مسافران قطار حق نان و نمک دارند!

نخستین حقی که هر مسافر قطار باید از آن بهره مند شود « بیمه مسافر» است. بر این اساس، همه مسافران «قطارهای مسافری رجا» از زمانی که پایشان را در ایستگاه مبدا می‌گذارند تا وقتی از ایستگاه مقصد خارج می‌شوند، باید تحت پوشش بیمه مسافرتی قرار گیرند. بیمه حوادث مسافری شامل جبران هزینه‌های پزشکی و جبران نقص عضو یا فوت ناشی از حوادثی همچون آتش سوزی، تصادف، انفجار، خارج شدن قطار از ریل، سنگ‌پرانی و دیگر حوادث احتمالی به وجود آمده در طول سفر است.

مسافران همچنین حق استفاده از تسهیلاتی ویژه را دارند؛ برای مثال اگر بلیت آنها گم شود و آنها در وقت اداری در ایستگاه حاضر شوند و جریان را اطلاع دهند، می‌توانند از بلیت المثنی استفاده کنند. اگر حرکت قطار از مبدا با تاخیر انجام شود آنها حق دارند ادعای خسارت کنند. اگر قطاری دیگر تاخیر کند و سبب شود که مسافر از قطار بعدی جا بماند مسافران می‌توانند ادعای خسارت کنند و در این صورت، وجه کامل بلیت مسافران قطار بعدی باید پرداخت شود. در ضمن برای اعزام آنها با قطارهای بعدی نیز بسرعت اقدام می‌شود و اگر تاخیر باعث شده باشد که مسافران بناچار شب را در هتل یا مسافرخانه‌ای اقامت کنند، پرداخت هزینه‌های اقامت و غذای آنها نیز به عهده رجا خواهد بود.

اگر به واسطه تاخیر قطار، مسافر از دیگر وسایل حمل و نقل مثل هواپیما یا کشتی نیز جا مانده باشد، خسارت بلیت او پرداخت می‌شود.

اما اینها همه مواردی نیستند که تمامی یا بخشی از هزینه بلیت مسافران به آنها پس داده می‌شود مثلا اگر برنامه رفت قطار برای کسانی که بلیت رفت و برگشت گرفته‌اند لغو شود مسافران می‌توانند وجه کامل بلیت رفت را پس بگیرند و ضمنا در اولویت صدور بلیت قطار بعدی قرار می‌گیرند.

همچنین اگر قطار در حین سفر ناگهان به دلیل اشکالاتی توقف کند و مسوولان، مسافران را به استفاده از وسایل نقلیه دیگر وادار کنند، اگر در شروع حرکت قطار تاخیری وجود داشته باشد و اگر بلیت یا برنامه حرکت قطار به هر بهانه‌ای باطل شود مسافران می‌توانند مطالبه خسارت کنند.

حالا فکر می‌کنید آیا مسوولان قطار اجازه دارند به بهانه انفصال واگن قطار جای مسافران را عوض کنند؟ هرگز! حتی اگر به کوپه‌ای مشابه کوپه‌ای که در آن نشسته بوده منتقل شود، حق دارد نیمی از وجه پایه بلیتش را پس بگیرد. همچنین پرداخت نیمی از وجه بلیت قطار در شرایطی که تهویه قطار از کار افتاده باشد، نیز رخ می‌دهد.

مسوولان قطار همچنین موظف شده‌اند به اشیای گم شده مسافران قطار سر و سامان دهند. آنها اقلام جا مانده مسافران را به نیروی انتظامی مقصد تحویل می‌دهند و مسافر تا یک ماه می‌تواند برای پس گرفتن اشیای گمشده‌اش، به نیروی انتظامی مراجعه کند.

گرچه همان‌طور که گفتیم هر مسافر قطاری حق و حقوقی دارد، بعضی از مسافران زیادی پرتوقع هستند و انتظارات عجیبی دارند، اما به هر حال کارهایی هم هست که شما حق انجامشان را ندارید؛ برای نمونه:

شما حق ندارید سلاح، مهمات، مواد منفجره، مواد سمی، بدبو، آتش زا و خلاصه هر نوع ماده‌ای که خطری داشته باشد به همراه داشته باشید. همچنین وسایلی که حمل می‌کنید به هیچ وجه نباید برای مسافران کوپه مزاحمتی داشته باشند؛ برای مثال قرار نیست سعی کنید یک چمدان زیادی بزرگ یا بسیار سنگین را به زور و با تنگ کردن جای بقیه در کوپه‌تان جا بدهید یا کارتن مقوایی بزرگی را کنار خودتان روی صندلی کوپه‌تان بگذارید!

از طرف دیگر، در صورت گم شدن وسایل قیمتی‌تان حق ندارید مسوولان قطار را مقصر خطاب کنید و طبیعی است که قرار نیست حیوانات خانگی یا وحشی را همراه خودتان در کوپه نگه دارید!

یادتان هست گفتیم شما حق ندارید وسایل حجیم یا زیادی سنگین را با خود به کوپه ببرید؟ پس تکلیف این وسایل چه می‌شود؟ مثلا اگر مسافری قصد داشته باشد کمد لباس یا صندوق میوه یا محموله‌ای تجاری را که ابعادش از 75سانتی‌متر بیشتر است با خود به شهری دیگر ببرد، باید چه کند؟ در صنعت حمل و نقل با قطار، به این نوع بارها توشه یا بار غیر همراه می‌گویند.

مسافران وظیفه دارند بار اضافی خود را تا نیم‌ساعت پیش از حرکت قطار به باجه توشه که در ایستگاه مبدا است تحویل بدهند؛ اما اگر توشه مسافری زیاد باشد او باید زمان کافی برای تحویل و صدور بارنامه را در نظر بگیرد.

همچنین شما حق ندارید اشیای گرانبها را در توشه بگذارید و اگر گذاشتید، مسوولیت آنها کاملا با خودتان است و در صورت گم شدنشان نمی‌توانید هیچ ادعایی داشته باشید. اگر قطاری که با آن سفر می‌کنید واگن حمل توشه نداشته باشد هم جای نگرانی وجود ندارد. در صورتی که آنها را به بخش مربوط به توشه ایستگاه بسپارید، با قطارهای بعدی برای شما فرستاده می‌شود.

از طرف دیگر شما می‌توانید برای حمل بسته‌های پستی تان از سرویس «حمل بار از در تا در» استفاده کنید. این سرویس فعلا در اختیار تهرانی‌هاست و می‌تواند بار شما را از منزل شما به عنوان مبدا تا نشانی مشخصی در مقصد منتقل کند.

البته توجه داشته باشید که اگر در مقصد بار را تحویل نگیرید، محموله‌تان به انبار منتقل می‌شود و برای مراجعات بعدی باید هزینه حمل و نقل شهری را بپردازید.

نیره خسروی