انتقال زندان‌ها از شهرها

مرتضی بختیاری، وزیر دادگستری دیروز اعلام کرد که اگر قرار است زندان‌های هفت شهر بزرگ کشور به خارج از شهرها منتقل شوند، باید اعتبار 500 میلیارد تومانی آن تامین شود.

او می‌گوید: تاکنون سازمان‌ زندان‌ها جابه‌جایی 40 زندان را تصویب کرده؛ اما هنوز امیدوار است تا 500 میلیارد تومان مورد نیاز انتقال هفت زندان بزرگ کشور بزودی تامین شود.

وزیر دادگستری یادآور می‌شود از دولت قول گرفته تا این مبلغ را تامین کند و پس از انتقال زندان‌ها به خارج از شهر با فروش زندان‌های فعلی، مبلغ قرض گرفته شده دوباره به خزانه دولت بازگردانده شود.

البته در ابتدای مطرح شدن این طرح، فروش زندان‌های فعلی در دستور کار نبود؛ چراکه در آن روزها محمود سالارکیا، معاون دادستان در امور زندان‌ها اعلام کرد که چون موضوع خروج زندان‌ها از داخل شهرها یک قانون است و وزارت مسکن و شهرسازی مسوول این ساخت‌وسازهای جدید است، فضای زندان‌های تخلیه شده به مراکز رفاهی تبدیل خواهد شد؛ یعنی موضوعی که پس از گذشت چند سال تغییر ماهیت داده و به فروش ساختمان زندان‌ها برای تامین اعتبار تبدیل شده است.

این تغییر در برنامه‌ها بی‌شک به دست خالی سازمان زندان‌ها در بخش عمرانی برمی‌گردد؛ چراکه طبق آمار ارائه شده از سوی خبرگزاری مهر، بودجه امسال این سازمان برای عمران و توسعه فقط 100 میلیون تومان است که اگرچه نسبت به اعتبارات سال پیش سه برابر شده؛ ولی باز هم جوابگوی نیازهای این سازمان عریض و طویل نیست.

با این وجود اما گریزی از انتقال زندان‌ها به خارج از شهرها نیست. زندان‌ها فضاهایی ویژه‌اند که باید همواره تحت تدابیر امنیتی باشند.

این مکان‌ها ملغمه‌ای از افراد خشن و بعضا خطرناک که عمدتا نیز به انواع بیماری‌های روانی و ویروسی مبتلا هستند که فشرده شدن بیش از حد آنها به یکدیگر در فضاهایی کوچک و فرسوده نیز مزید بر علت می‌شود.

چندی پیش غلامحسین اسماعیلی، رئیس سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور در گفت‌وگو با جام‌جم از این موضوع ابراز تاسف کرد که در بیشتر استان‌های کشور تراکم جمعیت زندان‌ها سه برابر بیشتر از استانداردهای دنیا است و حتی در بعضی از زندان‌ها این رقم به شش تا هفت برابر می‌رسد.

همین تراکم است که سبب شده نام زندان‌های کشور همیشه با اعتیاد، سل، هپاتیت و ایدز عجین باشد. البته مرضیه فرنیا، مدیرکل بهداشت و درمان سازمان زندان ها به جام‌جم می‌گوید که وضعیت زندان‌های کشور از نظر شیوع ایدز نسبت به گذشته بهبود یافته و ویروس اچ‌آی‌وی در زندان‌ها به شیبی کاهنده رسیده است.

ولی با این وجود هنوز هم این چهار مشکل در زندان‌های سراسر کشور وجود دارد؛ در حالی که کمبود اعتبارات بهداشتی و درمانی و سرانه 250 تومانی زندانیان به آنها دامن می‌زند.

فرنیا می‌گوید: زندان‌ها برای تامین لوازم بهداشتی و درمانی زندانیان در مضیقه قرار دارند، حتی برای تامین غذای باکیفیت برای زندانیان که اغلبشان نیز گرفتار سوءتغذیه‌اند مشکل دارند ولی با این حال تفکر کسانی که گمان می‌کنند هزینه کردن برای زندان و زندانی پول هدر دادن است مانع از تامین اعتبار و رفع این مشکلات می‌‌شود اما چه بپذیریم و چه نپذیریم زندان‌ها با این حجم از مشکلات برای شهرها خطرناکند.

این فضاها مثل بمب‌های عمل نکرده‌ای هستند که هر لحظه امکان انفجارشان وجود دارد. کافی است روزی لغزشی در کنترل بیماری‌های ویروسی و واگیر درون زندان‌ها اتفاق بیفتد و آن وقت شهروندان مجاور این مکان‌ها تاوان آن را پس بدهند.

ویروس ایدز، هپاتیت و سل همیشه از بالای دیوار زندان‌ها سرک می‌کشند و مردم شهرها را تهدید می‌‌کنند، پس اگر انتقال زندان‌ها در هفت شهر امروز 500 میلیارد تومان هزینه می‌برد بهتر است این سرمایه‌گذاری هرچه زودتر انجام شود، چون اگر مشکلات درون زندان‌ها دامن جامعه پیرامونشان را نیز بگیرد آن‌وقت سروسامان دادن به نابسامانی‌ها بیش از 500 میلیارد تومان بودجه می‌خواهد.

البته برخی از مجلسیان همچون سلمان ذاکر، عضو کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس معتقدند که ساخت و ساز زندان‌ها در کشور به موضوعی فراموش شده تبدیل شده؛ هرچند که پیش از این امید او و نمایندگان همفکرش در خانه ملت به بودجه سال 90 و نگاه مثبت آن به ساخت و ساز زندان‌ها بود؛ امیدی که حالا با نزدیک شدن سال 91 و تامین نشدن بودجه‌های موردنیاز رو به افول می‌رود.

مریم خباز - گروه جامعه