در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
ایجاد مشکل در بینایی
اختلال ناشی از دیابت در چشمها را رتینو دیابتی مینامند. در اثر افزایش دراز مدت میزان قندخون، ابتدا عروقخونی کوچک در شبکیه گشاد میشود. با توجه به اینکه فرد دیابتی متوجه این تغییرات نمیشود باید به طور مرتب حداقل سالی یکبار توسط پزشک متخصص چشم، مورد معاینه قرار گیرد. در صورت خونریزی از رگهای کوچک تغییر یافته در شبکیه، رتینوپاتی پیشرفتهتر به وجود میآید. در این صورت فرد دیابتی به کاهش بینایی و حتی کوری دچار خواهد شد. به این دلیل متخصص چشم باید با تشخیص عوارض چشمیدر صورت لزوم بیمار را تحت لیزر درمانی قرار دهد تا بموقع از خونریزی بیشتر در چشم و در نتیجه از نابینایی کامل جلوگیری کند. حتی اگر چشم دچار خونریزی شدید باشد بعضی مواقع با عمل بموقع جراحی چشم، میتوان به بهبود دست یافت. متاسفانه در حال حاضر دارویی مطمئن وجود ندارد که بتواند از عوارض ناشی از دیابت یا پیشرفت رتینوپاتی جلوگیری کند. باید بدانید فقط با کنترل میزان قند خون در حد نزدیک به طبیعی است که میتوانیم از عوارض دیابت جلوگیری کنیم.
بیماری دستگاه عصبی
نوروپاتی یکی دیگر از عوارض دیابت است که باعث میشود در پاها، درد و گرما بخوبی احساس نشود. پای دیابتیهای مبتلا به عوارض نوروپاتی،در معرض خطر مضاعف قرار دارد، چرا که فرد دیابتی محل فشار کفش یا زخم پا را بموقع احساس نمیکند و در صورت بروز زخم نیز بهبود دیرتر از حد معمول حاصل میشود.
اگر چه قرصهای گوناگونی برای بهبود گردش خون و تاثیرگذاری بر نوروپاتی تولید شده اما در حال حاضر، تاثیر آنها کاملا ثابت نشده است. اگر دچار اختلال در اعصاب پاهای خود شدهاید، میتوانید از روشهای زیر برای مراقبت از پاها استفاده کنید. برای کوتاه کردن ناخنهای پا از سوهان و از سنگ پاهای طبی برای برداشتن پینههای پا استفاده کنید. فراموش نکنید برای اینکه بموقع متوجه زخمهای پا بشوید باید روزانه پاهای خود را وارسی کنید (حتی توسط اطرافیان).
همچنین پاهای خود را روزانه بشویید، اما قبل از شستن حتما درجه حرارت آب را با یک دماسنج اندازهگیری کنید.
پس از شستشوی پاها باید آنها را کاملا خشک کنید بخصوص میان انگشتان پا را.
در صورتی که دارای پوست خشکی هستید، میتوانید بعد از شستشو از کرم استفاده کنید، اما برای جلوگیری از بروز قارچ نباید بین انگشتان پا را چرب کنید.
از طرف دیگر اگر از سردی پاها رنج میبرید،همیشه از جوراب استفاده کنید.
بهتر آن است از کفشهای مخصوص دیابتیها استفاده کنید، چرا که این کفشها دارای کفی نرمی هستند که در دوختشان هیچ گرهای وجود ندارد تا سبب فشار به پا شود.
بهتر است پا برهنه راه نروید، زیرا اگر یک سوزن یا پونز روی زمین افتاده باشد، ممکن است، شیء برنده وارد پای شما شود و شما نیز به دلیل اختلال عصب پا،متوجه درد یا بروز زخم نشوید.
اگر میزان قند خون به طور مستمر
و طی سالیان متمادی بالا باشد عوارض دیررس دیابت بخصوص در عروق کوچک و اعصاب پس از مدتی پدیدار میشود
بهتر است بدون اینکه درجه حرارت آب را امتحان کنید، وارد آب نشوید زیرا شما گرمای زیاد یا سرما را دیگر احساس نمیکنید.
همچنین اگر پاهایتان همیشه سرد است و از این موضوع رنج میبرید، نباید از کیسه آب گرم یا پتوهای برقی استفاده کنید زیرا شما دچار کاهش احساس گرما وسرما شده اید و در نتیجه بموقع متوجه سوختگی نمیشوید.
پوشیدن کفشهای تنگ با رویه بسیار سفت باعث ایجاد پینه در پای شما میشود که امکان دارد بعدها به زخم تبدیل شود و در نهایت قبل از پوشیدن کفش باید داخل آن را از نظر وجود جسم خارجی، دوخت نامناسب یا وجود بند یا جمع شدگی کفی و.... بررسی کنید.
زخم پا
شما حتی برای زخمهای بسیار کوچک نیز باید به پزشک مراجعه کنید، زیرا در افرادی که دچار نوروپاتی دیابت شدهاند، حتی زخمهای بسیار کوچک نیز ممکن است عوارض وخیمی در پی داشته باشد. به همین دلیل نباید صبر کنید تا زخم پا را خود به تنهایی درمان کنید. حتی یک روز دیرتر هم ممکن است، خطرناک باشد!
اگر زخم پای شما دیر بهبود مییابد باید پا در استراحت مطلق باشد و هیچ فشاری به آن وارد نیاید. البته برای این کار نیازی نیست همیشه استراحت مطلق داشته باشید.
