نیروگاه فوکوشیما؛ فاجعه‌ای شوم برای جهان

به دنبال بروز این حادثه و بر اثر از کار افتادن ماشین‌آلات، رآکتورهای نیروگاه هسته‌ای فوکوشیما یکی پس از دیگری منفجر شدند و مواد رادیواکتیو به خارج نشت پیدا کرد. این موضوع باعث شد تا حادثه اتمی فوکوشیما به واقعه‌ای مهیب و باورنکردنی تبدیل شود؛ به طوری که کارشناسان این حادثه را بعد از حادثه چرنوبیل بزرگ‌ترین فاجعه نیروگاه‌های برق اتمی و از نظر پیچیدگی آن را در مقام نخست فجایع اتمی جهان قرار می‌دهند چرا که تمام رآکتورهای نیروگاه فوکوشیما در نتیجه این رویداد با مشکل مواجه شدند.

قبل از وقوع این حادثه و در پی از کار افتادن سیستم خنک‌کننده نیروگاه هسته‌ای فوکوشیما، مقام‌های ژاپنی ده‌ها هزار نفر از ساکنان مناطق اطراف این نیروگاه را از محل‌های سکونتشان منتقل کردند. پس از آن که زلزله به سیستم‌های خنک‌کننده نیروگاه آسیب رساند، مقام‌های ژاپنی در واحدهای دیگر رآکتور این نیروگاه نیز حالت فوق‌العاده اعلام کردند. بعد از وقوع این حادثه مسوولان نیروگاه اتمی از افزایش 10 میلیون برابری میزان مواد رادیواکتیو در آب یکی از رآکتورهای این نیروگاه خبر دادند.

بعد از انفجار در نیروگاه شماره یک، رآکتور شماره 2 نیروگاه «دائیچی» فوکوشیما نیز منفجر شد و این سومین رآکتور هسته‌ای ژاپن محسوب می‌شد که طی آن روز‌ها بر اثر انفجار صدمه می‌دید. کارگرانی که در تلاش بودند از ذوب شدن میله‌های سوخت در رآکتور شماره 2 فوکوشیما جلوگیری کنند، به دلیل افزایش تششعات اتمی مجبور به تخلیه این رآکتور شده بودند. پس از آن آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز هشدار داد که احتمالا این بحران تا ماه‌ها ادامه خواهد داشت. با انفجار رآکتور سوم نگرانی‌ها از نشت مواد هسته‌ای در سراسر ژاپن افزایش یافت و نخست‌وزیر ژاپن مردمی را که در 30 کیلومتری نیروگاه زندگی می‌کنند، وادار کرد تا خانه‌های خود را ترک کنند، اما اخبار نگران‌کننده از وضعیت این فاجعه همچنان ادامه داشت و رسانه‌های رسمی ژاپن از احتمال انفجار ششمین رآکتور اتمی در نیروگاه فوکوشیما به دلیل از دست دادن قابلیت خنک‌کنندگی این رآکتور خبر دادند.

مسوولان اعلام کردند به دلیل وقوع انفجار در یکی از رآکتورها و بروز اختلال در سیستم‌ خنک‌کننده نیروگاه بخارات رادیواکتیو در هوا متصاعد شده‌ و انفجار در رآکتور شماره یک این نیروگاه منجر به تخریب تمام سقف و دیواره‌های محفظه نگهدارنده شده است. مقامات ژاپنی پس از بررسی حادثه ابتدا میزان آن را سطح ۴ در مقیاس بین‌المللی هسته‌ای (اینس) برآورد کردند اگرچه سازمان‌های دیگر بین‌المللی پیش‌بینی می‌کردند که سطح واقعی بحران بالاتر از این باشد. ژاپن سطح بحران هسته‌ای را ابتدا تا سطح ۵ و سپس تا ۷ بالا برد و به دنبال آن فروش مواد خوراکی که در این منطقه روییده بودند، ممنوع شد.

