پرواز سیمرغ‌ها بر فراز سینمای دفاع مقدس

به عنوان مثال می‌توان در 10 دوره اخیر جشنواره فیلم فجر با نگاهی به کمیت و کیفیت فیلم‌های دفاع مقدس حاضر در جشنواره به میزان علاقه فیلمسازان به این ژانر دست یافت. این نکته را می‌توان به ژانرهای دیگر هم تعمیم داد. حضور فیلم‌های کمدی در این دوره‌ها، رویکرد فیلمسازان به مسائل اجتماعی و ساخت آثاری از این دست و... می‌تواند شاخص خوبی برای نتیجه‌گیری باشد.

هر سال نزدیک به جشنواره فیلم فجر می‌توان در رسانه‌ها آمارهایی از این جنس را هم دید. یکی از این آمارها تعداد فیلم‌های دفاع مقدس در جشنواره است. امسال و در سی‌امین دوره جشنواره فیلم فجر 7 فیلم دفاع مقدسی حضور دارند که فقط 3 فیلم آن در زمان جنگ تحمیلی می‌گذرد و 4 فیلم دیگر آن ارتباط محتوایی با روزهای جنگ دارد.

بوسیدن روی ماه ساخته همایون اسعدیان، روزهای زندگی پرویز شیخ‌طادی، خرس به کارگردانی خسرو معصومی، ملکه از محمدعلی باشه‌آهنگر، ضد گلوله مصطفی کیایی، عطر ولایت از مسعود صمدی و شور شیرین جواد اردکانی سهم سینمای دفاع مقدس در جشنواره سی‌ام فیلم فجر هستند. این تعداد در جشنواره سال گذشته نیز وجود داشت.

اما نکته جالب توجه دیگر، سهم سینمای دفاع مقدس در 10 سال گذشته از سیمرغ‌های جشنواره فیلم فجر است. غیر از سیمرغ جلوه‌های ویژه برای این دسته از فیلم‌ها (‌که طبیعی هم است) نمی‌توان سهمی برای این ژانر در جوایز اصلی جشنواره 10 دوره اخیر دید.

در دوره بیستم میان آثار برگزیده می‌توان در رشته‌های بهترین تدوین، موسیقی متن و جلوه‌های ویژه نام فیلم قارچ سمی رسول ملاقلی‌پور را دید.

دوره بیست و یکم همین تعداد معدود هم وجود نداشت و میان برگزیدگان نمی‌توان نشانی از فیلم‌های دفاع مقدس دید. اما سال بعد این مشکل جبران شد. بیست و دومین دوره جشنواره نه‌تنها آثار دفاع مقدس شاخصی داشت، بلکه میان جوایز جشنواره هم سیمرغ‌های فراوانی توزیع شد. در آن سال جایزه ویژه اول هیات داوران را رخشان بنی‌اعتماد برای فیلم ننه گیلانه گرفت و بهترین کارگردانی از آن احمدرضا درویش به خاطر فیلم دوئل شد. سهم این فیلم از سیمرغ‌ها تنها این مورد نبود و دوئل توانست در رشته‌های بهترین بازیگر نقش دوم مرد، بهترین فیلمبرداری، تدوین، طراحی صحنه و لباس، صداگذاری و بهترین جلوه‌های وی‍ژه صاحب سیمرغ جشنواره شود. در بخش بهترین موسیقی هم برنده خوش اقبال فیلمی از دفاع مقدس بود. خداحافظ رفیق اولین ساخته بهزاد بهزادیان هم در فهرست برنده‌های دوره بیست و دوم بود.

دوره بیست و سوم جایزه ویژه هیات داوران و سیمرغ جلوه‌های ویژه برای فیلم جایی برای زندگی محمد بزرگ‌نیا سهم سینمای دفاع مقدس بود. در دوره بیست و چهارم میان برنده‌ها بهترین فیلم از آن فیلمی از سینمای دفاع مقدس شد. به نام پدر ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا علاوه بر این بخش توانست در رشته‌های بهترین بازیگر نقش اول مرد، بهترین بازیگر نقش دوم زن و بهترین چهره‌پردازی صاحب سیمرغ شود. سال بعد از آن هم عنوان بهترین فیلم از آن سینمای دفاع مقدس بود. روز سوم محمدحسین لطیفی در بیست و پنجمین جشنواره فیلم فجر توانست داوران آن دوره را مجاب کند، سیمرغ بهترین فیلم را به این فیلم بدهند. این فیلم در رشته‌های بهترین طراحی صحنه و لباس و بهترین بازیگر نقش اول زن نیز سیمرغ گرفت. اما اثر دیگری نیز در این دوره از جشنواره توانست سیمرغ بگیرد. زنده‌یاد خسرو شکیبایی برای بازی در فیلم اتوبوس شب توانست سیمرغ بهترین بازیگر نقش اول مرد را از آن خود کند تا سهم سینمای دفاع مقدس در این دوره از جشنواره هم چشمگیر باشد.

در بیست و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر میان برگزیدگانش نامی از سینمای دفاع مقدس به چشم نمی‌خورد. سال بعد از آن هم نتایج چندان امیدوارانه نیست و تنها فیلم به کبودی یاس ساخته جواد اردکانی است که در 2 رشته بهترین فیلم از نگاه ملی و البته جلوه‌های ویژه صاحب سیمرغ شد. پیشتاز دفاع مقدسی فیلم‌های بیست و هشتمین دوره جشنواره فیلم فجر، شب واقعه ساخته شهرام اسدی بود (که اتفاقا این روزها در سینماهای ایران اکران شده است). این فیلم توانست سال 88 در رشته‌های طراحی صحنه و لباس، جلوه‌های ویژه میدانی، تدوین و فیلمنامه از جشنواره سیمرغ بگیرد و بالاخره سال گذشته در بیست و نهمین دوره این جشنواره تنها فیلم 33 روز جمال شورجه بود که توانست در جلوه‌های ویژه میدانی صاحب سیمرغ شود.