‌های آسیا در سال 2013 را پیش رو دارد که انتخابی جام جهانی 2014 اسپانیا است. پیش از او «واسیلسکو» و «جورج شیرالیو» از رومانی، «والری لونیچکین» از شوروی، «ویتالی زاستاکوف» از روسیه، «گری لیمون» از آمریکا، «نناد تراکوویچ» و «ولادیمیر بوسنیاک» از صربستان، «فرد اونیکا» از نیجریه، «رایکو ترومن» و «وسلین ماتیچ» از صربستان هدایت تیم‌ ایران را از سال 1974 تا به امروز بر عهده داشته‌اند. در این 10 سال که از مدیریت مشحون در بسکتبال ایران می‌گذرد جریان مخالف حضور مربیان خارجی در راس تیم ملی بسکتبال وجود داشته است. به اعتقاد این عده، بسکتبال ایران با کمک‌های فنی مربیان ایرانی افق‌های تازه پیشرفت را پیموده و با موفقیت‌های این مربیان در 4 دوره جام باشگاه‌های آسیا، آنها می‌توانند هدایت تیم ملی بسکتبال را بر عهده بگیرند.

یکی از این مربیان مصطفی هاشمی سرمربی مهرام است که فردای انتخاب بچیروویچ بار دیگر بر مواضع قبلی خود پافشاری کرد: «شخصا امیدوارم روزی مربیان موفق ایرانی که باعث پویایی بسکتبال شدند و این رشته را متحول کردند هم به حقشان برسند. به نظر من جامعه مربیان ایرانی می‌توانند تضمین کنند این نسل از بسکتبالیست‌های خوب کشور را قهرمان آسیا کنند». این دقیقا نقطه مقابل حرف محمود مشحون است که حدود اختیارات سرمربی تازه وارد را بیشتر از مربیگری برای تیم ملی می‌بیند: «مهمت بچیروویچ علاوه بر این که به طور مستقیم هدایت تیم ملی را بر عهده‎ می‌گیرد در زمینه مسائل آموزشی هم با فدراسیون بسکتبال همکاری می‌کند».

مهمت بچیروویچ فروردین 91 با مشاهده بازی‌های لیگ برتر بسکتبال در مراحل پایانی کارش را آغاز می‌کند. از نظر زمانی، موقعیت مناسبی برای شناخت توانمندی‌های بسکتبال است، اما از سویی بازیکنان لیگ برتر می‌توانند طی این مدت خود را به بچیروویچ معرفی کنند. با این حال اسدالله کبیر سرمربی تیم بسکتبال شهرداری گرگان ارزیابی‌های بعدی مربی اسلوونیایی را به گذشت زمان و استفاده از نوع امکانات در ایران موکول می‌کند: «قطعا شرایط کار در ایران با شرایط کار در اروپا متفاوت است و باید دید عملکرد این مربی در محیط و شرایط بسکتبال ما چطور است؟ امیدوارم عملکرد این مربی هم مانند رزومه‌اش خوب باشد، البته بسکتبال ما نشان داده است که با همین امکانات هم در سطح آسیا بهترین است. اگر عملکردش در اروپا را در ایران هم تکرار کند، بدون شک و براحتی قهرمان آسیا می‌شویم چون ما نیروی انسانی بسیار خوبی داریم و با این پتانسیل باید به فکر حضور درخشان‌تر در سطح بین‌المللی باشیم.»

عنایت‌الله آتشی از دیگر کارشناسان بسکتبال است که در یک مقایسه کوتاه اعلام می‌کند ترومن و ماتیچ بدون سابقه سرمربیگری، در ایران کار کردند در حالی که بچیروویچ نفر اول کادر فنی تیم ملی اسلوونی در بازی‌های جهانی بوده است.

رئیس فدراسیون بسکتبال با گفتن حدود اختیارات مهمت بچیروویچ از او در کارهای پایه‌ای و آموزشی استفاده می‌کند. گام نخست، تیم بسکتبال جوانان ایران است که تابستان آینده باید در بسکتبال جوانان آسیا به میدان برود. علاوه بر آن نزدیک به 100 بازیکن در گروه‌های سنی مختلف انتخاب شده‌اند تا به رؤیت مربی اهل اسلوونی برسند. بسکتبال دنیا، این مربی مسلمان اسلوونیایی را با تجربه‌هایش در رده‌های پایه می‌شناسند. بچیروویچ که فرزندش «سانی» نیز بسکتبالیستی حرفه‌ای در ایتالیاست، از سال 1995 کارش را در تیم‌های ملی اسلوونی و در رده نوجوانان آغاز کرد. از سال 1997 به همراه بازیکنانش، تیم جوانان اسلوونی را تشکیل داد. این مربی تا سال 2005 مربی تیم ملی جوانان کشورش بود و در رقابت‌های قهرمانی جوانان جهان 2003 هفتم جهان شد. البته بچیروویچ سال 2001 کمک مربی تیم ملی بزرگسالان کشورش نیز بود و تنها یک سال در این سمت باقی ماند. این مربی اروپایی تجربه زیادی در رده‌های پایه دارد، همان تجربه‌ای که بسکتبال ایران به آن نیازمند است. اصول پایه در سال‌های اخیر مورد توجه مسوولان بسکتبال ایران قرار گرفته و در انتخاب مربی تیم ملی به آن می‌پرداختند. مهمت بچیروویچ در کنار تجربه هدایت تیم‌های ملی در رده‌های مختلف سنی در 10 تیم باشگاهی نیز فعالیت داشته است. اسلوونی، ایتالیا، اکراین و بلژیک کشورهایی هستند که این مربی در لیگ آنها تیمداری کرده است. بهترین نتیجه‌ او در لیگ اسلوونی کسب مکان هشتمی به همراه تیم (KK satex) است. مدت زمان همکاری با این مربی مشخص نشده است. این که تا چه زمانی او در اختیار بسکتبال ایران است پس از سفر آتی در فروردین ماه به ایران و مذاکرات دوباره‎ای که با بچیروویچ می‌شود، معلوم خواهد شد.