بررسی‌ها نشان می‌دهد در زمان وقوع زلزله، رآکتور ۴ خالی از سوخت بود و رآکتورهای ۵ و ۶ خاموش و کاملا سرد بودند. بقیه رآکتورها، با وقوع زلزله به طور خودکار خاموش شدند و ژنراتورهای اضطراری شروع به کار کردند تا پمپ‌های آب را برای خنک‌کردن رآکتورها به کار بیندازند. محوطه نیروگاه با سدی دریایی محافظت می‌شد که برای مقابله با سونامی 7‌/‌5 متری کفایت می‌کرد، ولی در برابر امواج ۱۴ متری که ۱۵ دقیقه بعد از زلزله آغاز شد، کاری از پیش نمی‌برد، در نتیجه محوطه نیروگاه کاملاً در آب فرو رفت. ژنراتورها و تابلوهای برق که حالا در ارتفاعی پایین‌تر از سطح دریا قرار گرفته بودند بر اثر ورود آب، اتصال کرده و خاموش شدند. بنابراین ارتباط با شبکه برق قطع و کار خنک کردن رآکتورها متوقف شد و این موضوع باعث شد تا دمای رآکتورها از حد مجاز بالاتر رود.

شواهدی که بزودی به دست آمد، حاکی از این بود که در رآکتورهای ۱ و ۲ و ۳ سوخت هسته‌ای ذوب شده و روکش فلزی بالای ساختمان رآکتورهای ۱ و ۳ و ۴ بر اثر انفجار هیدروژن نابود شده‌است. انفجار به دستگاه‌های کنترل حرارت در داخل رآکتور ۲ آسیب رساند و رآکتور ۴ نیز آتش گرفت. علاوه بر این، میله‌های سوخت مصرفی که در استخرهای سوخت واحدهای ۱ ـ ۴ ذخیره شده بود بر اثر کاهش سطح آب استخرها شروع به داغ شدن کرد. در ۱۷ مارس ژنراتوری که در واحد ۶ قرار داشت، به کار انداخته شد تا واحدهای ۵ و ۶ را که کمتر آسیب دیده بودند، خنک کند. از ۲۰ مارس شبکه برق دوباره به کار افتاد ولی ماشین‌آلاتی که بر اثر سیل، آتش‌سوزی و انفجار در رآکتورهای ۵ و ۶ تخریب شده بودند همچنان غیرقابل راه‌اندازی بودند. اکنون بعد از مدت‌ها همچنان تلاش مسوولان برای سر و سامان دادن به اوضاع ادامه دارد، شبکه خبری اکولوژی در گزارشی اعلام کرد، دستگاه‌های کنترلی نیروگاه هسته‌ای فوکوشیما، تشعشعات رادیواکتیو زتون را در رآکتور شماره دو شناسایی کردند که نشان می‌دهد انفجارهای اخیر نیروگاه هسته‌ای در داخل هسته آسیب‌دیده رآکتور رخ داده بود.

همچنین بررسی‌ها نشان می‌دهد اگرچه احتمال این‌که یک انفجار کوچک به یک واکنش انفعالی هسته‌ای تبدیل شود، بعید است، اما کارگران هنوز برای کنترل فعالیت‌های نیروگاه با استفاده از اسیدبوریک به منظور جلوگیری از صدمات بیشتر به میله‌های سوختی یا باقیمانده رآکتور تلاش می‌کنند تا به این ترتیب از هر گونه انتشار بیشتر رادیواکتیویته به محیط زیست جلوگیری شود.

تحقیقات نشان می‌دهد هنوزبه طور قطعی مشخص نیست که نیروگاه هسته‌ای و سوخت موجود در آن در چه شرایطی است. این احتمال می‌رود که از زمان آغاز بحران، سوخت از طریق یک یا چند شکاف ایجاد شده در دستگاه به زمین نفوذ کرده باشد که این احتمال از نظر مقامات رسمی نیروگاه نیز بیشتر به واقعیت نزدیک است. آنها همچنین معتقدند که مقدار بسیار زیادی از سوخت کماکان در داخل رآکتور به شکل مذاب باقی‌مانده است. به دنبال واکنش جهانی و ابراز نگرانی از وضعیت ایجاد شده در نیروگاه اتمی فوکوشیما برخی اعضای سازمان ملل از سازمان بین‌المللی انرژی اتمی خواستند تا از تجربه حادثه نیروگاه فوکوشیما درس گرفته شود و برای افزایش امنیت نیروگاه‌های هسته‌ای در جهان بیشتر تلاش کنند.

متخصصان اعلام کردند که حتی با استفاده از هزاران هزار نیروی کار موجود، پاکسازی منطقه ده‌ها سال به طول خواهد انجامید.