اگر بموقع و زیر نظر یک متخصص حاذق درمان شوید، میتوانید زخمهای ناشی از عوارض نوروپاتی را بخوبی درمان کنید. بسیاری از قطع عضوهایی که امروزه به افراد تحمیل میشود،فقط ناشی از درمان بی موقع و ناصحیح است.
عوارض کلیوی دیابت
نفروپاتی عبارت است از اختلال ناشی از دیابت در کلیهها. بهترین راه پیشگیری از بروز عوارض کلیوی دیابت، کنترل قند خون در حد طبیعی است، زیرا عوارض کلیوی ناشی از دیابت، در اثر افزایش دراز مدت قندخون بهوجود میآید. پزشک شما بهوسیله آزمایش ادرار و تشخیص افزایش میکروآلبومین میتواند اولین علائم اختلال کلیوی را دریابد. البته در سالمندان، وجود میکروآلبومین لزوما دلیل وجود عوارض نفروپاتی نیست. پزشک میتواند در مورد سایر عوامل احتمالی از جمله کراتینین سرم به شما توضیح دهد. این متغیر، سالها بعد افزایش خواهد یافت و پزشک با آزمایش خون قادر است این موضوع را قبل از آن که خیلی دیر شود تشخیص دهد. افزایش کراتینین نشاندهنده عملکرد نامطلوب کلیههای شماست. اگر دچار عارضه کلیوی شده باشید ممکن است، عکسبرداری با ماده حاجب برایتان مضر باشد. ممکن است در روند اختلال کلیوی، فشارخون بالا نیز بروز کند. در صورتی که برای کنترل فشارخون بالا، درمان صحیحی صورت نگیرد، رفته رفته کلیه دچار اختلال با مشکلات بیشتری مواجه میشود.
فشارخون
قلب در هر دقیقه نزدیک به 70 بار منبسط و منقبض میشود و به این وسیله، خون را درون عروق میفرستد. این عمل قلب را میتوانیم در بعضی عروق، به صورت نبض لمس کنیم (برای مثال در قسمت داخلی مفصل مچ دست). اصولا فشارخون ناشی از انبساط و انقباض قلب است. هنگامیکه قلب منقبض میشود، شاهد میزان حداقل فشارخون(سیستول) و هنگامی که قلب منبسط میشود، شاهد میزان حداکثر فشارخون (دیاستول) هستیم. در افراد دیابتی باید فشارخون کمتراز 130 میلیمتر جیوه روی 180 میلیمتر جیوه باشد. هنگامیکه فشارخون به عنوان عارضه مطرح میشود که یکی از اعداد ذکر شده افزایش یافته باشد. البته ناگفته نماند این افزایش باید چند بار طی روزهای مختلف تکرار شود و اندازهگیری فشارخون در تمام این موارد، این افزایش را نشان دهد. فشارخون در دیابتیهای نوع 2 زیاد دیده میشود،حتی برای کسانی که دچار عوارض کلیوی نیز نیستند. این نوع افزایش فشارخون را فشارخون اولیه میگویند. در صورتی که فشارخون، سالها بدون درمان باقی بماند اغلب به عوارض
قلبی ـ عروقی منجر میشود.
فشارخون در افراد دیابتی همچون افراد غیر دیابتی درمان میشود. اگر شما دارای فشارخون بالا هستید بهتر است حتما در کلاسهای آموزشی که برای افراد دارای فشارخون بالا تشکیل میشود، شرکت کنید. در این کلاسها شما یاد میگیرید چگونه فشارخون خود را شخصا اندازهگیری کنید. در بسیاری از افراد دارای فشارخون متوسط، این امکان وجود دارد که بدون استفاده از دارو بهوسیله کاهش وزن(در صورت چاق بودن) و کاهش مصرف نمک، بتوان فشارخون را کنترل کرد. با این شیوه درمان، دیگر شاهد عوارض جانبی ناشی از داروها نخواهیم بود. اگر پس از چند ماه با این روش(کاهش وزن و نمک) نتوانستیم فشارخون را کنترل کنیم باید از داروهای پایین آورنده فشارخون استفاده کنیم. لازم است فشارخون بالا را به دلیل خطرات فراوانی چون سکتههای مغزی و قلبی و مشکلات کلیوی با استفاده از داروهای لازم بسرعت درمان کرد.
اختلالات گردش خون
بسیاری از سالمندان دیابتی از اختلالات گردش خون بویژه در ناحیه پاها رنج میبرند. این افراد بعد از مدت کوتاهی قدم زدن، در ماهیچههای ساق پا احساس درد میکنند به طوری که مجبور میشوند مدت کوتاهی صبر کنند و سپس دوباره به راه خود ادامه دهند. به این عارضه اصطلاحا بیماری ویترین گفته میشود. برای چنین فردی،قدم زدن دیگر لذت بخش نیست. در این حالت،پزشک شما بخوبی میتواند تشخیص دهد نبض پای شما لمس نمیشود و عروق (رگها) بزرگ پاها،تنگ یا دچار گرفتگی شدهاند (تصلب شرایین). متاسفانه برای چنین شرایطی داروی موثری وجود ندارد، اما در برخی موارد ممکن است عمل جراحی موثر واقع شود. موثرترین روش درمان اختلالات گردش خون در پاها (نرمش پا) است. در این مورد حتما با پزشک خود مشورت کنید و در صورت مصرف سیگار آن را حتما ترک کنید.
دکتر اسدالله رجب
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: