مرگ اولین رئیس‌جمهور پس از کمونیسم

هاول یکی از ادیبان سرشناس چکسلواکی سابق بود که در انقلاب مسالمت‌آمیز این کشور در سال 1989 رهبری جنبش اعتراضی علیه رژیم کمونیستی را بر عهده داشت. او در سال 1936 در خانواده‌ای سرشناس و پرنفوذ در پراگ به دنیا آمد، اما در پایان جنگ جهانی دوم در سال 1948 اموال خانواده‌ او از سوی کمونیست‌ها مصادره شد.

هاول پیش از سال‌ 1980 نیز یکی از چهره‌های اصلی مخالفان در چکسلواکی بود که بیشتر نزد دانشجویان و هنرمندان شناخته شده بود. با شروع چرخش در سیاست‌های اتحاد جماهیر شوروی و برآمدن جنبش‌های اعتراضی در کشورهای اقمار آن بزودی نقش فروم شهروندان که تشکلی دموکراتیک بود در چکسلواکی برجسته شد.

این تشکل سیاسی در دسامبر 1989 واتسلاو هاول را به عنوان نامزد ریاست جمهوری به پارلمان فدرال چکسلواکی معرفی کرد. در این زمان هنوز انتخابات آزاد در چکسلواکی برگزار نشده بود و نمایندگان هنوز از کمونیست‌ها و یا حامیان آنان بودند. هاول چند ماهی با پذیرش این سمت، چکسلواکی را به سوی نخستین انتخابات آزاد در ژوئن 1990 رهبری کرد و پس از انتخابات آزاد، ریاست جمهوری وی از سوی نمایندگان منتخب مردم تایید شد.

هاول در سال 1992 نتوانست آرای اکثریت نمایندگان پارلمان را کسب کند و از سمت خود کناره‌گیری کرد. این اتفاق در زمانی رخ داد که روند جدایی میان جمهوری چک و اسلواکی به اوج خود رسیده بود و نمایندگان اسلواکی‌تبار از دادن رای به هاول خودداری کردند. جالب این‌که هاول یکی از مخالفان سرسخت جدایی چک و اسلواکی بود. با تجزیه چکسلواکی در ژانویه 1993 تنها پس از گذشت چند روز بار دیگر هاول با رای اکثریت قاطع نمایندگان به مقام ریاست جمهوری چک رسید. ریاست جمهوری هاول در سال 1998 بار دیگر تایید شد و وی تا دوم فوریه 2003 میلادی رئیس‌جمهور کشور چک بود.

واتسلاو هاول چندین جایزه ادبی و سیاسی را در کشورهای مختلف جهان به دست آورد که از میان آنها می‌توان به جایزه صلح ناشران آلمان، و جایزه کارل از شهر آخن که به نخبگان اروپایی اهدا می‌شود، اشاره کرد. هاول جوایزی نیز از آمریکا، اتریش و هند کسب کرد. وی بارها نیز نامزد جایزه نوبل صلح بود که موفق به دریافت آن نشد.

رضا عظیمی / جام‌جم